Oud Aalten

Erfgoed is van ons allemaal

Categorie: Aalten

  • Café/Hotel Vultink

    Café/Hotel Vultink

    Plein Zuid 14, v/h Dijkstraat 68, Aalten (verdwenen)

    Plein Zuid 14, Aalten (Café Vultink)
    Het oude café Vultink, met rechts de rijwielhandel van Schaapveld

    Het oude Café Vultink aan Plein Zuid, dat tot 1955 Dijkstraat heette, werd tijdens de Bevrijding in 1945 door brand verwoest. Na de Tweede Wereldoorlog werd hier Hotel Vultink gebouwd. Eind jaren ’70 werd het hotel omgevormd tot een Chinees-Indisch restaurant. In 2013 brandde ook dit pand af; tegenwoordig staan er op deze locatie een woning en een kantoorpand.

    In 1868 kocht borstelmaker Bernardus Vultink een stuk bouwland aan de Dijkstraat van horlogemaker Wessel te Gussinklo. In 1879 verkocht Bernardus het land aan zijn broer, Franciscus Vultink (1828-1903), eveneens borstelmaker. Franciscus bouwde hier een huis, waar hij met zijn vrouw en zes kinderen ging wonen.

    Café Vultink

    Rond 1900 besloot Franciscus van beroep te veranderen en werd herbergier. Hij liet een aanbouw aan zijn huis zetten en opende hier zijn café. Na het overlijden van Franciscus in 1903 zette zijn zoon, Johannes Bernadus Vultink (1869-1917), de zaak voort.

    In 1910 werd een tramlijn geopend tussen Lichtenvoorde en Bocholt. Deze lijn liep langs café Vultink, met een halte recht voor de deur.

    Na het overlijden van Johannes Bernadus in 1917 werd de zaak voortgezet door zijn zoon Franciscus Hendrikus (Frans) Vultink (1908-2002). Zijn zoon Hans zou later internationale bekendheid verwerven als biljarter.

    Het café van Vultink was een ouderwets gezellige kroeg waar je de laatste dorpsroddels kon horen. Die werden onder het genot van een pilsje of een borrel uitvoerig besproken.

    Bevrijding en brand

    Op 30 maart 1945, Goede Vrijdag, werd Aalten bevrijd door de geallieerden. Ter verdediging tegen de oprukkende troepen hadden de Duitsers landmijnen geplaatst op Plein Zuid, dat destijds nog Dijkstraat heette. Toen een Engelse tank op een van deze mijnen reed, volgde een explosie waarbij café Vultink vlam vatte en volledig afbrandde. De familie Vultink was op dat moment geëvacueerd naar een nabijgelegen boerderij en bleef ongedeerd.

    Bondshotel en restaurant

    Na de oorlog bouwde Frans Vultink op dezelfde plek een hotel, een zogenaamd Bondshotel. Bondshotels boden betaalbare accommodatie voor ANWB-leden en lagen vaak op gunstige locaties voor toeristen, zoals langs fietsroutes of bij stations. Het was tevens een café-restaurant.

    Eind jaren ’70 werd het hotel omgevormd tot een Chinees-Indisch restaurant, eerst onder de naam Azië en later Nederchina. Omstreeks 2011 sloot het restaurant definitief zijn deuren.

    Opnieuw brand en nieuwbouw

    Op maandagochtend 1 april 2013 brandde het inmiddels leegstaande pand volledig uit. Tegenwoordig bevinden zich op deze plek een woning en een kantoorpand, met huisnummers 14 en 14a.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1868I-2058Wessel te Gussinklo, horlogiemaker3144 m² bouwland
    1878I-2058Bernardus Vultink, borstelmaker3144 m² bouwland
    1879I-3492Franciscus Vultink en consorten,
    borstelmaker    		180 m² huis en erf
    1885I-3962Franciscus Vultink en consorten,
    borstelmaker    		180 m² huis, schuur en erf
    1902I-4901Franciscus Vultink en consorten,
    kastelein    		3178 m² huis, locaal en erf
    1934I-6572Johannes Bernardus Vultink,
    kastelein    		6720 m² huis, schuur, erf
    1957I-7006Franciscus Hendrikus Vultink,
    caféhouder    		3712 m² huis, wld., noodapotheek,
    hotel, garage, tuin, golfbaan, kantine
    1977K-708Franciscus Hendrikus Vultink,
    caféhouder    		1250 m² chin. restaurant,

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1870-1880

    Aalten 34b

    Franciscus Vultink (Aalten, 25-07-1828), borstelmaker
    Geertruida Louisa Grievink (Silvolde, 18-05-1833)

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Aalten 36

    Franciscus Vultink (Aalten, 25-07-1828), borstelmaker
    Geertruida Louisa Grievink (Silvolde, 18-05-1833)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Aalten 39

    Franciscus Vultink (Aalten, 25-07-1828), borstelmaker, tapper
    Geertruida Louisa Grievink (Silvolde, 18-05-1833)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Aalten A52 > A57

    Franciscus Vultink (Aalten, 25-07-1828), kastelein
    Geertruida Louisa Grievink (Silvolde, 18-05-1833)

    Volgende bewoners, zoon en schoondochter:

    Johannes Bernardus Vultink (Silvolde, 16-09-1869), borstelmaker, herbergier
    Johanna Willemina Gildhuis (Aalten, 22-07-1871)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A57 > A44

    Johannes Bernardus Vultink (Silvolde, 16-09-1869), postbode, herbergier
    Johanna Willemina Gildhuis (Aalten, 22-07-1871)

    Bevolkingsregister 1920-1930

    Aalten A44

    Johanna Willemina Gildhuis (Aalten, 22-07-1871)

    Volgende (hoofd)bewoner, zoon:

    Franciscus Hendrikus Vultink (Aalten, 06-10-1908)

    Bevolkingsregister 1930-1940

    Aalten A44

    Franciscus Hendrikus Vultink (Aalten, 06-10-1908)
    Maria Francisca Wilhelmina Goosen (28-07-1908)

    Adresboek 1934

    Aalten A44 > Dijkstraat 68

    F.H. Vultink

    Adresboek 1967

    Plein Zuid 14

    Hotel Vultink
    J.W. Vultink
    Mej. J.M. Horenberg
    W.F. Pidoux

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-3660/3659
    FunctieHotel,
    Café,
    Restaurant
    Sloop2013

    Bronnen

    Plein Zuid, Aalten - Fragment kadastrale kaart, 1957
    Fragment kadastrale kaart uit 1957, met de contouren van het oude café en het nieuwe hotel van Vultink
    J.B. Vultink, café-restaurant 'De Lindeboom', Tramhalte, met grenswacht
    J.B. Vultink, café-restaurant ‘De Lindeboom’, tramhalte, met grenswacht
    J.B. Vultink, Dijkstraat Aalten, 1913 (coll. EHDC)
    1913 (coll. EHDC)
    Textielarbeiders Bocholt - Aaltensche Courant, 20-05-1914
    Uitstapje Centralverband Chr. Textil-Arbeiter – Aaltensche Courant, 20 mei 1914
    Café Frans Vultink - Aaltensche Courant, 18-02-1936
    Aaltensche Courant, 18 februari 1936
    Hotel Vultink, Plein Zuid, Aalten
    Hotel-Café-Restaurant Vultink, Dijkstraat 68, Aalten
    Bondshotel Vultink, Aalten - Het Binnenhof, 03-05-1952
    Het Binnenhof, 3 mei 1952
  • Hotel De Kroon

    Hotel De Kroon

    Dijkstraat 62, Aalten

    Hotel De Kroon, Dijkstraat, Aalten

    Aan de Dijkstraat in Aalten, op de hoek met de Stationsstraat, staat het voormalige hotel De Kroon. Het pand werd in 1911 gebouwd als café met woonhuis, naar ontwerp van de Aaltense architect Jan Brill. Het gebouw is uitgevoerd in overgangsarchitectuur met kenmerkende decoratieve elementen. Ondanks latere uitbreidingen en vernieuwde vensters heeft het pand zijn oorspronkelijke karakter grotendeels behouden.

    Voordat Hotel De Kroon werd gebouwd, stond op deze plek het café van Lelivelt. In die tijd reisden bezoekers veelal met paard en wagen; de paarden werden bij het café vastgezet en verzorgd. Ook reizigers per trein wisten de locatie te vinden: het station van Aalten lag slechts enkele tientallen meters verderop.

    Tegelijkertijd met het gereedkomen van Hotel De Kroon deed ook de stoomtram zijn intrede in het dorp. De Gelders Westfaalsche Stoomtram Maatschappij verzorgde de tramlijndienst Bocholt – Aalten – Bredevoort – Lichtenvoorde. Het hotel was daardoor goed bereikbaar per trein én per tram.

    Oorlogsjaren

    In de oorlogsjaren had Hotel De Kroon geen beste naam. In juli 1941 opende hier het derde Moederhuis van Gelderland, een initiatief van de Nederlandsche Volksdienst (NVD), een onderafdeling van de NSB. In het Moederhuis verbleven vrouwen uit grote gezinnen die lichamelijk en geestelijk uitgeput waren. Zij konden hier drie weken herstellen, onder meer in de tuin achter het hotel, voordat zij terugkeerden naar huis.

    Na de oorlog

    Bij Hotel De Kroon lagen destijds ook de tennisbanen van de Aaltense tennisvereniging Altec, die later zijn verdwenen. In de loop der jaren verloor het gebouw zijn hotelfunctie. Tegenwoordig (2025) is het pand in gebruik als afhaalchinees en pizzeria.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    m²

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1870-1880

    Aalten 36

    Petrus Lelivelt (Mook, 17-02-1833), timmerman
    (1) Grada Aleida Gildhuis (Aalten, 06-10-1836)
    (2) Wilhelmina Schutten (Groenlo, 31-07-1840)

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Aalten 39

    Petrus Lelivelt (Mook, 17-02-1833), timmerman
    Wilhelmina Schutten (Groenlo, 31-07-1840)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Aalten 41

    Petrus Lelivelt (Mook, 17-02-1833), kastelein
    Wilhelmina Schutten (Groenlo, 31-07-1840)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Aalten 61

    Petrus Lelivelt (Mook, 17-02-1833), herbergier
    Wilhelmina Schutten (Groenlo, 31-07-1840)

    Volgende bewoners:

    Johan Diederik Beskers (Kotten, 07-03-1882)
    Johanna Kotmans (Woold, 22-12-1880)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A43 > A31

    Johan Diederik Beskers (Kotten, 07-03-1882), tapper / hotelhouder
    Johanna Kotmans (Woold, 22-12-1880)

    Adresboek 1934

    Aalten A031 > Dijkstraat 62

    H.J. Beskers

    Adresboek 1967

    Dijkstraat 62

    J.D. Beskers
    Hotel “De Kroon”
    Mej. M.H. Veldkamp

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-2230
    FunctieHotel,
    Restaurant
    ArchitectJan Brill
    Bouwjaar1911
    Monumentnee

    Bronnen

    Dijkstraat, Aalten - Fragment kadastrale kaart 1883
    Fragment kadastrale kaart, 1883
    15-07-1942 Dagblad van Noord-Brabant - Moeders op vacantie
    Dagblad van Noord-Brabant, 15 juli 1942
    Tennisbanen Hotel De Kroon, Aalten
    Tennisbanen bij Hotel de Kroon
  • Rusthuis Avondvrede

    Rusthuis Avondvrede

    Hogestraat 84, Aalten

    Rusthuis Avondvrede, Hogestraat, Aalten

    Rusthuis Avondvrede aan de Hogestraat werd in 1885 geopend als ‘Oude Mannen- en Vrouwenhuis’ van de hervormde gemeente in Aalten. Het gebouw kende in de loop der tijd verschillende functies: bejaardentehuis, tijdelijk ziekenhuis en later gezinsvervangend tehuis. Tegenwoordig is het pand in gebruik als woonlocatie van zorgaanbieder Estinea.

    Het tehuis werd in oktober 1885 geopend en was deels ingericht als boerderij. Bewoners die daartoe in staat waren, werkten op de bijbehorende landerijen om in hun onderhoud te voorzien. Tot 1904 beheerde de hervormde gemeente ook een Gasthuis / Armenhuis aan de toenmalige Gasthuisstraat (nu Haartsestraat). De bewoners daarvan verhuisden in dat jaar naar het rusthuis aan de Hogestraat.

    Ziekenhuis

    In 1904 werd de Nederlands Hervormde Vereniging voor Ziekenverpleging opgericht. Deze vereniging nam enkele jaren later het initiatief om een ziekenhuis onder te brengen in het rusthuis. Het ziekenhuis werd in de loop van 1909 geopend. Het was bestemd voor patiënten met niet-besmettelijke ziekten, met name acute aandoeningen. De verplegingskosten varieerden van f 0,80 tot f 1,50 per dag.

    In het eerste jaar werden er twaalf patiënten opgenomen, waarvan er vier overleden, samen 166 verpleegdagen. In 1910 waren er acht patiënten met 222 verpleegdagen, in 1911 zeven patiënten met 343 verpleegdagen. Het aantal patiënten nam in de volgende jaren af en het aantal verpleegdagen werd aanzienlijk minder. In 1912 slechts 59 verpleegdagen. Het jaar 1915 telde nog 134 verpleegdagen en 1916 slechts 35 met twee patiënten. Van de tijd daarna ontbreken de gegevens.

    Begin jaren dertig werden opnieuw plannen gemaakt om een ziekenhuis in het rusthuis onder te brengen, maar de crisisjaren maakten verdere uitvoering moeilijk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog fungeerde het gebouw een periode als noodziekenhuis.

    Van Avondvrede naar ’t Hoge Veld

    In 1935 werd het gebouw verbouwd en gemoderniseerd en kreeg het de naam ‘Avondvrede’. In 1967 richtten de hervormde gemeenten van Aalten, Bredevoort en Lichtenvoorde gezamenlijk de Hervormde Stichting Bejaardencentrum Aalten op, later omgedoopt tot Stichting Bejaardencentrum ’t Hoge Veld. De laatste bewoners van Avondvrede verhuisden in 1970 naar het nieuwgebouwde bejaardencentrum ’t Hoge Veld in Aalten.

    Cederhof

    Na het vertrek van de oudjes kreeg het pand een nieuwe bestemming. Op 2 november 1970 werd het officieel geopend als gezinsvervangend tehuis onder de naam Cederhof, de eerste woonvoorziening in Aalten voor mensen met een verstandelijke beperking. Het gebouw wordt tegenwoordig gebruikt als woonlocatie van zorgaanbieder Estinea.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1880-1890

    “Rusthuis Avondvrede”

    Aalten 138a

    Willem de Wijn (Alkmaar, 18-03-1851), Rusthuis-vader
    Janke van den Brink (Ameland, 20-03-1844), Rusthuis-moeder

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Aalten 132

    Roelof Klompenhouwer (Aalten, 28-09-1842)
    Dora Willemina Tolkamp (Haart, 25-12-1845)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    “Rusthuis Avondvrede”

    Aalten 155 > A200

    Roelof Klompenhouwer (Aalten, 28-09-1842), landbouwer
    Dora Willemina Tolkamp (Haart, 25-12-1845)

    Volgende bewoners:

    Hendrik Memelink (Vorden, 27-09-1855), landbouwer
    Jesperina Margaretha Colstee (Bredevoort, 16-10-1848)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A200 > B204

    Hendrik Memelink (Vorden, 27-09-1855), landbouwer
    Jesperina Margaretha Colstee (Bredevoort, 16-10-1848)

    Volgende bewoners:

    Aalten B204

    Hendrik te Kolste (Aalten, 02-02-1888), fabr.arbeider
    Leide Goorhuis (Aalten, 21-03-1889)

    Adresboek 1934

    Aalten B204 > Hoogestraat 84

    H. te Kolste (beheerder ‘Avondvrede’)

    Adresboek 1967

    Hogestraat 84

    Huize “Avondvrede”
    Mej. W. Draadjer, directrice

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-1208
    FunctieTehuis
    Bouwjaar1885
    Monumentnee

    Bronnen

    Hogestraat 84, Aalten (Rusthuis Avondvrede)
    Advertentie voor 'Huize Avondvrede', door Piet te Lintum
    Advertentie voor ‘Huize Avondvrede’, door Piet te Lintum
    Ziekenhuis Aalten - Aaltensche Courant, 11-07-1916
    Aaltensche Courant, 11 juli 1916
    Sinterklaas bij Avondvrede - De Graafschapper, 08-12-1937
    De Graafschapper, 8 december 1937
    Bewoners Huize Avondvrede, 1967
    Bewoners Huize Avondvrede, 1967
  • Gebouw Irene

    Gebouw Irene

    Hogestraat 74, Aalten

    Hogestraat 74, Aalten (Irene)

    Gebouw Irene was een voormalige hervormde ‘School met den Bijbel’ en later verenigingsgebouw aan de Hogestraat in Aalten. Het werd gebouwd in 1884 en afgebroken omstreeks 1980.

    Verenigingsgebouw Irene was een begrip in Aalten en vele oudere inwoners koesteren er nog warme herinneringen aan. Het gebouw dateerde uit 1884 en was oorspronkelijk opgericht als hervormde school, op initiatief van Ds. Gangel. Toen de school omstreeks 1935 verhuisde naar de nieuwe Wilhelminaschool in de Stationsstraat, kwam het gebouw beschikbaar voor de ‘Vereeniging tot Stichting en Instandhouding voor Chr. Belangen Irene’ te Aalten.

    Tivoli

    In de oorlogsjaren moest de naam ‘Irene’ op last van de Duitse bezetter worden veranderd. Er mocht niets naar het Koninklijk Huis worden vernoemd. Het gebouw werd tijdelijk ‘Tivoli’ genoemd. In het gebouw werden na de oorlog uitvoeringen gegeven van christelijke muziek-, toneel- en gymnastiekverenigingen. Eind 1945 werden in gebouw Irene de Aaltense NSB’ers, na een optocht door Aalten, opgesloten.

    Sloop

    Gebouw Irene werd gesloopt rond 1980, nadat activiteitencentrum De Pol in gebruik werd genomen. Het terrein achter het gebouw werd, vanwege het aanzienlijke hoogteverschil met de oostelijk gelegen Beeklaan en de noordelijk gelegen Varsseveldsestraatweg, het ‘gat van Irene’ genoemd. Tegenwoordig staan hier woningen en appartementen.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1911I-5425

    Adresgeschiedenis

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Aalten 160 > A205

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A205 > B209

    Adresboek 1934

    Aalten B209 > Hoogestraat 74

    “Irene”

    Adresboek 1967

    Hogestraat 74

    Gebouw „Irene”

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-2177
    Functie(Kleuter)school,
    Verenigingsgebouw
    Bouwjaar1884
    Sloopca. 1980

    Bronnen

    Gebouw Irene, Hogestraat, Aalten
    Hogestraat 74, Aalten (Gebouw Irene)
    Hogestraat 74, Aalten (Gebouw Irene)
    Appartementen in 'het Gat van Irene', Aalten
    Appartementen in ‘het Gat van Irene’ (foto: Google Streetview)
    Hogestraat-Beeklaan, Aalten - Fragment kadastrale kaart, 1911
    Fragment kadastrale kaart, 1911 (perceel I-5425)
    Opening 'School met den Bijbel', Aalten - Opregte Haarlemsche Courant, 10-01-1884
    Opregte Haarlemsche Courant, 10 januari 1884
    Grensdetachement militairen, Aalten - Graafschapbode, 30-09-1938
    Graafschapbode, 30 september 1938
  • HBS / CSA / Schaersvoorde

    HBS / CSA / Schaersvoorde

    Slingelaan 28, Aalten

    HBS, Slingelaan, Aalten

    De Hogere Burgerschool (HBS) aan de Slingelaan in Aalten werd geopend in 1959. De school verving het tijdelijke onderkomen aan de Haartsestraat en bood voortaan plaats aan christelijk middelbaar onderwijs in de eigen gemeente.

    De HBS in Aalten bestond sinds 1955, toen de eerste leerlingen hun intrek namen in het gebouw van de voormalige Huishoudschool aan de Haartsestraat. Voor die tijd waren christelijke HBS-leerlingen aangewezen op Arnhem of Zutphen.

    Bouw aan de Slingelaan

    De bouwkosten van de nieuwe school bedroegen circa ƒ 1.500.000. Een bijzonderheid was destijds dat de school op ruim 400 betonnen palen kwam te staan. De bodem van het terrein was nogal drassig omdat de Slingebeek er had gestroomd.

    Architectuur en ontwerp

    Het gebouw werd ontworpen in de zogenaamde shake-handsstijl: een zakelijke, sobere bouwstijl waarin moderne materialen als beton, natuursteen en glas gecombineerd werden met traditionele gele baksteen.

    De architecten waren Hendrik Geels (1903–1978) uit Arnhem en Willem Hebly (1908–1996) uit Aalten. Hebly had eerder in Aalten de Technische School aan de Ludgerstraat en de Landbouwschool aan de Lijsterbeslaan ontworpen.

    Het ontwerp omvatte een middendeel van drie verdiepingen, twee bijna haaks geplaatste vleugels van twee verdiepingen en een half verdiept aangelegde zeshoekige kantine. Het geheel verrees op een ruim perceel, met fietsenstallingen langs de erfgrens.

    Binnen werd veel schoonmetselwerk gebruikt en veel vloeren zijn van leisteen. Het betonskelet is deels zichtbaar en geverfd. De lokalen hebben stalen tuimelramen in houten kozijnen. Tussen de klaslokalen en de gangen zijn glazen vitrines geplaatst. Ook werden kunstwerken in mozaïek en reliëf toegevoegd, waaronder werk van tekenleraar Harry Dercksen.

    Uitbreidingen volgden in 1971–1972, 1995–1996 en 2001–2002, steeds met respect voor het oorspronkelijke ontwerp.

    Fusies en onderwijsvernieuwing

    In 1967 fuseerde de HBS met de MULO tot de Christelijke Scholengemeenschap Aalten (CSA). Een jaar later, in 1968, trad de Mammoetwet in werking. Daarmee verdween de term HBS en werd deze vervangen door HAVO en VWO.

    In 1993 fuseerde de CSA met de andere middelbare scholen in Aalten – de Christelijke Scholengemeenschap Langenhave en de Technische School – tot het Christelijk College Schaersvoorde.

    Monumentale status

    Schoolgebouwen uit de wederopbouwperiode in shake-handsstijl worden steeds zeldzamer. Het gebouw aan de Slingelaan is bijzonder omdat het in hoge mate authentiek is gebleven: latere verbouwingen hebben het oorspronkelijke ontwerp nauwelijks aangetast. Bovendien heeft het gebouw altijd zijn onderwijsfunctie behouden.

    In 2025 adviseerde het Gelders Genootschap om het schoolgebouw aan te wijzen als gemeentelijk monument. Op 18 september 2025 sprak ook de Commissie Omgevingskwaliteit van de gemeente Aalten zich positief uit. Het is nu aan de gemeenteraad om een definitief besluit te nemen.

    Archieven

    Adresboek 1967

    Slingelaan 28

    Chr. H.B.S.

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-367
    FunctieMiddelbare school
    Bouwjaar1959
    ArchitectH. Geels / W. Hebly
    Monumentnee

    Bronnen

    Slingelaan 28, Aalten (HBS)
    Bouw HBS - Slingelaan, Aalten
    Bouw HBS aan de Slingelaan in volle gang
    Dagblad Tubantia, 19-11-1960
    Dagblad Tubantia, 19 november 1960
    Reliëf door Harry Dercksen (foto: Roy Oostendorp, Gelders Genootschap)
    Reliëf door Harry Dercksen (foto: Roy Oostendorp, Gelders Genootschap)
  • MULO / MAVO

    MULO / MAVO

    Piet Heinstraat 4, Aalten (herbestemd)

    MULO, Piet-Heinstraat, Aalten

    De Christelijke MULO in Aalten ging in 1916 van start in het zogenoemde Tackshuis en kreeg in 1918 een nieuw gebouw aan de Stationsstraat, bekend als de Breukelaarschool. De school ging in 1967 op in de Christelijke Scholengemeenschap Aalten (CSA) en ging uiteindelijk op in Schaersvoorde. Daarna kreeg het gebouw een woonbestemming.

    De eerste lessen van de MULO (Meer Uitgebreid Lager Onderwijs) vonden plaats in het zogenoemde Tackshuis aan de Gasthuisstraat (nu Haartsestraat).

    Het eerste hoofd van de school was Adriaan Jacobus van Oosten, van 1916 tot 1921. Toen hij met zijn gezin in Aalten arriveerde, waren er noch een schoolgebouw noch een woning beschikbaar. Het gezin werd tijdelijk ondergebracht in het doodgravershuisje bij de begraafplaats aan de Varsseveldsestraat en verhuisde kort daarna naar de bovenverdieping van het Tackshuis.

    Men begon het eerste jaar met zes klassen en 36 leerlingen. Dit aantal overtrof alle verwachtingen.

    Nieuwbouw aan de Stationsstraat

    Al snel bleek een nieuw gebouw noodzakelijk. Aan de Stationsstraat werd voor circa 1400 gulden een terrein aangekocht van de heren Smits Sr. en Bulten, in het gebied dat men destijds ‘Het Rot‘ noemde. Hier verrees een nieuw schoolgebouw, met de voorzijde aan de Piet Heinstraat.

    De school kreeg de naam Breukelaarschool, naar ds. Johannes Breukelaar, grondlegger van het christelijk onderwijs in Aalten en zoon van ds. Derk Breukelaar. In juni 1918 verrichtte ds. Breukelaar zelf de officiële opening.

    Uitbreidingen en veranderingen

    In 1933 werd het schoolgebouw aan de straatzijde uitgebreid met twee lokalen en een hal. Later werd het gebouw nogmaals geheel getransformeerd en gemoderniseerd. Daarbij werd de hoofdbouw aan de straatzijde voorzien van een verdieping.

    Fusies en onderwijsvernieuwing

    In 1967 fuseerde de MULO met de HBS tot de Christelijke Scholengemeenschap Aalten (CSA). Een jaar later, in 1968, trad de Mammoetwet in werking. Daarmee verdween de term MULO en werd deze vervangen door MAVO.

    In 1993 fuseerde de CSA met de andere middelbare scholen in Aalten – de Christelijke Scholengemeenschap Langenhave en de Technische School – tot het Christelijk College Schaersvoorde. Rond 2006 verhuisde de school naar een nieuw gebouw aan de Landbouwstraat.

    Herbestemming

    Rond de eeuwwisseling voldeed het gebouw niet meer aan de geldende eisen. Samen met de voormalige LTS en huishoudschool werd besloten tot de bouw van een nieuwe VMBO-school aan de Landbouwstraat.

    Na de oplevering van de nieuwe school – “locatie Stationsplein” – omstreeks 2006, is de hoofdbouw van het pand aan de Piet Heinstraat omgebouwd tot vier appartementen. Het oorspronkelijke deel aan de achterzijde is daarbij afgebroken en vervangen door een nieuwe achterbouw. Op het achterterrein verrees een klein woonplein dat de naam Breukelaarplein kreeg, als herinnering aan de grondlegger van het christelijk MULO-onderwijs in Aalten.

    Archieven

    Adresboek 1934

    Aalten A97 > Piet Heinstraat 4

    Chr. Ulo-school

    Adresboek 1967

    Piet Heinstraat 4

    Chr. U.L.O. School

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-2882
    FunctieMiddelbare school,
    Woningen
    Bouwjaar1918
    Verbouw2005
    Monumentnee

    Bronnen

    Opening MULO Aalten - De Graafschapper, 26-09-1916
    De Graafschapper, 26 september 1916
    Breukelaarschool - Piet Heinstraat, Aalten
    De Breukelaarschool kort na de opening in 1918, met het personeel.
    Chr. MULO - Piet Heinstraat, Aalten
    De ‘Chr. Mulo-school’, na de eerste uitbreiding in 1933.
    Breukelaarschool - Nieuwe Aaltensche Courant, 01-12-1933
    Nieuwe Aaltensche Courant, 1 december 1933
  • Technische School (LTS)

    Technische School (LTS)

    Polstraat 25, Aalten (verdwenen)

    Polstraat 25, Aalten (LTS)

    De Christelijke Technische School aan de Polstraat in Aalten werd in 1955 officieel geopend. Het markante gebouw, ontworpen door de Aaltense architect Wim Hebly, bood Lager Technisch Onderwijs (LTS). In 2007 werd het gesloopt; op het terrein verrees in 2023/2024 een complex met 56 sociale huurwoningen.

    Op 8 december 1948 vond de eerste algemene vergadering plaats van de Stichting voor Christelijk Nijverheidsonderwijs te Aalten. In september 1950 kreeg men toestemming om een technische school te beginnen.

    De eerste lessen werden gegeven in de voormalige gasfabriek aan de Bredevoortsestraatweg, waar de afdelingen timmeren en machinebankwerken werden gehuisvest. Het leerlingenaantal bedroeg toen 55. Theorielessen vonden plaats in lokalen van de Christelijke MULO en de Nederlands Hervormde School.

    Naar een eigen schoolgebouw

    Op 19 december 1950 stelde de gemeente Aalten 4.000 m² grond aan de Polstraat beschikbaar. In 1951 werden de theorielessen ondergebracht in gebouw Irene. In 1952 keurde het ministerie van Onderwijs het schetsplan voor een nieuw schoolgebouw goed, ontworpen door Wim Hebly. De aanbesteding volgde in 1953.

    De bouw startte op 5 november 1953 en omvatte onder meer twee praktijklokalen, een bouwloods, twee theorielokalen, een tekenlokaal, een hulpgymnastieklokaal annex kantine, en ruimten voor directie, leraren en administratie. De officiële opening vond plaats op 10 juni 1955.

    Glas-in-loodraam

    Een bijzonder element van de school waren de glas-in-loodramen, vervaardigd in 1955 door de Amsterdamse glazenier Jan Ooms (1915–1975), in nauwe samenwerking met architect Hebly. Ooms stond bekend om het gebruik van krachtige kleuren en moderne technieken.

    Bij de sloop van de school in 2007 werden de ramen behouden. Na restauratie kregen ze een nieuwe plek in de centrale hal van het Christelijk College Schaersvoorde in Aalten.

    Uitbreidingen

    In 1956 startten de voorbereidingen voor uitbreiding van de school, toen de opleiding werd verlengd van twee naar drie jaar. Hiervoor werd een nieuw lokalenplan opgesteld. In de daaropvolgende jaren werden meer praktijk- en theorielokalen toegevoegd.

    Fusie en sloop

    In 1993 fuseerde de Technische School met de andere middelbare scholen in Aalten – de Christelijke Scholengemeenschap Aalten (CSA) en de Christelijke Scholengemeenschap Langenhave – tot het Christelijk College Schaersvoorde. Rond 2006 verhuisde de school naar een nieuw gebouw aan de Landbouwstraat, nabij het station. Het oude complex aan de Polstraat werd in 2007 gesloopt.

    Het terrein bleef lange tijd braak liggen, tot er in 2023/2024 een nieuwbouwproject met 56 sociale huurwoningen verrees.

    Archieven

    Adresboek 1967

    Polstraat 25

    Chr. Techn. School

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.D-5431
    FunctieMiddelbare school
    Bouwjaar1955
    ArchitectW. Hebly
    Sloop2007

    Bronnen

    Technische school, Ludgerstraat, Aalten
    Polstraat 25, Aalten - Technische School, 1977
    56 woningen De Woonplaats, Ludgerstraat, Aalten
    Impressie nieuwbouw 2023 (bron: De Woonplaats)
  • Landbouwschool

    Landbouwschool

    Lijsterbeslaan 3, Aalten (verdwenen)

    Lijsterbeslaan 3, Aalten - Landbouwschool

    De Christelijke Lagere Land- en Tuinbouwschool in Aalten werd op 5 september 1962 geopend. De school was ontworpen door de Aaltense architect Wim Hebly. Het was destijds het paradepaardje van het Ministerie van Landbouw. De school werd vanuit Den Haag met buitenlandse gasten bezocht.

    In 1989 fuseerde de landbouwschool met de huishoudschool tot de Christelijke Scholengemeenschap Langenhave, welke in 1993 op zijn beurt is opgegaan in het Christelijk College Schaersvoorde.

    Het gebouw is eind jaren negentig afgebroken om plaats te maken voor woningbouw.

    Archieven

    Adresboek 1967

    Lijsterbeslaan 3

    Chr. Lagere Landbouwschool

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    FunctieMiddelbare school
    Bouwjaar1962
    ArchitectW. Hebly
    Sloop< 2000

    Bronnen

    Landbouwschool, Aalten - Nieuwe Winterswijksche Courant, 07-02-1973
    Nieuwe Winterswijksche Courant, 7 februari 1973
  • Huishoudschool

    Huishoudschool

    Oranjelaan 7, Aalten (herbestemd)

    Huishoudschool Oranjelaan Aalten

    De Huishoudschool aan de Oranjelaan in Aalten was decennialang een opleidingsschool voor meisjes in huishoudelijke taken. Het gebouw werd in 1956 gerealiseerd en in de zomer van 1958 officieel in gebruik genomen.

    De huishoudschool in Aalten bestond al sinds 1928, maar kreeg in 1958 een nieuw onderkomen aan de Oranjelaan 7. Het oude gebouw aan de Haartsestraat, waar de school eerder was gevestigd, kwam hierdoor vrij en werd vervolgens tijdelijk gebruikt door de Hogere Burgerschool (HBS).

    Onderwijs en schoolleven

    De school stond officieel bekend als de Christelijke Landbouwhuishoudschool en werd in de volksmond ook wel de Oranjeschool genoemd.

    De nieuwbouw bood aanzienlijk meer licht en ruimte dan de voorganger. Grote ramen met houten roeden zorgden voor veel lichtinval in de lokalen. Er waren praktijkruimtes ingericht voor koken, wassen en strijken, voorzien van moderne apparatuur voor die tijd, waaronder zowel elektrische als gasfornuizen.

    Leerlingen kregen onderwijs in uiteenlopende huishoudelijke taken, zoals koken, wassen en strijken. Ook werden anatomielessen gegeven, onder meer door dokter Knol. Er lag veel nadruk op netheid en discipline. Bij juffrouw Jonker stond een zogenoemd “strafbankje” voor haar kamer. Als ze haar deur opendeed moest je uitleggen waarom je daar zat.

    In de loop der jaren veranderde het onderwijsaanbod en waren er opleidingen voor INAS (Inrichtingsassistente), KVJV (Kinder en Jeugd Verzorging), LEAO (Lager Economisch en Administratief Onderwijs), MDGO (Middelbaar Dienstverlenings- en Gezondheidszorg Onderwijs) en AW (Algemene Vorming).

    Architectuur

    Het schoolgebouw uit 1956 werd gekenmerkt door de hoge ramen en de functionele inrichting die aansloot bij het praktijkgerichte karakter van het onderwijs. De lichte uitstraling van de lokalen was typerend voor de bouwstijl van die tijd.

    Fusies en opvolging

    In de loop van de tijd veranderde de huishoudschool mee met de ontwikkelingen in het onderwijs. In 1989 fuseerde de school met de Landbouwschool tot de Christelijke Scholengemeenschap Langenhave. Deze ging in 1993 samen met de andere Aaltense middelbare scholen op in het Christelijk College Schaersvoorde.

    Herbestemming

    Na het verdwijnen van de onderwijsfunctie kreeg het gebouw een nieuwe bestemming. In de eenentwintigste eeuw werd het complex verbouwd tot een wooncomplex met acht appartementen. In het hoofdgebouw zijn vijf woningen gesitueerd; in de beide aanbouwen links en rechts werden drie gelijkvloerse woningen gerealiseerd. Daarbij bleven de karakteristieke gevels met de hoge ramen grotendeels behouden.

    Archieven

    Adresboek 1967

    Oranjelaan 7

    Chr. Landb. Huishoud School

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-12841/12849
    FunctieMiddelbare school,
    Woningen
    Bouwjaar1956
    Monumentnee

    Bronnen

    Twentsch dagblad Tubantia, 05-02-1955 Huishoudschool Aalten
    Dagblad Tubantia, 5 februari 1955
    Oranjelaan 7, Aalten (Huishoudschool) - Zutphens Dagblad, 18-05-1957
    Zutphens Dagblad, 18 mei 1957
  • Chr. Gereformeerde Kerk

    Chr. Gereformeerde Kerk

    Berkenhovestraat 9, Aalten

    Chr. Gereformeerde kerk, Aalten

    De Christelijk Gereformeerde Kerk aan de Berkenhovenstraat in Aalten is een bakstenen zaalkerkje, gebouwd in 1924 naar ontwerp van de Bredevoortse architect B.H. Kolenbrander. Het gebouw verving een kleiner kerkje uit 1897, dat dichter aan de straat stond.

    Hoewel de kerk bescheiden van omvang is en wat terugligt op het perceel, valt zij op door haar verfijnde details, zoals de sierlijk vormgegeven bovenlichten, de uitgemetselde hoekpenanten en de boogfries in de voorgevel. Samen met de naastgelegen voormalige pastoriewoning vormt het kerkje een karakteristiek ensemble in de straat. Ondanks latere aanpassingen – een moderne aanbouw en het verdwijnen van het oorspronkelijke catechisatielokaal – heeft het gebouw zijn authentieke uitstraling grotendeels behouden.

    Geschiedenis

    De Christelijk Gereformeerde Gemeente in Aalten werd geïnstitueerd op 26 augustus 1897 als voortzetting van de “Christelijke Gereformeerde Gemeente”. Aanvankelijk werden de diensten bij gemeenteleden thuis gehouden, maar al snel verrees een eenvoudig kerkje op de Kattenberg, met plaats voor circa 90 personen.

    In 1900 kreeg de kerk haar eerste orgel, een gebruikt huisorgel dat in Doesburg werd gekocht voor 225 gulden. In 1924 volgde de bouw van de huidige kerk aan de Berkenhovenstraat.

    Oorlogsjaren

    Op 30 januari 1944 hielden Duitse SS’ers een razzia in Aalten. Twee kerken werden daarbij binnengevallen: de Westerkerk en de Christelijk Gereformeerde Kerk. De bezetters waren erop uit jonge mannen en onderduikers op te pakken die zich onttrokken aan de arbeidsinzet of niet terugkeerden van verlof.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    m²

    Huisnummering

    1900191019341967
    248B294B299Berkenhovestraat 9

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-12529
    FunctieKerk
    Bouwjaar1924
    Monumentnee

    Bronnen

  • RK Helenakerk

    RK Helenakerk

    Dijkstraat 11, Aalten

    RK Helenakerk, Dijkstraat, Aalten

    De rooms-katholieke Helenakerk in Aalten werd gebouwd in 1951 op de fundamenten van haar verwoeste voorganger uit 1895. De huidige kerk staat aan de zuidzijde van het centrum, langs de Boven-Slinge. Sinds 2022 is het gebouw niet langer in gebruik voor de eredienst en in particuliere handen.

    Sinds 1859 stond de RK kerk van Aalten aan het begin van de Dijkstraat, tussen de huidige huisnummers 2 en 4. Op 10 mei 1893 werd deze kerk door brand verwoest. De naastgelegen school, waaraan een loods werd gebouwd, werd ingericht voor kerk, en men moest omzien naar middelen om een nieuwe kerk te bouwen.

    Bouw RK kerk op huidige locatie (1895–1950)

    Men koos nu voor een ruimer terrein aan de overzijde van de Dijkstraat, dat werd aangekocht van de heer H. Driessen en de Hervormde Diaconie. Architect Alfred Tepe ontwierp de nieuwe kerk. Aannemers H.W. Koelman en P. Lelivelt realiseerden de bouw voor f 34.675.

    De kerktoren kreeg vier geledingen: onderin de entree, daarboven een groot spitsboogvenster met polifora, een uurwerk en spitsboogfriezen. De toren werd bekroond met een naaldspits. Rechts naast de kerktoren werd een kleinere traptoren aangebracht. Het schip werd opgezet als pseudobasiliek met rondboogvensters en glas-in-loodramen in de zijgevels. De klokken, geleverd door Gebr. Edelbraak uit Gescher, kostten f 1061,25.

    De plechtige inwijding van de kerk vond plaats op 9 september 1895, verricht door Mgr. van de Wetering, aartsbisschop van Utrecht. De feestrede werd uitgesproken door de weleerwaarde heer Antoon Driessen. In 1920 verrees tevens een nieuwe pastorie; tot dan toe gebruikte men de oude, die bij de brand gespaard was gebleven.

    Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog sloegen twee bommen in nabij de kerk, waarbij de kerk, op de toren na, werd verwoest.

    Herbouw RK kerk (1952–heden)

    In 1950 besloot men de zwaar beschadigde kerk te slopen en op de oude fundering een nieuwe, grotere kerk te bouwen. Architect Jan van Dongen uit Apeldoorn ontwierp het nieuwe gebouw, waarbij de bestaande toren werd ingepast. Aannemer was de firma Kemp uit Silvolde, de bouwkosten bedroegen f 290.000,-. Ook Aaltense bouwvakkers werkten mee aan de voltooiing. De inzegening vond plaats op 3 februari 1952 door Mgr. Huurneman.

    Door teruglopend kerkbezoek werd de RK Helenakerk uiteindelijk aan de eredienst onttrokken. De laatste eucharistieviering vond plaats op 12 juni 2022. De parochie HH Paulus en Ludger Oost Achterhoek verkocht de kerk en de naastgelegen pastorie. Voor eucharistievieringen kunnen parochianen sindsdien terecht in Groenlo of Lichtenvoorde. Voor gebedsvieringen is men welkom in de Oude Helenakerk op de Markt, eigendom van de protestantse gemeente Aalten.

    In de tuin van de RK Helenakerk stond een beeld van de heilige Helena. In 2002 werd dit beeld verplaatst naar de tuin van de Oude Helenakerk, aan de kant van de Landstraat, hemelsbreed ongeveer 250 meter noordwaarts.

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-13193
    FunctieKerk
    ArchitectAlfred Tepe
    Bouwjaar1951
    MonumentGemeentelijk
    monument

    Bronnen

    Dijkstraat 11, Aalten (RK kerk)
    RK kerk, Dijkstraat (1895-1950)
    Dijkstraat 8-11, Aalten
    RK kerk, Dijkstraat (1895-1950)
  • Zuiderkerk

    Zuiderkerk

    Ludgerstraat 64, Aalten

    Zuiderkerk, Aalten

    De Zuiderkerk in Aalten is een voormalige gereformeerde kerk, tegenwoordig in gebruik bij de Protestantse Gemeente Aalten. Het moderne, rechthoekige gebouw met een plat dak en een vrijstaande klokkentoren werd in 1965 in gebruik genomen.

    Al vóór de Tweede Wereldoorlog besloot de Gereformeerde Kerk in Aalten een bouwfonds te vormen voor een derde kerkgebouw. Na de oorlog werden de plannen uitgewerkt. Twee plaatselijke architecten dienden ontwerpen in, waarvan uiteindelijk het plan van architect W. van der Zee werd gekozen.

    De bouw van de nieuwe kerk zou ongeveer vijf ton gaan kosten. De gereformeerde Stichting Steun Kerkbouw (SSK) gaf een renteloze lening van ƒ 193.800 én een lening van ƒ 150.000 tegen 2%. De rijkssubsidie bedroeg bijna ƒ 178.000. De aanbesteding vond plaats op 21 december 1962.

    De eerste steen werd gelegd door het oudste gemeentelid, W. Kemink uit IJzerlo. De kale bouw kostte ruim ƒ 400.000, terwijl de inrichting – waaronder verwarming, banken, kansel, orgel, stoelen, meubilair, tuin en parkeerterrein – nog eens bijna ƒ 300.000 bedroeg. Op 12 januari 1965 droeg de bouwcommissie de kerk officieel over aan de kerkenraad.

    Ontwerp en interieur

    De Zuiderkerk is een strak rechthoekig gebouw in de sobere stijl van de jaren zestig. Smalle ramen direct onder de dakrand zorgen rondom voor daglicht. Aan één zijde bevinden zich hoge, langwerpige vensters met daarvóór rijen lampen in strengen van vijf.

    Kunstwerken

    • Naast de kansel werd een graffito van Harrie Dercksen aangebracht, met de voorstelling van de visvangst bij Tiberias na Jezus’ opstanding.
    • Op de achterwand van de kerkzaal kwam een schildering, uitgevoerd door gemeenteleden naar een ontwerp van Jan Haen, waarin heilsfeiten symbolisch zijn weergegeven.
    • Aan de buitenzijde van de orgeluitbouw werd eveneens in 1965 een muurschildering aangebracht, opnieuw naar ontwerp van Jan Haen, met het thema Mozes bij de brandende braamstruik.

    Orgel

    In 1962 kreeg de firma Ahrend & Brunzema opdracht tot de bouw van een nieuw orgel, met Cor Edskes als adviseur. Vanwege de ongunstige akoestiek van het gebouw moest het oorspronkelijke ontwerp tijdens de bouw ingrijpend worden aangepast. Het instrument werd op 27 januari 1968 opgeleverd. Tot dat moment werden de kerkdiensten muzikaal begeleid door trompettist C. Meijer.

    Huidige status

    De Zuiderkerk wordt nog steeds gebruikt door de Protestantse Gemeente Aalten, naast de Oude Helenakerk. Er vinden wekelijks kerkdiensten plaats.

    Hoewel de kerk geen officiële monumentenstatus heeft, wordt zij in erfgoedonderzoeken wel genoemd als een voorbeeld van goed bewaard gebleven naoorlogse kerkbouw in de Achterhoek.

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-13373
    FunctieKerk
    Bouwjaar1962
    Monumentnee

    Bronnen

    Het interieur van de Zuiderkerk, nog zonder orgel
    Het interieur van de Zuiderkerk, nog zonder orgel
  • Oosterkerk

    Oosterkerk

    Oosterkerkstraat 1, Aalten

    Oosterkerk, Oosterkerkstraat, Aalten

    De Oosterkerk is een voormalige Gereformeerde Kerk in Aalten. Het verving in 1913 de eerste ‘Afgescheiden Kerk’ uit 1844 en werd in de loop der jaren meerdere keren uitgebreid. Het gebouw bevat een bijzonder gedenkraam uit 1946, geschonken als dank voor de hulp die Aalten tijdens de Tweede Wereldoorlog bood. Tegenwoordig heeft het gebouw een nieuwe bestemming als woonzorglocatie.

    In 1834 scheidde een groep gelovigen zich af van de Nederlands Hervormde Kerk en stichtte de Gereformeerde Kerk. Ook in Aalten ontstond een afgescheiden gemeente. Aanvankelijk kwamen de gereformeerden samen in particuliere woningen. In 1844 bouwden zij hun eigen kerk, de Afgescheiden Kerk, op de plek waar nu de Oosterkerk staat. De eerste predikant was ds. Breukelaar.

    Bouw en architectuur

    Nadat de eerste Oosterkerk te klein was geworden, verrees in 1913 de huidige kerk, naar ontwerp van architect Ane Nauta uit Holwerd. De aannemer was D.J. te Mebel. De bouwkosten, inclusief de afbraak van de oude kerk, bedroegen circa 30.000 gulden. De kerk werd ook wel Kerk A genoemd, terwijl de Westerkerk bekendstond als Kerk B.

    In 1931 volgde een uitbreiding omdat het aantal zitplaatsen nog steeds te klein bleek. Nauta liet zich in zijn ontwerp inspireren door de neorenaissance, met invloeden van Hendrik Petrus Berlage.

    De kerk heeft een T-plattegrond. De voorgevel met tuitgevel kreeg een entree met een eigen tuitgevel en een raamwerk erboven. Er zijn diverse rondboogvensters en in het midden een trifora met gebrandschilderd glas. Aan beide zijden van de voorgevel staan torens, waarvan de linker de grootste is; beide zijn bekroond met een naaldspits. In alle gevels zijn glas-in-loodramen toegepast.

    Gedenkraam

    In 1946 kreeg de Oosterkerk een acht meter hoog gedenkraam, geschonken door een comité uit de Gereformeerde Kerk van Kralingen, namens de kerken en Joodse gemeenschap van Rotterdam. Het raam was een blijk van dank aan de bevolking van Aalten voor de opvang en hulp aan onderduikers, Joodse medeburgers, hongerlijders én de vele Rotterdamse kinderen die hier tijdens de oorlog werden opgevangen.

    Herbestemming

    Op zondag 27 juni 2021 vond de laatste kerkdienst in de Oosterkerk plaats. Het gebouw kreeg daarna een nieuwe bestemming als Oosterkerkhuis, met twintig studio’s voor bewoners met dementie. In de koopovereenkomst is vastgelegd dat het bijzondere gedenkraam en het orgel behouden zullen blijven.

    Website Oosterkerkhuis

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-13397
    FunctieKerk, Verzorgingshuis
    Bouwjaar1913
    MonumentRijksmonument

    Bronnen

    Oude Oosterkerk, Aalten
    De ‘Afgescheiden Kerk’, of Oude Oosterkerk
    Gedenkraam Oosterkerk te Aalten
    Gedenkraam Oosterkerk te Aalten
  • Oude Algemene Begraafplaats Aalten

    Oude Algemene Begraafplaats Aalten

    Varsseveldsestraatweg 21, Aalten

    Oude Begraafplaats, Aalten
    Foto: R. Neerhof, 2021

    Beschrijving

    In 1827 bepaalde Koning Willem I bij wet, dat vanaf 1829 begraafplaatsen buiten de bebouwde kom moesten worden ingericht. In Aalten werd hiervoor een terrein aangewezen aan de Varsseveldsestraatweg, destijds bekend als Melkersweg. Later werd de begraafplaats naar het westen uitgebreid. Het oudste deel wordt gekenmerkt door tamelijk lege grasvelden met verspreid geplaatste oude grafmonumenten en een baarhuisje. Het westelijke deel heeft een meer gestructureerde, orthogonale aanleg.

    Begin 20e eeuw raakte de Oude Begraafplaats steeds meer omsloten door de oprukkende bebouwing van het dorp. Dit leidde tot de behoefte aan een nieuwe begraafplaats. In 1923 werd begraafplaats Berkenhove aan de Romienendiek in gebruik genomen.

    Hoewel de Oude Begraafplaats inmiddels de functie van stiltepark heeft gekregen, wordt deze nog steeds sporadisch gebruikt voor het bijzetten van overledenen in bestaande graven.

    Er is een kaart beschikbaar met een overzicht van alle graven en begravenen uit circa 1921, klik op onderstaande miniatuur voor een grote, leesbare versie (pdf):

    Oude Algemene Begraafplaats Aalten, 1921
    Oude Algemene Begraafplaats Aalten, 1921

    Gedenkzuil

    In het kader van 70 jaar bevrijding werd in 2015 op de Oude Begraafplaats een gedenkzuil geplaatst ter herdenking aan alle Aaltense soldaten die in mei 1940 op en rond de Grebbeberg hebben gevochten. Zeven Aaltense militairen verloren daarbij het leven. Hun namen en foto’s zijn op de gedenkzuil vereeuwigd.

    R.K. begraafplaats

    Toen de begraafplaats aan de Varsseveldsestraatweg werd aangelegd, stond de Aaltense katholieke gemeenschap erop dat er voor hen een apart vak werd aangewezen en ingewijd. De gemeente kocht hiervoor een stuk grond aan de overkant van de straat, op de hoek met de Molenstraat.

    Deze kleine katholieke begraafplaats raakte echter al na dertig jaar vol. In 1868 werd een nieuwe R.K. begraafplaats aan de Piet Heinstraat in gebruik genomen. Het voormalige katholieke begraafplaatsje aan de Varsseveldsestraatweg kreeg later de functie van plantsoen. De graven van ten minste 50 Aaltense katholieken zijn echter nooit geruimd.

    In 2015 is het terrein op initiatief van buurtbewoners heringericht, zodat de historische betekenis van deze plek beter tot zijn recht komt. Op de locatie is een informatiepaneel geplaatst dat de geschiedenis van de begraafplaats belicht.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1832I-1409
    I-1436    		de Gemeente van Aalten4430 m² (protestants) kerkhof
    720 m² (RK) kerkhof

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-466
    FunctieBegraafplaats
    MonumentGemeentelijk
    monument

    Bekijk de graven op Findagrave.

    Bronnen

    Oude Algemene Begraafplaats, Aalten (1964)
    Oude Algemene Begraafplaats, 1964
    Poort Oude Begraafplaats, ca. 1965
    Poort Oude Begraafplaats, ca. 1965
    Oude Protestantse en R.K. begraafplaatsen, Aalten
    Oude Protestantse en R.K. begraafplaats in Aalten
  • RK Begraafplaats Aalten

    RK Begraafplaats Aalten

    Piet Heinstraat, Aalten

    Oude R.K. Begraafplaats, Piet Heinstraat, Aalten

    Beschrijving

    Eind jaren 60 van de 19e eeuw raakte de kleine rooms-katholieke begraafplaats op de hoek van de Varsseveldsestraatweg en de Molenstraat vol. Hierdoor ontstond de behoefte aan een nieuwe begraafplaats voor de katholieke gemeenschap in Aalten.

    In 1868 schonk Anton Driessen, textielfabrikant te Aalten, een stuk grond aan de huidige Piet Heinstraat aan de kerk om in te richten als begraafplaats. Naast de grond schonk hij ook een ijzeren Calvariekruis en een ijzeren poort, die er tegenwoordig nog steeds staan. Anton bepaalde bovendien dat zijn familie aaneengesloten naast het kruis zou worden begraven. Het baarhuisje op de begraafplaats dateert uit 1888.

    Ruimtegebrek en sluiting

    Een eeuw later raakte ook deze begraafplaats vol, en ruimte om uit te breiden was er niet. Vanaf 1960 werden katholieke overledenen daarom begraven op het nieuwe rooms-katholieke gedeelte van begraafplaats Berkenhove.

    Begin jaren 70 werd de begraafplaats aan de Piet Heinstraat officieel gesloten. Het terrein werd voor een symbolisch bedrag van één gulden overgedragen aan de gemeente Aalten.

    Bijzondere graven

    Op de begraafplaats rusten diverse prominente katholieke Oud-Aaltenaren, waaronder verschillende leden van de textielfamilie Driessen. Deze familie is onlosmakelijk verbonden met de textielgeschiedenis van Aalten en was van grote invloed op de emancipatie van het rooms-katholieke volksdeel in de gemeente.

    Ook bevindt zich hier het graf van pastoor Van Rooijen, die op 23 januari 1945 omkwam bij een bombardement op de Dijkstraat. Daarnaast zijn er graven van de zusters van het voormalige klooster Sint Elisabeth aan de Dijkstraat. Zij verzorgden het lager onderwijs aan de Sint Jozefschool en verpleegden zieken van alle geloven.

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-711
    FunctieBegraafplaats
    Aanleg1868
    MonumentGemeentelijk
    monument

    Bekijk de graven, voor zover bekend, op Findagrave.

    Bronnen

    R.K. begraafplaats Berkenhove ingewijd - Tubantia, 03-10-1960
    Tubantia, 3 oktober 1960
  • Treinstation Aalten

    Treinstation Aalten

    Stationsstraat 38-40, Aalten

    Treinstation Aalten

    Station Aalten (afkorting: ATN) is een spoorwegstation van het type GOLS groot, aan de spoorlijn Arnhem-Winterswijk. De bouw begon in 1884 in opdracht van de Geldersch-Overijsselsche Lokaalspoorwegmaatschappij (GOLS) en werd geopend op 15 juli 1885.

    Dit type station had een rechthoekige plattegrond, met een puntgevel aan de straat- en perronzijde. Op de begane grond was een plaatskaartenbureau, goederenbergplaats, vestibule met loket en wachtkamer. Op de bovenverdieping was een woning voor de stationschef.

    In 1919 werd station Aalten verbouwd; de linkervleugel werd verdubbeld, tegen het rechterdeel werd een lage vleugel geplaatst en het middendeel kreeg een extra verdieping. Sindsdien bleef het gebouw ongewijzigd.

    Na 2006 kwam het gebouw in particuliere handen; het werd door NS middels een veiling bij openbare inschrijving verkocht. Het stationsgebouw is aangewezen als gemeentelijk monument en staat momenteel (augustus 2021) te koop.

    Foto’s

    Tekening GOLSM station Aalten, 1884
    Tekening GOLSM station Aalten, 1884
    Station Aalten, ca. 1900-1910
    Ca. 1900-1910
    Station Aalten, stoomtrein (1938)
    1938
    Station Aalten 1947
    1947
    Station Aalten 1969
    1969
    Station Aalten 1974
    1974
    Station Aalten 1977
    1977
    Station Aalten 1978
    1978
    Station Aalten 1989 met de Landbouw
    1989
    Station Aalten 2023
    2023
    Het emplacement in oostelijke richting, 1976 (foto: W. Vos)
    Het emplacement in westelijke richting, 1976 (foto: W. Vos)

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.K-2471
    FunctieTreinstation
    Bouwjaar1884
    MonumentGemeentelijk
    monument

    Bronnen

    Aanbesteding station Aalten - Zutphensche Courant, 28-01-1884
    Zutphensche Courant, 28 januari 1884

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Aalten 40

    Jan Maria Marcus Jung (Rotterdam, 05-06-1851), stationschef
    Anna Pouliena Mariea Wolffram (Delft, 24-08-1857)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Aalten 58 > A48

    Jan Maria Marcus Jung (Rotterdam, 05-06-1851), stationschef
    Anna Pouliena Mariea Wolffram (Delft, 24-08-1857)

    Volgende bewoners:

    Nicolaas van der Ben (Den Helder, 08-04-1868), stationschef
    Niesje Kuiper (Den Helder, 28-11-1877)

    Volgende bewoners:

    Johannes Jacobus Petrus van den Berg (Heerenveen, 05-03-1871), stationschef
    Johanna Cornelia Augusta van Rossum (Tilburg, 29-04-1876)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A48

    Henricus Bernardus Donkers (Rotterdam, 02-03-1868), stationschef
    Isabella Franciska Helena Larmené (Waalre, 09-12-1868)

    Volgende bewoners:

    Aalten A48

    Louis Josephus van Emmerik (Velsen, 01-01-1873), stationschef
    Everdina Maria Reuser (Tiel, 14-02-1877)

    Volgende bewoners:

    Aalten A48 > A33

    Willem Dalmeijer (Texel, 05-09-1874), stationschef
    Wietske Doeksen (Terschelling, 30-12-1880)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1920-1930

    Aalten A33

    Johannes Wijmans (Utrecht, 23-02-1891), stationschef
    Elisabeth Jacoba Kok (Haarlem, 30-09-1893)

    Adresboek 1934

    Aalten A33 > Stationsstraat 34

    Station N.S.
    J. Wijmans

    Adresboek 1967

    Stationsstraat 38

    M.W. Kruissen

    Station Aalten, 1920
    Station Aalten, 1920. Staand v.l.n.r.: Meierman, (Johan Hendrik) Prins, (Antonius) Lamers, Snaphaan, Grevink, Reugenbrink, Beukelaar, Aalderinks, Hilbelink. Zittend v.l.n.r.: Esmeijer, van Petersen, Chef Dalmeijer, Vreeman, Beerink, van den Broek, Bleumink.
  • Oude Postkantoor

    Oude Postkantoor

    Haartsestraat 10-12, Aalten

    Postkantoor, Haartsestraat, Aalten

    Het pand aan de Haartsestraat 10 in Aalten kent een veelzijdige geschiedenis. Het werd in 1860 gebouwd als woonhuis, fungeerde korte tijd als middelbare school en was van 1922 tot 1986 in gebruik als postkantoor. Daarna kreeg het gebouw andere functies, waaronder kantoorruimte voor diverse bedrijven.

    Van woonhuis tot school

    Het pand aan de Haartsestraat, destijds Gasthuisstraat geheten, werd oorspronkelijk gebouwd als woonhuis. In de loop der jaren woonden hier onder meer notaris Roelvink, notaris Maitland, arts Maurits Jagerink en burgemeester W.C. Tack, die er woonde tot zijn dood in 1915. Nadat het enige tijd werd verhuurd, kreeg het pand een nieuwe bestemming. Van 1916 tot 1918 diende het tijdelijk als onderkomen voor de Christelijke MULO, totdat deze school verhuisde naar een nieuw gebouw aan de Piet Heinstraat.

    Postkantoor

    In 1922 werd het pand verbouwd tot postkantoor, en werd het vorige kantoor aan de hoek Kerkstraat-Peperstraat verlaten. Het ontwerp voor de verbouwing en uitbreiding, waaronder een lage aanbouw aan de linkerzijde, was van architect J.M. Luthmann. Vanaf dat moment werd het pand ruim zestig jaar gebruikt als postkantoor.

    Nieuwe functies

    Na de ingebruikname van het nieuwe postkantoor aan de Peperstraat in 1986 verloor het pand zijn oorspronkelijke functie. Het bood daarna onderdak aan verschillende bedrijven, waaronder makelaardij Houwer en uitzendbureau Randstad. In 2007 werd de oostelijke aanbouw gesloopt en vervangen door nieuwbouw met kantoren en appartementen.

    Huidige situatie

    Tegenwoordig wordt het voormalige postkantoor als kantoorruimte verhuurd aan verschillende bedrijven.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1861I-2592Jan Hendrik Heijink e.c., koetsier250 m² huis & erf
    1868I-2592Garrit Prinsen, landbouwer250 m² huis & erf
    1886I-4047Willem Paschen, fabriekant3553 m² huis & tuin
    1888I-4247Gemeente Aalten3530 m² huis & tuin
    1915I-5685Gemeente Aalten3155 m² huis & tuin
    1917I-5723Gemeente Aalten3260 m² huis, stal & tuin
    1922I-5847Gemeente Aalten1750 m² ged. huis,
    ged. schuur & tuin
    1924I-5952Staatsbedrijf der Posterijen,
    Telegrafie en Telefonie    		1540 m² postkantoor & tuin,
    telefoongebouw
    1965I-9173Staatsbedrijf der Posterijen,
    Telegrafie en Telefonie    		1493 m² postkantoor, telefoongebouw,
    tuin, rijwielstalling, berging

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1860-1870

    Aalten 265

    Bernard Andries Roelvink (Bredevoort, 22-11-1818), notaris

    Bevolkingsregister 1870-1880

    Aalten 341

    Bernard Andries Roelvink (Bredevoort, 22-11-1818), notaris

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Aalten 385

    Bernard Andries Roelvink (Bredevoort, 22-11-1818), notaris

    Volgende bewoners (1882-1886):

    John Bernard William Maitland (Vorden, 07-05-1826), notaris
    Bernarda Aleida Schepers (Dinxperlo, 02-01-1832)

    Volgende bewoners (1886-1888):

    Maurits Jagerink (Dinxperlo, 20-07-1860), arts
    Catharina Elisabeth Louisa Carolina van Dugteren (Utrecht, 28-10-1862)

    Volgende (hoofd)bewoner (1888-1895):

    Aalten 385

    Jhr. Georg Ludwig Carl Heinrich Baud (Amersfoort, 28-03-1858), burgemeester

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Aalten 380

    Jhr. Georg Ludwig Carl Heinrich Baud (Amersfoort, 28-03-1858), burgemeester

    Volgende bewoners (1895-1915):

    Mr. Willem Carel Tack (Doesburg, 26-09-1838), burgemeester
    Cornelia Johanna Parè (Aalten, 02-08-1848)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Aalten 450 > C535

    Mr. Willem Carel Tack (Doesburg, 26-09-1838), (oud) burgemeester
    Cornelia Johanna Parè (Aalten, 02-08-1848)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten C535

    Mr. Willem Carel Tack (Doesburg, 26-09-1838), (oud) burgemeester
    Cornelia Johanna Parè (Aalten, 02-08-1848)

    Volgende bewoners (1916-1921):

    Aalten C535

    Adriaan Jacobus van Oosten (Maasland, 23-09-1886), hoofd eener bijz. school
    Harmina Rosa van Noppen (Vlissingen, 05-01-1886)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1920-1930

    Aalten D605

    Lambertus Meijer (Zwolle, 01-02-1880), directeur post- en tel.kantoor
    Johanna Catharina Gosuina Nolen (Rotterdam, 07-07-1881)

    Volgende bewoners:

    Willem Postma (Midlum, 12-11-1878), directeur postkantoor
    Hillegonda Waardenburg Stelwagen (Boornbergum, 19-06-1885)

    Adresboek 1934

    Aalten D605 > Haartschestraat 10

    W. Postma

    1950-1964

    Haartsestraat 10

    J. Hondelink, directeur postkantoor

    Adresboek 1967

    Haartsestraat 10

    J.A. Mandema

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-11414/11415
    FunctieWoonhuis
    (1860-1915)
    School
    (1916-1918)
    Postkantoor
    (1922-1986)
    Kantoor (heden)
    Bouwjaar1860
    Monumentnee

    Bronnen

    Gasthuisstraat, Aalten
    De Haartsestraat in Aalten (vroeger Gasthuisstraat geheten), met in het midden het oude postkantoor
    Kinderpostzegels, postkantoor Aalten - Graafschapbode, 23-12-1930
    De Graafschapbode, 23 december 1930
    Haartsestraat 10, Aalten (postkantoor)
    Het oude postkantoor in Aalten
    Haartsestraat 10, Aalten (postkantoor), interieur 2
    Interieur van het oude postkantoor in Aalten.
    Haartsestraat 10, Aalten - Oude postkantoor, interieur
    Interieur van het oude postkantoor in Aalten.
    Medewerkers PTT Post Aalten, 1956
    Het Aaltense postbode-korps, 16 augustus 1956:

    Achterste rij v.l.n.r.: J. Smits; D.J. Tolkamp; H. Wagterveld; B. Elferink; J. Brethouwer; B. Jansen; G. Beking; W. Hoitink; W. Veldkamp en J. Wassink.

    Middelste rij v.l.n.r.: J. te Brake; H. Hilbelink; F. Woltsink; G. Meinen; W. Wansink; W. Aalbers; J.J. Hilbelink; J. te Slaa; H. Meinen en J. Gerritsen.

    Zittend: Mevrouw D. Hilbelink; H. te Beest; H. Boelens; G. te Selle; directeur Hondelink; D. Hakstege; E. Hendriksen en W. Buesink.
    Haartsestraat 10, Aalten - Makelaardij Houwer, 1988
    Makelaardij Houwer, 1988
  • Fa. Van Katwijk / Spinkat

    Fa. Van Katwijk / Spinkat

    Damstraat 25, Aalten (verdwenen)

    Fa. Van Katwijk / Spinkat, Damstraat, Aalten

    Van Katwijk’s Papier en Cartonverwerkende Industrieën N.V., kortweg ‘Spinkat’, in de volksmond ook wel ‘Van Katwijk’ genoemd, was een spinhulzenfabriek aan de Damstraat in Aalten. De fabriek, gevestigd in de voormalige kammenfabriek van Ten Dam & Manschot, werd op zaterdag 22 november 1947 officieel geopend.

    De Aaltensche Courant publiceerde op 24 januari 1947 een interview met de directeur:

    Een bezoek aan de “Spin-Kat” te Aalten

    Bedrijf met groote toekomstmogelijkheden.

    Er is hard gewerkt de laatste maanden in de oude kammenfabriek aan de Damstraat. En er wordt nóg hard gewerkt om de fabriek bedrijfsklaar te maken en zoo spoedig mogelijk met de productie te kunnen beginnen.

    De fabriek

    Dezer dagen hadden wij het genoegen om onder leiding van den directeur, den heer Van Katwijk, een rondgang te maken door de fabriek om de aangebrachte veranderingen te bezichtigen. Het inwendige van de fabriek is geheel gemoderniseerd en aangepast aan de specifieke eischen, welke het bedrijf stelt. In de groote, ruime shed-bouw was men bezig met het opstellen van de machines, terwijl ook aan het ketelhuis en de magazijnen druk gewerkt werd. Ook aan de hygiënische eischen wordt in deze fabriek groote zorg besteed. Een flink waschlokaal met stroomend water en W.C.’s is reeds gereed gekomen, terwijl gezorgd is voor een behoorlijk schaftlokaal, waarin tevens een keuken gebouwd wordt. Een complete smederij is reeds in bedrijf, en daarachter ligt de machinekamer, waar een zware Dieselmotor voor de benoodigde stroom zal gaan zorgen.

    De fabricage

    In het modern ingerichte kantoor hadden we nog gelegenheid om eens even rustig met den heer Van Katwijk te praten over zijn bedrijf. De hulzenfabriek van Van Katwijk’s Papier- en Cartonverwerkende Industrieën N.V. is een van de weinige fabrieken, die zich zal gaan bezig houden met de vervaardiging van papieren hulzen. “Onze fabriek”, zoo vertelde de heer Van Katwijk, “is opgezet met het doel een all-round papieren hulzenbedrijf te hebben, dat volledig aan de wenschen en behoeften van alle spinnerijen, weverijen, kammerijen, ververijen en bleekerijen, sigaren-, pharmaceutische papierverwerkende industrieën zal kunnen voldoen.

    Als we straks in vol bedrijf zullen gaan werken, zullen we de geheele Nederlandsche industrie in haar behoefte aan papieren hulzen kunnen voorzien. In heel veel industrieën werden papieren hulzen gebruikt, welke voornamelijk uit het buitenland betrokken worden. Dit zal over eenigen tijd niet meer noodig zijn, daar wij dan de hulzen zullen kunnen leveren, die onze industrie noodig heeft. Dit is van belang voor onze deviezenpositie.”

    In de fabriek hadden wij al enkele hulzen bekeken, en daarom informeerden wij naar de verschillende soorten, welke gefabriceerd worden. “De katoen-, kunstzijde, wol-, jute-, linnen- en kunstvezel-spinnerijen stellen alle hun bijzondere eischen aan de spinhulzen, waar de garens op gewonden worden”, deelde de heer Van Katwijk mede. Zoo zullen door ons een 700 verschillende soorten gefabriceerd worden. Sommige worden maar één keer gebruikt, andere zijn bestemd voor meermalig gebruik. Ook zullen wij ons gaan toeleggen op de vervaardiging van alle technische rond-cartonnages. Het zou voor ons voordeeliger zijn om direct voor de export te gaan werken, daar de prijzen in het buitenland erg aantrekkelijk zijn. Wij hebben echter het standpunt ingenomen dat onze eigen industrie de voorrang moet hebben, ook al met het oog op de textielpositie in ons land.”

    Voldoende werkkrachten

    “Hoe staat het met de werkkrachten”, informeerden we. “Dat zal ons weinig moeilijkheden geven”, vertelde de heer Van Katwijk. “We hebben veel aanvragen binnen gekregen om op onze fabriek te kunnen gaan werken. De kernploeg hebben we zelf meegenomen, en daar de machines in serie afgeleverd worden, kunnen er telkens arbeiders aangenomen worden, om opgeleid te worden. Zoo langzamerhand komt dan de geheele fabriek in bedrijf. We hebben zelfs plannen om in continue te gaan werken, daar de behoefte aan onze artikelen zeer groot is”, besloot de heer Van Katwijk zijn mededeelingen.

    Zoo zal binnenkort deze eerste nieuwe industrie in Aalten haar poorten openen en het bedrijf in werking stellen. Een bedrijf, dat naar het zich laat aanzien groote toekomstmogelijkheden in zich bergt. Dank zij de groote voortvarendheid van Aalten’s gemeentebestuur heeft Aalten een industrie gekregen, welke straks aan verscheidene handen werk zal verschaffen.

    Naar ons bij informatie medegedeeld werd is men ook optimistisch gestemd ten aanzien van de vroegere beschuitfabriek. Ook deze fabriek zal binnenkort een bestemming krijgen, waarbij men de voorkeur geeft aan een lichte metaalindustrie.

    In 1956 nam Van Katwijk de Hummelose fabriek van eiersorteermachines ‘Libra’ over. Dit werd de onderneming ‘Staalkat’. De firma Van Katwijk kwam in 1967 in handen van de Engelse onderneming TPT. Door het afwijkende karakter van de Staalkat zag de directie van TPT uit naar een andere partner voor dit nevenbedrijf. In 1972 nam Thyssen-Bornemisza de Staalkat over. Het bedrijf had in 1970 al een eigen onderkomen gevonden in de leeggekomen textielfabriek van HDZ aan de Hofstraat. Staalkat zou later verhuizen naar de Ambachtstraat op het industrieterrein. Tegenwoordig is het onderdeel van de Sanovo Technology Group.

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Bronnen

    In het jaar 1991 maakte FilmAalten video-opnamen in het oude fabriekspand van Sonoco aan de Damstraat, voordat men verhuisde naar de Vierde Broekdijk op het industrieterrein. De bedrijvigheid en het productieproces werden uitvoerig in beeld gebrachten veel werknemers kwamen aan het woord. Sonoco Aalten werd in 2009 gesloten.

  • Stoomweverij Herman Driessen & Zoon

    Stoomweverij Herman Driessen & Zoon

    Hofstraat 14, Aalten

    Stoomweverij Herman Driessen & Zoon, Hofstraat, Aalten
    NV Stoomweverij Herman Driessen & Zoon, 1951

    ‘Stoomweverij Herman Driessen & Zoon’ was een textielfabriek in Aalten, gevestigd aan de Hofstraat. Het familiebedrijf was actief van 1893 tot 1969 en werd na sluiting herontwikkeld tot kantoorruimte, gezondheidscentrum en appartementen.

    In 1893 begon Herman Driessen, nadat hij uit het familiebedrijf ‘Gebr. Driessen’ was gestapt, samen met zijn zoon Joseph een eigen stoomweverij met 34 weefgetouwen aan de Hofstraat op ‘het Blik’: ‘NV Stoomweverij Herman Driessen & Zoon’ (vaak afgekort als HDZ). Naast de fabriek liet Herman ook zijn nieuwe woonhuis bouwen: villa ‘Beukenhof‘.

    Na Hermans overlijden nam zijn zoon Joseph Driessen (1870-1938) het bedrijf over, gevolgd door diens zoon Clemens Driessen (1900-1964).

    Tijdens de Tweede Wereldoorlog had Clemens de leiding over het bedrijf. In die periode verrichtte hij ook illegale activiteiten. Zo stelde hij in zijn fabriek blauwe keperstof ter beschikking, zodat de ondergrondse verzetsgroepen bij de bevrijding in uniform gekleed konden gaan.

    In 1964 overleed Clemens Driessen en nam zijn broer Herman de leiding over het bedrijf over, bijgestaan door de twee zonen van Clemens: Joop en Clemens Driessen.

    Producten

    HDZ produceerde tricotage zoals ondergoed, turnkleding en sweaters en huishoudtextiel als tafellakens, servetten, hand-, bad-, glas- en theedoeken, lakens en slopen, voorzien van sierranden of ingeweven namen van bedrijven als de Holland-Amerika Lijn en de Nedlloyd.

    Na 1945 verschoof de focus naar hotellinnen, sport- en turnkleding en gebreide en geweven babykleding. De grote rookpluim uit de schoorsteen van de fabriek en het geluid van de stoomfluit waren onderdeel van het dagelijks leven in Aalten.

    Sluiting en herbestemming

    Na de Tweede Wereldoorlog liep de textielindustrie, die zo lang bepalend was voor de economische bedrijvigheid in de oostelijke Achterhoek, sterk terug door toenemende buitenlandse concurrentie en de opkomst van massaproductie.

    In december 1969 besloot directeur Joop Driessen over te gaan tot vrijwillige liquidatie. Op dat moment werkten er nog zo’n 180 mensen in het bedrijf.

    Van 1970 tot 1980 vond Staalkat, fabrikant van eiersorteermachines, onderdak in de leegstaande fabriek. Hierna werd er een bedrijfsverzamelgebouw in gehuisvest. In 1996 kwam het pand leeg te staan. Jarenlange leegstand leidde tot verval, tot het pand in 2002 door brandstichting grotendeels werd verwoest.

    Ondanks grote schade bleef er gelukkig voldoende bewaard om te kunnen restaureren. Op 16 december 2009 onthulde wethouder Wim ten Voorde samen met de heer Joop Driessen en de heer Egbert Rots van Rots Bouw het bord van het project Hofstraat. De voormalige textielfabriek werd gerestaureerd en herontwikkeld tot kantoorruimten en een gezondheidscentrum. Ook werden er appartementen op het terrein gerealiseerd.

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1897I-4616H.A.F.C.M. Driessen, fabriekant3880 m² stoomfabriek en erf
    1914I-4715J.W.J. Driessen, fabrikant3840 m² stoomfabriek,
    bergplaats, erf
    1924I-5631J.W.J. Driessen, fabrikant11.400 m² fabriek, schuur en weiland
    1940I-7023N.V. Stoomweverij Herman Driessen en Zoon11.940 m² huis, fabriek, tuin, erf

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-13087/13073
    FunctieTextielfabriek
    Oprichting1893
    Sluiting1969
    MonumentRijksmonument

    Bronnen

    NV Stoomweverij Herman Driessen & Zoon, 1951
    NV Stoomweverij Herman Driessen & Zoon, 1951
    Hofstraat 14, Aalten - Fragment kadastrale kaart, 1944
    Fragment kadastrale kaart, 1944
  • Stoomweverij Gebr. Driessen

    Stoomweverij Gebr. Driessen

    Dijkstraat 15-17, Aalten (verdwenen)

    Textielfabriek vh. Gebr. Driessen, 1937
    Textielfabriek v/h Gebr. Driessen, 1937

    De ‘Stoomweverij Gebr. Driessen’ was een textielfabriek in Aalten, gevestigd aan de Dijkstraat, waar tegenwoordig de woonwijk Driessenshof is. Het bedrijf werd opgericht in 1826 en verhuisde in 1981 naar het Aaltense industrieterrein.

    Omstreeks 1817 richtten de broers Anton en Joseph Driessen, afkomstig uit een invloedrijke textielfamilie, in Bocholt de firma Gebrüder Driessen op. Ze handelden voornamelijk in bombazijn, een weefsel van linnen en katoen, dat ze naar Nederland exporteerden. Deze lucratieve handel kwam in gevaar door de verhoging van de invoerheffing in Nederland op buitenlands weefsel.

    Om de hoge tarieven te omzeilen vroegen ze de Nederlandse koning om toestemming voor het openen van een vestiging in Aalten. De vergunning werd verleend en in 1826 vertrok Anton naar Aalten, terwijl zijn broer de firma in Bocholt voortzette.

    Thuiswevers en eerste spinnerij

    Anton zette in Aalten een handspinnerij op voor zijn vele thuiswerkers, voornamelijk bombazijnwevers, die het aangeleverde garen verwerkten. Volgens een gemeentelijk verslag uit 1827 werkten toen al 218 wevers voor hem in en rond Aalten.

    In hetzelfde jaar verplaatste Anton de katoenspinnerij naar een pand aan de Landstraat, dat hij had aangekocht van Manus Scholten. Deze locatie werd omgebouwd tot spinnerij met machines op zowel de begane grond als de verdieping. Ondanks bezwaren van buren wegens geluidsoverlast en brandgevaar, gaf het gemeentebestuur toestemming. Ook de gouverneur van Gelderland verwierp het protest.

    Groeifase en mechanisatie

    In de daaropvolgende jaren groeide de spinnerij uit tot een moderne stoomweverij. Anton richtte ook een blekerij op in Dale en liet aan de Dijkstraat een groot woonhuis met bijgebouwen neerzetten. De bombazijnhandel van Anton groeide in de loop der jaren uit tot een door stoom aangedreven spinnerij die hij later uitbreidde met mechanische weefgetouwen.

    In 1893 stapte Anton’s zoon Herman uit de directie van het familiebedrijf en richtte samen met zijn zoon Joseph een eigen fabriek op aan de Hofstraat: de NV Stoomweverij Herman Driessen & Zoon.

    Overnames en verhuizing

    In 1918 verkocht Anton’s kleinzoon Theodoor het bedrijf aan Twentse investeerders die de fabriek voortzetten als ‘Voorheen Gebr. Driessen’.

    In 1925 breidde de fabriek uit met een confectie-afdeling, van zes naar wel 110 meisjes in dienst. En in de crisisjaren (rond 1933) moderniseerde men grondig: het aantal weefgetouwen steeg van 34 naar 200.

    In 1960 werd het bedrijf overgenomen door Wisselink’s Textielfabrieken, onderdeel van Textiel Groep Twenthe. Zij maakten onder meer technisch textiel, tent- en vlaggendoek.

    Van fabriek naar woonwijk

    Omdat het bedrijf veel geluids- en trillingsoverlast veroorzaakte, verhuisde de fabriek in 1981 naar een nieuw pand op bedrijventerrein ’t Broek. Zusterbedrijf Koala Tricotagefabriek verhuisde naar de Industriestraat.

    Na de verhuizing werd het fabriekspand aan de Dijkstraat gesloopt om plaats te maken voor 120 woningen, de tegenwoordige woonwijk Driessenshof. Voordat de sloop begon, organiseerde de Vereniging tot Verbetering van de Volkshuisvesting (later opgegaan in De Woonplaats) in de lege fabriek een groots feest voor de Aaltense bevolking:

    1981 Feest bij Volkshuisvesting
    03-10-1981 Popkonsert voormalig Textielfabriek Wisselink, Dijkstraat

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1848I-1813Engelbartus Beckhuis e.c., koopman359 m² spinfabrijk, erf
    1871I-2984‘de minderjarige van Jan Berend Beernink’8960 m² stoom-spinnerij,
    weverij & erf
    1885I-3911Herman Anton Frans Carl Maria Driessen,
    fabriekant    		8810 m² stoomweverij, spinnerij
    met loodsen & erf
    1897I-4712Aleida Wilhelmina Theodora Terwindt,
    wed. Gustaaf Carel Heinrich Driessen    		8810 m² stoom-, spinnerij en
    weverij, loodsen & erf
    1934I-6574N.V. Textielmij. vh. Gebr. Driessen19.550 m² fabriek, kantoor,
    magazijn, erf, boomgaard
    1952I-7577N.V. Textielmij. vh. Gebr. Driessen e.c.19.551 m² fabriek, magazijn,
    erf, boomgrd.
    1981I-7577Gemeente Aalten19.870 m² fabriek, erf, boomgrd.

    Fouten voorbehouden. Heb je aanvullingen of correcties? Reageer dan onderaan deze pagina, bij voorkeur met bronvermelding.

    Kenmerken

    Kadastraal nr.I-13390 (o.a.)
    FunctieTextielfabriek
    Oprichtingca. 1826
    Overnames1918, 1960
    Verhuizing1981

    Bronnen

    Dijkstraat 15-17, Aalten (Gebr. Driessen) - Fragment kadastrale kaart, 1866
    Fragment kadastrale kaart, 1866
    Fragment kadaster, Aalten (1934) - Hulpkaart_ATN02_I_838
    Fragment kadastrale kaart, 1934
    Fragment kadaster, Aalten (1952) - Hulpkaart_ATN02_I_941
    Fragment kadastrale kaart, 1952
    Gebr. Driessen, Dijkstraat, Aalten