Auteur: Oud Aalten

  • Hollenberg 21

    Hollenberg 21

    Dale

    Hier staat tegenwoordig een nieuwer huis, met bouwjaar 1970.


    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Dale 127 > 140

    E. Fles

    Adresboek 1967

    Dale 140 > Hollenberg 21

    Mevr. J. Fles-Vels

    Kenmerken


    Kadastraal nr.P-1145
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1970
    Monumentnee
  • Hollenberg 13

    Hollenberg 13

    Dale

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Dale 112/1 > 125

    Johannes Hendrikus Hulzink (Ruurlo, 07-05-1877), koopman in lompen
    Johanna Paulina Lorijn (Wageningen, 15-07-1880)

    Adresboek 1934

    Dale 125 > 142

    J.H. Hulzink

    Adresboek 1967

    Dale 142 > Hollenberg 13

    H. Fukkink

    Kenmerken


    Kadastraal nr.P-974
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1980
    Monumentnee
  • Hollenberg 15

    Hollenberg 15

    Dale

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Dale 92/1 > 112

    Johannes Hendrikus Hulzink (Ruurlo, 07-05-1877), arbeider, koopman in lompen
    Johanna Paulina Lorijn (Wageningen, 15-07-1880)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Dale 112 > 124

    Karel Cornelissen (Dieren, 10-05-1872), arbeider, voeger
    Elisabeth Anthonia Lorijn (Wageningen, 21-07-1882)

    Adresboek 1934

    Dale 124 > 141

    K. Cornelissen

    Adresboek 1967

    Dale 141 > Hollenberg 15

    Mevr. E.A. Cornelissen-Lorijn

    Kenmerken


    Kadastraal nr.P-973
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1965
    Monumentnee
  • Hollenberg 4

    Hollenberg 4

    v/h Schulenkampweg 1, Dale

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1832C-1190Gerrit Jan Hunink, landbouwer te Lichtenvoorde730 m² huis & erf

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Dale 88/1 > 108

    Berend Hendrik Somsen (Lintelo, 28-03-1879), dakdekker, landbouwer
    Gesina Johanna Theodora Navis (Dale, 01-10-1880)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Dale 108 > 120

    Berend Hendrik Somsen (Lintelo, 28-03-1879), landbouwer
    Gesina Johanna Theodora Navis (Dale, 01-10-1880)

    Adresboek 1934

    Dale 120 > 139

    G. Migchelbrink

    Adresboek 1967

    Dale 139 > Schulenkampweg 1

    H.G. Verwaaijen

    Kenmerken


    Kadastraal nr.P-1028
    FunctieBoerderij
    Bouwjaar1925
    Monumentnee
    Hollenberg, Dale - Fragment kadastrale kaart, 1886
    Fragment kadastrale kaart, 1886 (perceel C-3654)
  • Bolwerkweg 10

    Bolwerkweg 10

    ’t Klooster

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1865A-104Aleida Bouhuijs e.c., minderjarige10.380 m² bouwland
    1867A-837Aleida Bouhuijs e.c., minderjarige150 m² huis & erf
    1870A-837Jan Gerhard du Pré e.c., landbouwer150 m² huis & erf
    1882A-964Jan Gerhard du Pré e.c., landbouwer290 m² huis & erf
    1950A-1781Abraham van Eerden, hoofd eener school20.410 m²
    O-1182

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Bolwerkweg 10

    J.W. Lammers

    Kenmerken


    Kadastraal nr.O-1182
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1946
    Monumentnee
  • CBS De Broekhof

    CBS De Broekhof

    Vondelstraat 11a, Aalten

    Basisschool De Broekhof aan de Bilderdijkstraat in Aalten heette oorspronkelijk “School-Zuid”. De Nederlands-Hervormde school werd op 31 augustus 1954 officieel geopend. De eerste lokalen waren al op 31 augustus 1954 in gebruik genomen, terwijl de school nog verder afgebouwd moest worden. Later zou de school de naam ‘De Broekhof’ krijgen.

    Nadat de NH school aan de Varsseveldsestraatweg te klein was geworden voor het toenemende aantal leerlingen, besloot de Hervormde Schoolvereniging een nieuw gebouw te stichten. Deze moest in Aalten-Zuid komen, destijds de snelst groeiende wijk van Aalten. De school stond in het begin nog midden in het bouwland. De straten rondom het gebouw moesten nog worden aangelegd.

    De nieuwe school telde aanvankelijk vier lokalen. Eén daarvan was in gebruik bij de Herv. kleuterschool voor Aalten-Zuid (kleuterschool ’t Broekhofke moest nog gebouwd worden). Het ontwerp was tot stand gekomen onder architectuur van de heren Geels uit Arnhem en Blekkink uit Aalten.

    Bij de officiële opening, die in aanwezigheid van schoolbestuur en tal van genodigden in de hal plaatsvond, hield emeritus-predikant J.D. Stegeman een korte toespraak, waarin hij het belang van het Chr. onderwijs, uiteen zette. Het hoofd van de nieuwe school, de heer A. Kuijsten, bedankte alle sprekers voor hun goede wensen en wees er op dat het passend was de school juist op deze biddag voor het gewas te openen.

    Verschillende cadeaus werden nog aangeboden: een elektrische klok van de aannemers, een bureaulamp door architect Geels en een aquarel door burgemeester E.S. van Veen, die met de beide wethouders tegenwoordig was en namens het gemeentebestuur zijn beste wensen voor het onderwijs in dit gebouw uitsprak.


    Adresgeschiedenis

    Adresboek 1967

    Vondelstraat 11

    Ned. Herv. School-Zuid

    Kenmerken


    Kadastraal nr.I-12949/12948
    FunctieBasisschool
    Bouwjaar1954
    Monumentnee

    Bronnen


  • Dijkstraat 46/1

    Dijkstraat 46/1

    Aalten

    Aan de Dijkstraat 46/1 en het naastgelegen 46 (nu Wilma’s Groente & Fruit) hadden twee broers Gildhuis ieder een eigen zaak. Jozef Gildhuis (1916–1976) dreef een zadelmakerij met lederwarenwinkel, terwijl Antoon Gildhuis (1921–?) een stoffeerderij en winkel in woninginrichting had.

    Het huidige pand op deze locatie is van na de Tweede Wereldoorlog; het eerdere woon-winkelhuis werd op 24 maart 1945 bij een bombardement verwoest.


    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Adresboek 1967

    Dijkstraat 46/1

    A.B.G. Gildhuis (Aalten, 09-05-1921)

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-2184
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1952
    Monumentnee
  • Gendringseweg 19a

    Gendringseweg 19a

    Lintelo

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Lintelo 65/1 > 76

    W.G. Hoftijzer

    Adresboek 1967

    Lintelo 76 > Gendringseweg 19

    J.C. Ansink

    Kenmerken


    Kadastraal nr.G-4717
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaaronbekend
    Monumentnee
  • Gendringseweg 28

    Gendringseweg 28

    Lintelo

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Lintelo 101a

    Daniel Reindert Bouhuijs (Borculo, 01-12-1848), hoofdonderwijzer
    Barendina Johanna Becking (Aalten, 26-02-1849)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Lintelo 117

    Daniel Reindert Bouhuijs (Borculo, 01-12-1848), hoofd der school
    Barendina Johanna Becking (Aalten, 26-02-1849)

    Volgende bewoners:

    Hermanus Wensink (Silvolde, 08-06-1866), hoofd der school
    Johanna Groot Nibbelink (Silvolde, 11-10-1869)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Lintelo 120 > 119

    Hermanus Wensink (Silvolde, 08-06-1866), onderwijzer
    Johanna Groot Nibbelink (Silvolde, 11-10-1869)

    Volgende bewoners:

    Gerrit Jan Meinen (Corle, 09-08-1881), hoofdonderwijzer
    Aleida Johanna Petronella Leerink (Aalten, 27-06-1879)

    Volgende bewoners:

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Lintelo 119 > 123

    Dirk Masdorp (Amsterdam, 25-11-1858), hoofd der school
    Pieternella Schuur (Hoogezand, 02-02-1867)

    Bevolkingsregister 1920-1930

    Lintelo 123

    Dirk Masdorp (Amsterdam, 25-11-1858)
    Pieternella Schuur (Hoogezand, 02-02-1867)

    Volgende bewoners:

    Hendrikus Hiddink (Wisch, 03-02-1885)
    Aleida Gesina Klompenhouwer (IJzerlo, 29-12-1884)

    Adresboek 1934

    Lintelo 123 > 143

    H. Hiddink

    Adresboek 1967

    Lintelo 143 > Gendringseweg 28

    H.W. Hiddink

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-1787
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1900
    Monumentnee
  • Magnoliaschool / Het Aladon

    Magnoliaschool / Het Aladon

    Magnoliaplein 11, Aalten

    De Magnoliaschool was een school voor buitengewoon lager onderwijs (BLO). De school heette later ‘Het Aladon’ maar is nu gesloten.


    Adresboek 1967

    Magnoliaplein 11

    B.L.O.-School

    Kenmerken


    Kadastraal nr.I-8213/9436
    FunctieSchool
    Bouwjaar1961
    Monumentnee
  • Richterinkstraat 2

    Richterinkstraat 2

    Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Lintelo 170/1 > A193

    Derk Jan Schepers (Aalten, 20-03-1859), fabrieksarbeider bij Ten Dam & Manschot.
    Gerharda Christina Berentschot (Aalten, 28-02-1851)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Aalten A193 > A195

    Derk Jan Schepers (Aalten, 20-03-1859), fabr.arb.
    Gerharda Christina Berentschot (Aalten, 28-02-1851)

    Adresboek 1934

    Aalten A195 > Richterinkstraat 2

    D.J. Schepers

    Adresboek 1967

    Richterinkstraat 2

    B.H. Schepers
    Joh. Diepenbroek

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-230
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaaronbekend
    Monumentnee
  • Richterinkstraat 14

    Richterinkstraat 14

    v/h Richterinkstraat 10, Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Lintelo 160/1

    Hendrik Willem Gijsbers (Aalten, 30-11-1835), metselaar
    Dela Johanna Wevers (Barlo, 08-11-1854)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Lintelo 171 > A192

    Hendrik Willem Gijsbers (Aalten, 30-11-1835), metselaar
    Dela Johanna Wevers (Barlo, 08-11-1854)

    Volgende bewoners:

    Derk Jan Gijsbers (Aalten, 19-09-1865), metselaar
    Grada Harmina Piek (Aalten, 05-03-1870)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Aalten A192 > A194

    Derk Jan Gijsbers (Aalten, 19-09-1865), metselaar
    Grada Harmina Piek (Aalten, 05-03-1870)

    Adresboek 1934

    Aalten A194 > Richterinkstraat 10

    D.J. Gijsbers

    Richterinkstraat 10, Aalten (Kolstee) - Aaltensche Courant, 25-04-1941
    Aaltensche Courant, 25 april 1941

    Adresboek 1967

    Richterinkstraat 14

    J. Kolstee

    Kenmerken


    Kadastraal nr.
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar
    Monumentnee
  • Richterinkstraat 40

    Richterinkstraat 40

    v/h Richterinkstraat 16, Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Lintelo 173/1 > 171

    Hendrik Jan Wijnveen (IJzerlo, 19-07-1836), fabr.arb.
    Reindina Berendina Hakstege (Aalten, 24-03-1836)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Lintelo 171 > 183

    Hendrik Jan Wijnveen (IJzerlo, 19-07-1836), landbouwer
    Reindina Berendina Hakstege (Aalten, 24-03-1836)

    Volgende bewoners, zoon en schoondochter:

    Christiaan Wijnveen (Heurne, 21-10-1877), koopman, landbouwer
    Berendina Heinen (Aalten, 09-03-1879)

    Adresboek 1934

    Lintelo 183 > Richterinkstraat 16

    C. Wijnveen

    Adresboek 1967

    Adres wordt niet meer genoemd of is gewijzigd (Kemenaweg?)

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-1002
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1980
    Monumentnee
  • Borstelfabriek Lurvink

    Borstelfabriek Lurvink

    Piet Heinstraat 10, Aalten

    Archieven

    Adresboek 1934

    Aalten 96/7 > Piet Heinstraat 10

    Werkplaats

    Adresboek 1967

    Piet Heinstraat 10

    Borstelfabriek Lurvink

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-2503
    FunctieBorstelfabriek
    Bouwjaar1931
    Monumentnee
  • Beeklaan 5

    Beeklaan 5

    Aalten

    Kenmerken


    Kadastraal nr.K-475
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1968
    Monumentnee
  • Akkermateweg 4

    Akkermateweg 4

    Lintelo

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving
    1885G-3260Arend Jan te Lindert, landbouwer1.590 m² huis, erf & bouwland
    1909G-3662Derk Jan Elburg, landbouwer3.680 m² huis & erf
    1913G-3662Hendrik Jan ten Harkel,
    werkman/arbeider
    3.680 m² huis, schuur & bouwland
    1922G-3985Hendrik Jan Driessen, landbouwer3.486 m² huis, schuur & bouwland

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Lintelo 38a

    Gerrit Jan Sellink (Miste, 26-03-1825), landbouwer
    Hendrika Reussink (Aalten, 07-12-1826)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Lintelo 52

    Janna Geziena Brunink (Lintelo, 05-02-1838), landbouwster

    Volgende bewoners:

    Jan Hendrik Meinen (Dale, 08-11-1877), kunstdraaier bij Peters en Smits
    Harmina Gerharda Wevers (Aalten, 15-11-1874)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Lintelo 58 > 45

    Jan Hendrik Meinen (Dale, 08-11-1877), kunstdraaier
    Harmina Gerharda Wevers (Aalten, 15-11-1874)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Lintelo 45 > 50

    Volgende bewoners:

    Lintelo 50

    Hendrik Jan Driessen (Dale, 01-11-1898)
    Gerritjen Willemina Fukkink (Lintelo, 16-08-1901)

    Adresboek 1934

    Lintelo 50 > 55

    H.J. Driessen

    Adresboek 1967

    Lintelo 55 > Akkermateweg 4

    W. Jansen

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-722
    FunctieBoerderij
    Bouwjaar1962
    Monumentnee
  • Nieuw Sondern

    Nieuw Sondern

    Sondernweg 4 / Akkermateweg 1-3, Lintelo

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Lintelo 40/1 > 45

    Arent Jan Luiten (Lintelo, 16-06-1888), landbouwer
    Johanna Gesina Heesen (Suderwick/D, 06-03-1888)

    Adresboek 1934

    Lintelo 45 > 51

    A.J. Luiten

    Adresboek 1967

    “Nieuw Sondern”

    Lintelo 51 > Sondernweg 4

    H. Luiten

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-750
    FunctieBoerderij
    Bouwjaar1914/1980
    Monumentnee
  • Akkermateweg 2

    Akkermateweg 2

    v/h Akkermateweg 1, Lintelo

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Bevolkingsregister 1860-1870

    Lintelo 133c

    Arent Jan Fukkink (Lintelo, 11-01-1835), landbouwer
    Aleida Jansen (Aalten, 23-07-1825)

    Bevolkingsregister 1870-1880

    Lintelo 38

    Arend Jan Fukkink (Lintelo, 11-01-1835), landbouwer
    Aleida Jansen (Aalten, 23-07-1825)

    Bevolkingsregister 1880-1890

    Lintelo 38

    Arend Jan Fukkink (Lintelo, 11-01-1835), landbouwer
    Aleida Jansen (Aalten, 23-07-1825)

    Bevolkingsregister 1890-1900

    Lintelo 51

    Arend Jan Fukkink (Lintelo, 11-01-1835), landbouwer, houthakker
    Aleida Jansen (Aalten, 23-07-1825)

    Bevolkingsregister 1900-1910

    Lintelo 57 > 44

    Arend Jan Fukkink (Lintelo, 11-01-1835), houthakker

    Volgende bewoners, zoon en schoondochter:

    Fredrik Jan Fukkink (Lintelo, 15-04-1863), houthakker, landbouwer
    Willemina Gesina te Brake (Aalten, 01-11-1859)

    Bevolkingsregister 1910-1920

    Lintelo 44 > 49

    Fredrik Jan Fukkink (Lintelo, 15-04-1863), landbouwer
    Willemina Gesina te Brake (Aalten, 01-11-1859)

    Adresboek 1934

    Lintelo 49 > 53

    Wed. F.J. Fukkink

    Adresboek 1967

    Lintelo 53 > Akkermateweg 1

    H.J. Wevers

    Kenmerken


    Kadastraal nr.L-2361
    FunctieBoerderij
    Bouwjaar1930
    Monumentnee
  • Onderduikers

    Onderduikers

    ‘Verbergt de verdrevenen en meldt den omzwervende niet’. Deze tekst (Jesaja 16:3) gebruikten verschillende dominees aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. Hiermee werden de gemeenteleden opgeroepen een bijdrage te leveren aan het helpen van mensen op de vlucht voor het Naziregime. En met succes: op een gegeven moment was één op de vijf inwoners van Aalten een onderduiker, relatief meer dan waar ook in Nederland.

    De inwoners van Aalten speelden een belangrijke rol bij het beschermen van onderduikers tijdens de oorlog. Hun moed en vastberadenheid hebben het leven van velen gered. De kerkelijke betrokkenheid, hechte familiebanden en de landelijke ligging worden wel gezien als redenen voor de grote bereidheid hulp te bieden. Op een afgelegen boerenerf is het relatief eenvoudiger mensen te verstoppen dan in een stad. Maar ondanks dat heeft het helpen van onderduikers en andere vluchtelingen veel moed gevraagd en soms levens gekost.

    Onderduik en Verzet

    Gedurende de oorlogsjaren waren er verschillende redenen waarom mensen ervoor kozen om onder te duiken. Joden probeerden bijvoorbeeld te ontsnappen aan deportatie naar concentratiekampen. Daarnaast waren er mensen die de Arbeitseinsatz wilden ontlopen of die zich wilden verzetten tegen de Duitse bezetter.

    Heleen Kuipers-Rietberg uit Winterswijk, beter bekend als tante Riek, zorgde voor schuilplaatsen voor veel werkweigeraars en Joden. Samen met Ome Jan Wikkerink, een aannemer uit Aalten en leider van de plaatselijke verzetsorganisatie, en met dominee Slomp stond zij aan de wieg van de Landelijke Onderduikorganisatie (LO).

    Onderduikers werden vaak verstopt op zolders, in schuren, in geheime kamers of op afgelegen plekken in het landschap. Hoewel er altijd een risico bestond op verraad en arrestatie, zijn er relatief weinig onderduikers in Aalten ontdekt door de Duitse bezetters. De lokale bevolking had een sterke onderlinge solidariteit en het verzet was goed georganiseerd. Bovendien was er een actief netwerk dat onderduikers hielp om de grens over te steken naar veiliger gebieden in het buitenland.

    In 1947 schonken oud-onderduikers de Aaltense bevolking een monument als dankbetuiging voor hun gastvrijheid en aan de verzetsmensen die de stuwende kracht waren bij het onderbrengen van de onderduikers. Het monument bevindt zich in de Stationsstraat, tegenover het treinstation.

    Op 9 juni 1945 schreef Dagblad Trouw:

    Aalten een record?

    Zeer vermoedelijk is het mooie dorp in den Gelderschen Achterhoek Aalten het plaatsje geweest dat verhoudingsgewijze de meeste onderduikers heeft geherbergd in den oorlogstijd. Het dorp heeft slechts 11.000 inwoners en er waren niet minder dan 2500 onderduikers geplaatst. Voorloopig zullen wij wel mogen aannemen dat dit een record is in Nederland.

    Aalten’s taak is hiermede niet af geweest. Boven dit getal zijn er nog honderden kinderen, vooral uit Rotterdam en omgeving, geweest die daar hun zomervacantie hebben doorgebracht. We overdrijven verder niet dat duizenden in den lande in den voedselnood geprofiteerd hebben van de honderdduizenden roggebrooden, zakjes meel en havermout, spek en eieren, die vanuit dit dorp het land zijn ingezonden. De directeur van het Aaltensche postkantoor droeg den naam onder zijn collega’s van roggebrood-directeur.

    Wij zullen Aalten voor deze oorlogsactiviteit dankbaar blijven. De 2500 onderduikers zijn dat ook. Ze hebben een request aan H.M. de Koningin gezonden en Haar verzocht bij een tocht door bevrijd Nederland ook Aalten te bezoeken. Wij hopen van harte dat het geschiedt. Aalten verdient het.

    Bijna een kwart eeuw na de bevrijding, op 14 maart 1970, schreef Dagblad Trouw in een artikel over een geplande reünie van voormalig onderduikers en oud-strijders:

    Er was in de jaren, dat de Duitsers Nederland bezet hadden, in het kleine, agrarische Aalten, bijna geen huis waarin zich geen onderduikers bevonden. Het volk, dat daar woont, is van nature gesloten. De Hagenaar en de Amsterdammer, die er onder water gingen, moesten er wel aan wennen. De Duitsers trouwens ook, en eens sprak een SD-officier in woede van ‘abscheuliche Leute’ en hij voegde er aan toe: ‘Wir sind Luft, Luft!’ De zwijgzaamheid van de Aaltenaar is echter menige onderduiker ten goede gekomen.

    In de oorlogsjaren stonden in Aalten ds. J. Klijn (van De Open Deur), ds. P. Kuyper en ds. J. van Dijken resp. als hervormd, gereformeerd en christelijk-gereformeerd predikant. Op een avond kwamen twee boeren, die er een verre fietstocht voor hadden gemaakt, bij een van de drie pastorieën aan. Het doet er weinig toe welke. Zij vertelden de predikant over een naober, die onwillig was onderduikers op te nemen. In sommige huizen zitten er acht, waarom wil hij er niet één herbergen? Kan dominee niet eens met die man gaan praten en hem op zijn verantwoordelijkheid wijzen? Ze krijgen de toezegging van de predikant dat hij met de bewuste broeder een hartig woordje zal wisselen. Het bleek niet nodig. Op de dag dat de geallieerde tanks Aalten binnen dreunen, staat de boer, waarover geklaagd is, lachend en wuivend voor zijn stee. Hij staat er met zijn vrouw en zijn gezin, maar ook met een stel joden. Hij herbergde hen, zonder dat ook de naaste buren er enig vermoeden van hadden.

    Niet alle joden, die in Aalten onderdak kregen, hebben de bezettingsjaren overleefd. Een aantal van hen werd ontdekt, naar Polen gestuurd en daar geliquideerd.

    Kerkdiensten

    Aalten zou Aalten niet zijn als het de onderduikers alleen maar materieel had verzorgd. De kerken hielden speciale onderduikers-kerkdiensten, meestal op afgelegen boerderijen, waar men in kleinere groepen bijeenkwam. De gemeente Gods ging hier als schuilkerk functioneren, ’s Zomers werden de diensten gehouden op de deel, ’s winters in de grote Achterhoekse keuken. Men ‘ging’ niet in grote aantallen ‘op’, maar kwam met twee of drie personen tegelijk. Er werden vaak wachtposten uitgezet om attent te zijn op onraad. Speciale onderduikers-catechisaties waren er ook. Zelfs aparte joden-catechisaties. Een aantal joden kwam tot het geloof in de Messias.

    Begin ’44, tijdens een gewone dienst in de gereformeerde Westerkerk, omsingelden de Duitsers de kerk. Eén jongeman die in Scheveningse vrouwenkleren de kerk verliet, ontkwam. Hoe die knaap aan dat Scheveningse gewaad kwam? Tussen neus en lippen door had Aalten ook nog een flinke groep Scheveningers, die uit de kuststreek weg moesten, gastvrij opgenomen. 48 Onderduikers werden in een vrachtauto geladen en naar Amersfoort getransporteerd, en van daaruit voor een groot deel naar Duitsland. Ook werd de christelijke gereformeerde kerk op een zondag overvallen. Hierbij werd een dozijn onderduikers gepakt.

    Sommige jongens keerden niet terug. ln een nummer van De Open Deur, dat het jaar daarop verscheen, vertelt ds. Klijn van een dienst die op kerstavond ’44 gehouden werd op een Aaltense boerderij. Wij citeren enkele passages: „Het Kerst-Evangelie is op vele wonderlijke plaatsen gelezen verleden jaar, in dien tijd van nood en ellende, van schuilplaatsen en onderkomens. Maar het was overval op zijn plaats. Ook hier in deze eenvoudige boerenkeuken met zijn internationale kring van verzetsstrijders, uit de hele wereld bijeengedreven; Achterhoeksche boerenjongens, zwaar gezochte illegalen, ondergedoken marinemensen en secretarie-personeel, en geallieerde piloten uit San Francisco en Florida. Brighton en Plato Sask, Canada. Het was stil als in een kerk, toen de vertrouwde woorden van Lukas 2 gelezen werden, eerst in het Nederlands en toen uit de Moffat-vertaling in het Engels. En er ging over sommige van die stoere koppen een schemer van ontroering, toen in hun eigen taal de oude Kerstboodschap tot hen kwam, hier, zo ver van huis, toch Kerstfeest, toch de Kerstboodschap: Today you have a Saviour born in the town of David, the Lord Messiah. En aan hun harten, vervuld van oorlogsgedachten bij dag en bij nacht, klopte in de stilte van de Kerstnacht een andere vrede aan, dan waarvoor zij streden, den vrede, waarvan de Engelsen zongen: Glory to God in high heaven, and peace on earth for men whom the favours! Bij raadselachtige prestatie had de ondergrondse uit den Achterhoek ook nog een paar Engelse kerkboeken bijeen gesnord en zo werden daar de Kerstliederen tweetalig gezongen: Eere zij God, Nu sijt wellecome en het over de ganse wereld bekende Stille Nacht, Heilige Nacht…”

    Nationaal Onderduikmuseum

    Om de herinnering aan dit deel van de geschiedenis vast te leggen en levend te houden is in Aalten het Nationaal Onderduikmuseum opgericht. Het museum richt zich op het tonen en documenteren van de verhalen van onderduikers en de mensen die hen hielpen. Het laat zien hoe gewone mensen in buitengewone omstandigheden moed en medemenselijkheid kunnen tonen.

    Het museum is deels gevestigd in een pand met een bijzondere onderduikgeschiedenis: Markt 12. Dit was indertijd het woonhuis van een gezin met kinderen, maar op zolder werden onderduikers (tijdelijk) verstopt en de kelder was de schuilplaats voor buurtbewoners tijdens bombardementen. Extra opmerkelijk: de grote woonkamer was door de bezetter gevorderd en in gebruik als ‘Ortskommandatur’.

    Meer informatie over (een bezoek aan) het Nationaal Onderduikmuseum: nationaalonderduikmuseum.nl

    Escape Room

    Het Nationaal Onderduikmuseum heeft ook een escape room. Spelers worden geconfronteerd met vraagstukken en dilemma’s die iedereen zal tegenkomen wanneer men moet vluchten. Als je kiest om te vluchten uit jouw wereld moet je afstand doen van wat je kent en weet. Je zult alles op alles moeten zetten om je staande te houden in je nieuwe situatie.

    Het komt er nu op aan dat je inzicht hebt in die nieuwe situatie, een scherp zicht hebt, zodat je tekens kan herkennen, besluiten durft te nemen en afstand neemt van wat je tot op heden wist. “Krijg je het voor elkaar om onder de radar te duiken, onzichtbaar te worden, onhoorbaar te worden voor de vijand?”

    Meer informatie: escaperoom-aalten.nl

  • Meiberg 11

    Meiberg 11

    Aalten

    Eigenaren

    Overzicht is niet volledig.

    JaarPerceelEigenaarOmschrijving

    Bewoners

    Adresboek 1934

    Aalten C376/1 > Meiberg 11

    D.J. Heinen

    Adresboek 1967

    Meiberg 11

    Adres wordt niet vermeld.

    Kenmerken


    Kadastraal nr.I-9621
    FunctieWoonhuis
    Bouwjaar1940
    Monumentnee