In 1254 wordt melding gedaan van de ‘curtis Grevinkhof sita in parochia Alethe‘ (het hof Grevinkhof, gelegen in de parochie Aalten).
De getoonde locatie op de kaart is een schatting.
Gotscalco de Reme ontfangt van Otto van Loon in burgleen de curtis Grevinkhof te Aalten, met den molen en wat er verder toebehoort, met uitzondering van het holtgericht. Hierby present Gerardus Canoninicus „frater domini G. de Reme”. (bron)
Destijds hoorde er al een watermolen bij de Grevinkhof, dat toen een Lohnse bezitting was. Vermoedelijk is rond 1500 het molenrecht van de Grevinkhof naar de Ahof overgegaan. Bij de verbreding van de Slinge in 1969 werden eiken funderingspalen van de molen gevonden, die een breedte van ca. 12 m besloegen.
In 1200 werd melding gemaakt van het landgoed „Kortebeke”, als bezitting van de bisschop van Utrecht. Ook wordt melding gemaakt van de „Grevinkhof”, als bezitting van Graaf Otto van Loon, die deze bezitting in 1370 aan enige zijner bloedverwanten overdroeg. De Grevinkhof en het daarbij gelegen „Nonhof” zijn dus historische plekjes bij Aalten. Ook van het scholtengoed „Hondorpe” wordt al in die jaren melding gemaakt.
Overige vermeldingen
Vermoedelijk werd de boerderij later/ook ‘Grievinck’ genoemd.
In 1619 liet Wessel Schenk, burger van Danzig, per volmacht de jaarlijkse inkomsten uit twee Aaltense boerderijen (Lutke Grievinck en Goorhuis) contractueel overschrijven op zijn zuster’s dochter Gertruid Tols. ‘Lutke’ betekent ‘klein’, dus blijkbaar heeft er ooit een afscheiding plaatsgevonden van de oorspronkelijke boerderij.
In het Verpondingskohier van Aalten uit 1647 (afschrift Kreijnck) staat vermeld: Jan Grievinck, watermuller 1 huis 27 – 0 -. Een hof van 1 Beeker gesaeis 0 – 15 -. (met nog een aantal bezittingen), Tesamen thientbaer an den hof te Ahave.
Foto bij artikel De Graafschapbode, 26 oktober 1936
Ongeveer op de locatie waar tegenwoordig buurtschapshuis ’t Romienendal is, aan de huidige Aladnaweg, stond vroeger zondagsschool Dale West (Elshoek).
De zondagschoolvereniging Dale werd opgericht op 2 maart 1928. Het doel van de vereniging was ‘oprichting en instandhouding van een christelijke zondagschool’. Er was ook een zondagsschool Dale Oost, aan de Walfortlaan.
Het zondagsschoolgebouwtje werd op 23 oktober 1936 in gebruik genomen en verving een ouder ‘zondagsschoolhuusken’, ongeveer 500 meter zuidelijker aan de Slatdijk. Dat oudere gebouwtje bevond zich op het terrein van boerderij ‘Nooitgedacht‘, eigendom van Derk Willem Neerhof. Daar had men 60 jaar mogen vergaderen.
Nieuwe eigenaar
In 1986 werd de zondagsschool aan de Aladnaweg te klein en voldeed niet meer aan de eisen van die tijd. Voorheen maakten de zondagsschool en de jeugdclubs gebruik van het gebouw en gaf men af en toe een verjaardagspartijtje. De zondagsschoolvereniging had tot dan toe het gebouw beheerd en onderhouden, wat financieel steeds moeilijker werd. Bovendien wilde men meer mogelijkheden om andere verenigingen op te richten en te huisvesten. Daarom werd in december 1986 een nieuwe vereniging voor een Gebouw voor algemeen Christelijke Belangen te Dale opgericht.
Deze vereniging nam het oude zondagsschoolgebouw over van de zondagsschoolvereniging. Zij onderzochten allerlei mogelijkheden, maar uitbreiding van het gebouwtje bleek een onmogelijke zaak. Het roer werd omgegooid en het naastgelegen perceel werd aangekocht.
’t Romienendal
Om de financiële kant van de zaak rond te krijgen begon men acties te houden, zoals een rommelmarkt, een oldtimershow en een rondgang onder de leden. Ook verstrekte de gemeente Aalten een lening. Met dit alles en heel veel hulp van klussende leden kwam nieuwe gebouw tot stand. Op 3 april 1991 werd ‘t Romienendal officieel geopend.
Locaties zondagsschool Dale West, tot 1936 (1) en na 1936 (2)Fragment kadastrale kaart, 1881, perceel C-3164 is het oude zondagsschooltjeZondagsschool Dale WestDe Graafschapper, 20 oktober 1936
De zondagsschoolvereniging “Walfort” te Dale werd volgens de statuten opgericht in november 1934. Dit is de datering van de eerste bestuursvergadering. De vroegst genotuleerde ledenvergadering dateert echter van 28 november 1930.
Blijkens een krantenbericht uit 1937 werd er voor de oprichting van dit gebouwtje zondagsschoolonderwijs gegeven in Havezathe ’t Walfort.
Wegens gebrek aan belangstelling zijn de zondagsschoolactiviteiten in 2000 stopgezet. Het schoolgebouw is in 2007 verkocht. Het archief van de vereniging is in 2013 geschonken aan het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers.
De Openbare Lagere School (OLS) Barlo-Dale is een voormalige school op de hoek van de Barloseweg en Het Villeken. Bovenstaande tekening door J. Straaijer toont de openbare school Barlo-Dale, waarschijnlijk in de beginperiode.
Voor kinderen uit de buurtschappen was het volgen van onderwijs niet eenvoudig, door de bereikbaarheid van de scholen. De weg van en naar school was lang en – zeker in de winter – slecht begaanbaar, waardoor de kinderen vaak thuisbleven. Daarom stichtte men in de buurtschappen wel kamerschooltjes. In 1667 wordt al melding gemaakt van een kamerschool in Barlo op boerderij Bullens. Een hele tijd later meldt men in de gemeenteraadsnotulen van 31 maart 1860 dat er een openbare school is in Barlo. Deze openbare school was gevestigd aan de Barloseweg 5.
Na de opening van de Christelijk Nationale School in Barlo in 1906 vermeldt een gemeenteverslag in 1907 het aantal leerlingen van beide scholen in Barlo:
“Zo heeft de openbare school 36 jongens en 20 meisjes en de Christelijk Nationale school onder leiding van meester Bos 37 jongens en 41 meisjes.”
Vanwege een sterk teruglopend leerlingenaantal werd de openbare school op 1 april 1922 opgeheven.
Het gebouw werd datzelfde jaar nog verkocht aan de hoogste bieder, Willem Piek, die er een smederij vestigde. In het gebouw waar zoveel jaren aan kinderen de beginselen van rekenen, schrijven en lezen zijn bijgebracht, klinken vanaf die dag niet langer de heldere kinderstemmetjes, maar hoort men de nijvere klop van de smidshamer.
Aan de Romienendiek in de buurtschap Dale staat een opvallende vrijstaande villa uit 1924, ontworpen door de Aaltense architect J. Brill. Het huis werd gebouwd in opdracht van G. J. te Giffel en vormt met zijn klassieke uitstraling een opvallend contrast met de omliggende hallehuisboerderijen.
De villa ligt op een ruim erf met een groot grasveld aan de voorzijde en een strook bos aan de achterkant. De bouwstijl combineert neo-renaissancistische elementen met eigentijdse invloeden, kenmerkend voor het interbellum.
De tweelaagse woning is opgetrokken in baksteen en heeft een schilddak met gesmoorde pannen. Opvallende details zijn de gepleisterde gevelaccenten, de middenrisaliet met portiek en loggia aan de voorzijde en de serre met balkon aan de zijkant. Ook het interieur is grotendeels behouden, met originele tegelvloeren, glas-in-loodramen en een trappenhuis met karakteristieke houten details.
Het pand is aangewezen als rijksmonument vanwege zijn architectuurhistorische en cultuurhistorische waarde. Het geldt als een goed bewaard voorbeeld van vroeg-twintigste-eeuwse dorpsarchitectuur met stedelijke allure, in een streek die verder vooral agrarisch van karakter is.
Daarna worden (in ieder geval in deze periode) geen nieuwe bewoners meer vermeld. Wellicht is het huis afgebroken, afgebrand of anderszins onbewoonbaar geworden?
In ‘Boerderij- en Veldnamen in Aalten’ worden de adressen ’t Villeken 10 en 12 beide ‘Smoege’ genoemd. Volgens de kadasterkaart van 1832 was nummer 10 destijds nog bouwland, dus de boerderij op dat perceel is een ‘nieuwere’ Smoege. De ‘oude’ Smoege werd in die periode dubbel bewoond.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
1832
C-604 C-605
Jan te Slaa, landbouwer Jan Teube Rensink, landbouwer
500 m² huis & erf 250 m² huis & erf
Bewoners
Eerst bekende bewoner:
Gerrit ter Smoege
Volgende bewoners:
Hendrick te Smoege (? –Dale, 1683/1684) Hendersken
Hendrick betaalt in 1683 nog kerckenpacht voor ‘Smuegersteeken’, in 1684 betaalt Tuebe Doorninck namens zijn weduwe.
Volgende bewoners:
T(o/ue)be Doorninck alias te Smoege (Lintelo – Dale < 1697), trouwt (2) op 24-04-1670 in Aalten met Aeltjen ter Neet (Barlo)
T(o/ue)be en Aeltjen pachten het ‘Smuijgenstedeken’ van de kerk in Aalten voor zes jaar ingaande Martini 1684 voor ‘eenen gulden, 6 ende een halven stuijver’ per jaar.
Volgende bewoners, zoon van T(o/ue)be en Aeltjen en schoondochter:
Derck Doornin(c)k alias te Smoege (Aalten, 26-01-1679 – Dale < 1739), trouwt (1) op 21-11-1697 in Aalten met Dersken Pa(c/k)kebier (Aalten, 02-09-1677 – Dale, 1698/1700) (2) op 07-11-1700 in Aalten met Aeltjen te Kolstee (Dale – Dale < 1722) (3) op 15-02-1722 in Aalten met Grietje Winckelhorst alias Leland (Aalten, 14-12-1684 – Dale < 1739)
Volgende bewoners, zuster van vrouw en zwager:
Jan Cl(u/o)mps (Aalten, 04-01-1691 – Dale < 1748), trouwt op 25-10-1716 in Aalten met Hendersken / Hinderse Le(e)lant (Aalten, 01-07-1694 – Dale, 05-04-1763)
Hendersken / Hinderse heeft in 1748 ‘De Smoege’ in pacht van haar neef (oomzegger) Hendrick ter Smoege (ged. 10-05-1725, zoon van Derck en Grietje) die ‘thans op sijn ambagt te Ede op de Veluwe sig ophoudende’.
Volgende bewoners, zoon en schoondochter:
B(e/a)rent Klomps alias te Smoege (Aalten, 11-04-1717 – Dale, 03-01-1800), trouwt op 02-05-1750 in Aalten met Henderske Vervelde (Aalten, 11-08-1715 – Dale, 13-12-1789)
De helft van ‘De Smoege’ werd door ‘de Armen van Aalten’, ter voldoening van de schulden van B(e/a)rent en Henderske, in 1789 verkocht aan Berend Loman (op Lammers) en Hendrika Lammers.
Volgende bewoners:
Derk te Smoege (? – Dale, 06-10-1791) Dersken te Smoege (? – Dale, 28-01-1789)
Volgende bewoners:
Jan Berend Sturris (Aalten, 31-10-1762 – Dale 02-04-1810), trouwt op 16-06-1787 in Aalten met G(e/a)rritjen (aan de) Papiermole (Aalten 23-03-1760 – Dale 23-06-1831)
Jan Berend en G(e/a)rritjen kochten in 1787 de helft van ‘De Smoege’ van Derk en Dersken te Smoege. De door Berend Loman (op Lammers) en Hendrika Lammers gekochte helft werd door hen in 1793 doorverkocht aan Gerrit Jan Sturris en Geertje Papiermolen (broer/zwager en zuster/schoonzuster van Jan Berend en Gerritjen), die het doorverkochten aan Frederick Buekers en Johanna Geertruid Wubbels, die het in 1798 weer doorverkochten aan Jan te Slaa en Beerndeken Pampiermeulen.
Volgende bewoners, zwager en (half)zuster van G(e/a)rritjen:
Jan te Slaa (Aalten, 12-11-1769 – Dale, 02-11-1845), trouwt op 27-11-1797 in Aalten met Beerndeken / Beerendje Pampierm(eu/o)len (Aalten, 26-10-1766 – Dale, 18-11-1835)
In 1823 werd de Smoege dubbel bewoond. Waarschijnlijk daarvoor ook al, maar de bewonersgeschiedenis is nog niet compleet.
Bevolkingsregister 1823-1850
Dale 45
Jan te Slaa (Aalten, 12-11-1769 – Dale, 02-11-1845) Beerndeken Pampiermeule (Aalten, 26-10-1766 – Dale, 18-11-1835)
Volgende bewoners, zoon en schoondochter:
Hendrik Jan te Slaa (Aalten, 20-09-1803) Antonia Wissing (Bocholt, 05-01-1804)
Dale 44 – “Smoege”
Gerrit Jan Hinkamp (Bredevoort, 09-02-1777) Aaltjen Scholten (Aalten, 09-02-1791)
Volgende bewoners:
Jan Teube Rensink (Aalten, 23-10-1799) Johanna Huinink (Dinxperlo, 07-08-1799)
Bevolkingsregister 1850-1860
Dale 53
Jan Teube Rensink (Aalten, 20-10-1799) Johanna Huinink (Dinxperlo, 07-08-1799)
Bevolkingsregister 1860-1870
Dale 53
Jan Teube Rensink (Aalten, 20-10-1799) Johanna Huinink (Dinxperlo, 07-08-1799)
Bevolkingsregister 1870-1880
Dale 62
Jan Teube Rensink (Aalten, 20-10-1799) Johanna Huinink (Dinxperlo, 07-08-1799)
Volgende bewoners:
Arend Jan Rensink (Aalten, 20-03-1837) Berendina Hendrika ter Horst (Aalten, 22-01-1834)
Bevolkingsregister 1880-1890
Dale 62
Arend Jan Rensink (Aalten, 20-03-1837) Berendina Hendrika ter Horst (Aalten, 22-01-1834)
Bevolkingsregister 1890-1900
Dale 61
Arend Jan Rensink (Aalten, 20-03-1837) Berendina Hendrika ter Horst (Aalten, 22-01-1834)
Net buiten Aalten staat aan de Bijnenweg 2 en 4 in het Bredevoortse Broek een boerderij met de naam ‘Kleinpenning’. De boerderij is waarschijnlijk gebouwd in opdracht van de Aaltense medicus en grondbezitter Dr. Jacobus Johannes Kleinpenning (1794-1870).
De boerderij dateert uit het midden van de 19e eeuw, en bestaat uit een dubbele boerderij (wat destijds heel bijzonder was), twee wagenschuren en twee schuren. Het is inmiddels fraai gerestaureerd.
Hoewel Jacobus Johannes Kleinpenning (Klijnpennink) in Nijmegen geboren is en meerdere familieleden in die stad functies bekleedden als jurist of medicus, heeft hij zich uiteindelijk in Aalten gevestigd als medicus. Hij wordt daar vermeld als ‘medicinair docter en vroedmeester’. Net als zijn vader kwam ook Johannes Jacobus regelmatig in aanmerking voor onderscheidingen. In 1823 was dat vanwege het feit dat hij een groot aantal personen heeft gevaccineerd zonder daarvoor een vergoeding te vragen.
Behalve arts was Dr. Jacobus Johannes Kleinpenning in Aalten ook grondeigenaar. Hij had onder andere een stuk land bij Bredevoort in bezit en in 1849 verwierf hij ook een deel van het Bredevoortse Broek bij Aalten. Blijkbaar leverde hem dat ook inkomsten door de verkoop van hout.
Kleinpenning, geschilderd door Paul Hagemann, 1944. Het origineel is in bezit van Dirk-Jan Lankhof, wiens moeder daar geboren is.Kadastrale kaart uit 1985 met huisnummers uit 1967 (fouten voorbehouden)Arnhemsche Courant, 12 juli 1825Algemeen Handelsblad, 14 oktober 1854Gelders Dagblad, 8 maart 2001
Beheer toestemming
Deze website gebruikt cookies voor een optimale ervaring en analyse van bezoekgegevens. Ga je hiermee akkoord? Zonder toestemming werken sommige onderdelen van de site mogelijk minder goed.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door je Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
