Aaltense emigranten naar de VS
In de zomer van 1869 begon voor meer dan honderd Aaltenaren een levensveranderend avontuur. Aan boord van het stoomschip Nestorian, met als bestemming Québec, bevonden zich honderden emigranten, waaronder families uit Aalten en omstreken. Voor hen was dit het begin van een nieuw leven in Amerika, ver weg van de landbouwcrisis en de beperkte toekomstmogelijkheden in de Achterhoek.
De Nestorian was een ijzeren stoomschip van de Allan Line (officieel de Montreal Ocean Steamship Company), gebouwd in 1866 in Glasgow. Het schip was ongeveer 97 meter lang en 12 meter breed. Voor extra veiligheid had het schip drie masten met zeilen, voor het geval de stoommachine uitviel. Er was plaats voor 115 passagiers in de eerste klasse en 600 in de derde klasse (het tussendek).
De keuze voor de Allan Line en Québec
Rond 1869 adverteerde de Allan Line intensief in Nederlandse regionale kranten. Lokale tussenpersonen, zoals in Arnhem, fungeerden als sub-agenten voor het hoofdagentschap in Antwerpen. De rederij overtuigde Achterhoekers met twee sterke argumenten:
- De kortste zeeroute
Door naar Québec te varen in plaats van New York, waren emigranten minder lang op de open oceaan. Zodra het schip de Straits of Belle Isle bereikte, voer men de rest van de weg op de beschutte Saint Lawrence-rivier. - De goedkoopste optie
Tussen 1860 en 1890 was Liverpool een populaire vertrekhaven voor Europese emigranten vanwege de lagere tarieven. Armere emigranten waren bereid om de ongemakken van het overschepen via Engeland te tolereren om te besparen op het trans-Atlantische ticket. Een ticket voor de overtocht (tussendek/steerage) kostte rond 1869 ongeveer 60 tot 80 gulden.
De reis en de route
Inclusief de reis vanuit de Achterhoek en de overstap in Engeland was een emigrant zo’n 2,5 tot 3 weken onderweg. Hier is hoe hun reis er ongeveer uit moet hebben gezien:
Naar Antwerpen
Achterhoekse landverhuizers reisden eerst met paard en wagen naar een geschikte opstapplaats, zoals Zevenaar of Arnhem. Vanaf 1855 was het mogelijk om van daaruit naar Antwerpen te reizen. In Antwerpen werden de emigranten opgevangen door de agent van de Allan Line.
De oversteek naar Engeland
In Antwerpen stapten ze over op een boot naar Hull (Engeland), een overtocht van 12-24 uur. Vanaf Hull namen ze de trein naar Liverpool (4-6 uur). Liverpool was in die tijd het hart van de emigrantenstroom naar Amerika, met kantoren van rederijen, agenten en emigrantenhuizen waar reizigers konden wachten op hun vertrek.
Verblijf in Liverpool
Vertegenwoordigers van de Allan Line haalden hen bij aankomst in Liverpool op en brachten hen naar logeerhuizen, vaak eigendom van de rederij. Emigranten brachten daar één tot tien dagen door, wachtend op hun schip naar de VS of Canada.
Vertrek uit Liverpool
De Nestorian vertrok vanuit de Prince’s Landing Stage in Liverpool. De oversteek van Liverpool naar Quebec duurde gemiddeld 10 tot 12 dagen.
Verblijf aan boord van de Nestorian
Hoewel de Nestorian bekendstond als een solide en snel stoomschip, was luxe er ver te zoeken. De meeste emigranten uit de Achterhoek reisden in het tussendek (steerage), waar families in grote, bedompte ruimtes sliepen in houten kooien met strooien matrassen.
De ticketprijs was inclusief de wettelijk verplichte rantsoenen (soep, aardappelen, brood en zout vlees). Passagiers moesten hun eigen tinnen bord, beker en bestek meebrengen.
De dagen werden gevuld met kaartspelen, zingen, bidden en praten over de toekomst in Amerika. Er was een scheepsarts aan boord, maar de middelen waren beperkt. Zeeziekte was universeel, en infectieziekten verspreidden zich snel in de slecht geventileerde slaapzalen. Bij uitbraken werden zieken geïsoleerd.
Aankomst en doorreis naar Wisconsin
Op 19 juli 1869 bereikte de Nestorian de haven van Québec. Op de passagierslijst prijkten bekende Aaltense namen zoals Eppink, Huinink, Jentink, Neerhof en Wassink. De reis was echter nog niet ten einde.
Vanaf Quebec reisden de emigranten per Grand Trunk Railway westwaarts naar Sarnia (Ontario). Daar stapten zij over op een stoomboot die hen over de Grote Meren (Lake Huron en Lake Michigan) vervoerden. Deze reis duurde 1 tot 2 dagen, afhankelijk van het weer en de aansluitingen.
Uiteindelijk zetten zij voet aan wal in de haven van Sheboygan, Wisconsin. De meeste Aaltense emigranten vestigden zich in deze regio. In latere jaren trokken sommige van deze families verder westwaarts naar de vruchtbare gronden van onder andere Iowa en Minnesota.
Lees ook:
Bronnen
- Ancestry.com – New York Passenger Lists (1820-1957)
https://www.ancestry.com/search/collections/7914/?name=_Neerhof&count=50 - Bonsor, N.R.P. (1955) – North Atlantic Seaway: An Illustrated History of the Passenger Services Linking the Old World with the New. Deel 1, p. 311
- Merseyside Maritime Museum
- Emigration to USA and Canada
liverpoolmuseums.org.uk/archivesheet13 - Photograph of the Nestorian
liverpoolmuseums.org.uk/artifact/photograph-of-nestorian-allan-line
- Emigration to USA and Canada
- National Archives (VS) – Microfilm T715
archives.gov/research/immigration/19th-century - Olive Tree Genealogy – Ships to New York (1850-1874)
olivetreegenealogy.com/ships/tousa_ny185074.shtml - Swierenga, R.P. (1997) – Going to America: Travel Routes of Zeeland Emigrants
swierenga.com/Middelbg_pap.html
