Menu Sluiten

Grote Maat (De Bleek)

Elshoekweg 18-20, Dale

Elshoekweg 20, Dale
Foto: G. Schreurs

Beschrijving

Nevenstaande foto toont de oude blekerij van Anton Driessen in de Elshoek in Dale. Tegenwoordig rest nog slechts een schuurtje. De Bleeke herinnert aan een stukje Aaltense textielgeschiedenis. De textielindustrie in Aalten is verbonden met de naam Driessen. Zonder in te gaan op de diverse takken van deze familie, is deze plek verbonden met Heinrich Driessen, die in 1826 vanuit Bocholt naar Aalten kwam. Hij had van Zijne Majesteit de Koning toestemming gekregen om in Aalten een bedrijf te stichten.

In de Colenbroeksmate bij de Slingebeek kocht hij een stuk grond (aan het eind van de tegenwoordige Elshoekweg). Die bouwplaats staat nu nog bekend als “de Bleeke”. Er verrezen gebouwen: een looghuis en een drooghuis. Het nodige water verkreeg hij van de beek door een kleine omleiding. Buiten de gebouwen was het weiland met smalle sloten doorsneden, waarlangs de geweven stukken uitgespannen werden.

De werklieden schepten met de giet- of bleekspaan het water uit de sloten en begoten daarmee de doeken, die tevoren in het looghuis al een behandeling hadden ondergaan. Die behandeling bestond hierin, dat de doeken 24 tot 36 uur werden gekookt in een loog. De natuur moest meewerken aan het bleekproces.

Een rijmpje zegt: “om ’t lijnwaad schoon en wit te bleeken, is ’t nodig eerst in loog te weeken. Begooten en gespreid op ’t veld wordt alles door de lucht hersteld“.

In 1832 komt er zelfs een stoomketel uit Engeland. Er verrezen een ketelhuis en een hoge schoorsteen. De ketel was van “lage drukking”, alleen te gebruiken om de loog door de buizen in de kuipen te brengen. Na de dood van Heer Heinrich in 1879 ging het bedrijf over op zoon Eduard.

Buitenplaats

Eduard en zijn nazaten koesterden de bleek als een buitenplaats. Omstreeks 1890 werd er een theekoepel gebouwd, waarna de pachters van de boerderij de verplichting kregen om thee te schenken als de familie haar buitenverblijf, in casu de koepel, bezocht.

In de eerste decennia vonden daar op zaterdagavond gezellige bijeenkomsten voor jongelui plaats waarbij de trekharmonica voor vertier zorgde. In de oorlogsjaren deed de koepel dienst als muizenvrije graanopslag.

Enkele onderdelen van de bebouwing zijn nog aanwezig. Ook het theehuisje. Er is ook nog een papklok die waarschuwde dat het tijd was om te eten. De Bleeke is nog een van de laatste getuigen van de katoennijverheid in Aalten.

Bewoners

Eerst bekende bewoners:

Herman / Harmen te(r) Sligt(e) (Aalten, 29-01-1747 – Lintelo, 16-01-1833), trouwt op 29-04-1787 in Aalten met
Jenneke(n) (de) Wolf(s) (Aalten, 28-03-1751 – Dale, 30-06-1825)

Herman / Harmen en Jenneke(n) verhuisden naar Kappers (Brunink) in Dale. Herman / Harmen overleed op Hoopman (Magis) in Lintelo.

Volgende bewoners:

Bevolkingsregister 1823-1850

Dale 7

Hendrik Willem van de Pol (Doetinchem, 14-09-1791), dagloner
Aleida Veldhorst (Varsseveld, 18-06-1783)

Volgende bewoners:

Hermann Schleking (Rhede, 16-06-1814), bleeker
Elisabeth Göring (Bocholt, 04-11-1813)

Bevolkingsregister 1850-1860

Dale 9

Hermann Schleking (Rhede, 16-06-1814), bleker
Elisabeth Göring (Bocholt, 04-11-1813)

Zij emigreren in 1861 naar Amerika.

Volgende bewoner:

Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), bleeker

Bevolkingsregister 1860-1870

Dale 9

Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), landb.

Bevolkingsregister 1870-1880

Dale 21

Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), landbouwer

Bevolkingsregister 1880-1890

Dale 21

Bernardus Koenders (Aalten, 05-10-1816), landbouwer

Volgende bewoners:

Bernard Heinrich Groot Langenhoff (Dingden, 13-09-1833), landbouwer
Maria Christina Overbeek (Bocholt, 02-03-1846)

Dale 22

“Looghuis”

Bevolkingsregister 1890-1900

Dale 22

Bernard Heinrich Groot Langenhoff (Dingden, 13-09-1833), landbouwer
Maria Christina Overbeek (Bocholt, 02-03-1846)

Volgende bewoners:

Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861), landbouwer
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)

Bevolkingsregister 1900-1910

Dale 23 > 32

Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861), landbouwer
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)

Bevolkingsregister 1910-1920

Dale 32 > 35

Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861), landbouwer
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)

Bevolkingsregister 1920-1930

Dale 35 > 15

Heinrich Wilhelm Schoppers (Spork, 02-02-1861)
Bernardina Hustedde (Hemden, 22-02-1857)

Volgende bewoners:

Gerrit Houwers (Dale, 17-09-1899)
Hanna Gesina Neerhof (Dale, 06-08-1897)

Bevolkingsregister 1930-1940

Dale 35 > 15

Gerrit Houwers (Dale, 17-09-1899)
Hanna Gesina Neerhof (Dale, 06-08-1897)

Adresboek 1934

Dale 35 > 15

G. Houwers

Adresboek 1967

Dale 15 > Slatdijk 3 – “Grote Maat”

G. Houwers
A.J. Houwers

Fouten voorbehouden. Heeft u aanvullende informatie? Reageer dan onderaan deze pagina of stuur ons een bericht!

Kenmerken

FunctieBoerderij,
blekerij
Oprichting blekerijca. 1830
Bouwjaar huis nr. 201860 (bron)
De Bleek, Dale
“Aalten, Stuw bij De Bleek”
1845 Verzoek van A. Driessen - Geldersch Archief
Verzoek van A. Driessen, 1845
Bleekerij, Dale - Schoorsteen valt om, 1937
Schoorsteen valt om, 1937
Bleekerij, Dale - Schoorsteen opgeblazen
Schoorsteen opgeblazen
Bleekerij, Dale
Situatieschets met Slingebeek en omleiding.
De Bleke, Elshoekweg 18, Dale
Kaart uit begin 20e eeuw
De Bleke, Elshoekweg 18, Dale
Luchtfoto, de slootjes zijn nog herkenbaar
Theehuisje Driessen bij de Bleeke, Dale
Theehuisje
Papklok, De Bleeke, Dale
Papklok
De Bleek / Grote Maat, Dale - Weekblad voor Aalten, Breedevoort, enz. 03-07-1897
Weekblad voor Aalten, Breedevoort, enz., 3 juli 1897
Bleekerij De Groote Maat - Arnhemsche Courant, 09-06-1908
Arnhemsche Courant, 9 juni 1908

Plaats een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Let op: je reactie wordt openbaar getoond. Vragen, aanvullingen en/of correcties proberen wij zo spoedig mogelijk te verwerken. Daarna worden ze verwijderd, om ‘vervuiling’ te voorkomen. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde artikelen