Erfgoed is van ons allemaal
Na WO2 emigreerden enkele honderden Aaltenaren naar Canada. Hier vind je een aantal krantenknipsels over dit onderwerp, waaronder advertenties van emigranten die afscheid namen van hun geliefden in Nederland.
Zutphens Dagblad, 4 februari 1956
Winter 1951 in Nederland, een belangrijke vergadering over een brandende kwestie. Een vergadering die misschien aan de aandacht van het Nederlandse volk is ontgaan en zeker niet een verslag in de pers heeft gehad, maar waarvan de resultaten daarom niet minder ingrijpend zijn geweest in het leven van een gezin, door generaties vastgeworteld in de vertrouwde omgeving van onze mooie Graafschap. De vergadering was een familie-bijeenkomst van de Kortens op het ouderlijk bedrijf „Lensink” onder Aalten.
Het onderwerp is vertrouwd in vele gezinnen op het Nederlandse platteland: wat te doen wanneer de kinderen opgroeien, gaan trouwen en een keer op eigen benen willen staan, een eigen boerderij willen hebben? Een probleem, weliswaar niet nieuw, maar steeds actueler naarmate de bevolking toeneemt, land verloren gaat door de bouw van industrieën en het aanleggen van wegen, uitbreiding van steden en vliegvelden. Een probleem waar geen inpolderingen een oplossing voor kunnen geven, tragisch door de onoplosbaarheid in eigen land.
„Lensink” is een boerderij, twaalf hektaren groot, waar vader Korten met zijn gezin al uithaalden wat er in zat. Een boerderij, welke een bestaan geeft aan één gezin, maar zich verder niet meer laat verdelen. Onder het dak van de vertrouwde boerderij werd op die dag van 1951 een beslissing genomen. Als in eigen land geen oplossing gevonden kon worden dan zou men het over de grenzen proberen. Velen waren reeds voor gegaan, o.a. naar Canada, ook uit eigen omgeving. En de berichten, die van overzee werden gehoord over de ervaringen daar, wekten de hoop dat wellicht een oplossing voor hun probleem zou worden gevonden.
Het zal een weemoedig afscheid zijn geweest in de herfst van dat jaar. Afscheid van de boerderij, de vertrouwde omgeving, van de kinderen die achterbleven omdat andere banden hen in het oude land bonden. Een weemoedigheid misschien verscholen achter de opwinding van het grote gebeuren en de zenuwachtigheid van de voorbereidingen, maar ook verguld door de verwachtingen van een ongewisse toekomst. Zijn die verwachtingen vervuld? Werd in Canada de oplossing gevonden die in Nederland niet meer lag?
In de herfst van 1955, vier jaren na het vertrek uit Nederland, zal Korten op die vraag wel bevestigend antwoorden. Op zijn voorzichtige manier zal hij wijzen op wat er in die tijd werd bereikt, met open oog voor de moeilijkheden die nog in de toekomst liggen, maar tevens met vertrouwen in eigen kunnen en dankbaar voor de horizonten, die voor hem en speciaal zijn kinderen zijn opengelegd. Misschien zullen er zijn, die, de resultaten ziende, zeggen dat het met zo’n stel grote kinderen makkelijk valt succes te boeken. Maar maakt dat enig verschil? In Nederland zou het misschien slechts ten dele of nooit zijn bereikt. De jonge gezinnen zullen langer moeten ploeteren om het zo ver te brengen, er zich misschien meer offers voor moeten getroosten en moeilijker beginjaren hebben. Maar zij hebben de kracht van de jeugd.
In oktober 1951 arriveerde het gezin in Canada en reisde door naar een klein plaatsje in Zuid Ontario, niet ver van Hamilton. Een oude kennis uit Aalten zorgde er voor dat het gezin werk en onderdak vond op een fruitbedrijf, terwijl voor het gezin van een getrouwde zoon een plaats werd gevonden op een boerderij in de buurt. Korten bleef daar twee jaar. De kinderen kregen werk in de fruit- en tabaksteelt, waar gedurende de zomer door lange dagen goede lonen worden verdiend. De gezamenlijke inkomsten werden opgespaard en in de zomer van 1953 was het al zo ver dat eens rondgekeken werd naar te koop staande bedrijven.
Tegen die tijd zal Korten wel gewend zijn geraakt aan dat grote verschil tussen Nederland en Canada, waar boerderijen te kust en te keur voor verkoop worden aangeboden. Goede en slechte, goedkope en dure, grote en kleine. Heel wat uren heeft hij met zijn zoons rondgereden, bedrijven bezichtigend, alvorens hij zijn keus had bepaald. De beschikbare financiële middelen legden beperkingen op, het bedrijf moest groot genoeg zijn voor zijn gezin en ontwikkelingsmogelijkheden voor de toekomst bieden…
Als iemand Korten voor zijn vertrek uit Nederland had verteld dat hij nog eens een uitgestrekte wijngaard zijn eigendom zou kunnen noemen, zou hij hem hebben uitgelachen. Maar dat onverwachte is gebeurd, want in November, amper twee jaar na zijn vertrek, betrok het gezin een bedrijf, groot 45 hektaren, waarvan de helft met druiven; het bedrijf, waar Korten zijn keus op had laten vallen. Men kan zich voorstellen dat het voor een Nederlandse boer van het gemengde bedrijf een hele verandering betekent wanneer hij zijn plaats tussen de koeien verwisselt voor een leven temidden der wijnstokken, vooral wanneer hij geen ervaring heeft met de druiventeelt.
In die positie verkeerden de Kortens. Veel aanpassing werd weer van hen geëist, veel werd en moet nog worden geleerd. Buren in deze streek, waar veel druiven worden geteeld, gaven advies en Korten weet nu ook dat hij bij de Voorlichtingsdienst om raad kan aankloppen. Het snoeien in de winter, aanbinden in het voorjaar, het sproeien en de grondbewerking, de oogst, alles was nieuw en vreemd. Langzamerhand groeien ze er in en leren de knepen van het vak en de eisen, die het stelt.
Warden’s en Niagara’s, Concords, Fredonia’s en Diamond’s, druiven-variëteiten die elk hun eigen verzorging behoeven, zijn namen die hen nu niet vreemd meer in de oren klinken. En dat is wat dit bedrijf meer dan iets anders nodig heeft: vakkennis. Enkele malen gedurende de laatste jaren is het van eigenaar verwisseld, het was verwaarloosd en vervuild toen het werd betrokken. De produktie ligt nog beneden normaal, wat niet alleen een gevolg is van het feit dat het grootste gedeelte van de wijngaard nog jong en niet op volle produktie is. Door snoeien moet worden verbeterd en oude stammen worden verwijderd. De gebouwen behoren opgeknapt te worden, maar dat kan in de ogen van Korten wel even wachten. Eerst moet de produktie op peil worden gebracht. En dat vereist al voldoende tijd en kapitaal.
Voor zijn afzet heeft Korten een contract met een wijnfabriek in de buurt. De prijs, welke hij voor zijn druiven ontvangt wordt in het voorjaar vastgesteld en is verschillend voor de soorten. Het afgelopen jaar varieerden deze prijzen van $ 80 tot $ 100, per ton. Deze druiven worden verwerkt tot wijnen en druivensappen. Enkele variëteiten zijn daarvoor meer in trek dan andere en Korten kan zich gelukkig prijzen met een behoorlijke variatie in de soorten op zijn bedrijf, waardoor hij meer verzekerd is van een goede afzet dan wanneer slechts enkele soorten worden geteeld. Een klein deel van de oogst verkoopt hij als handdruiven aan de groothandel of direct aan het publiek. Hoewel hij hier meer voor kan vragen, kost het ook meer werk en tijd om de mandjes klaar te maken. Bovendien is deze afzet zeer beperkt.
De druiventeelt is onderhavig aan belangrijke risico’s, zoals vorst- en hagelschade, plantenziekten, vogel- en insektenschade, waartegen de teler zich slechts gedeeltelijk kan verzekeren of wapenen. De afzet kost Korten geen hoofdbrekens en hij krijgt een goede prijs voor zijn produkt. Voor de afzet is de Canadese druiventeler voor een niet onbelangrijk deel aangewezen op export naar de Verenigde Staten, waar de produktie regelmatig toeneemt. Veel is echter reeds gedaan op het gebied van afzet-organisatie door druiventelers-verenigingen.
Het ziet er echter niet naar uit dat in de toekomst grote moeilijkheden bij de afzet zullen rijzen. Op het Niagara-schiereiland, waar de Canadese druiventeelt is geconcentreerd en Korten zijn bedrijf heeft, doet zich n.l. eenzelfde verschijnsel voor dat ons eigen land zo goed kent: meer en meer grond wordt hier voor industrialisatie in beslag genomen en ook de met druiven beteelde oppervlakte gaat achteruit. Deze streek, door klimaat en grondsoort zo bij uitstek geschikt voor, heeft door haar ligging in een dicht bevolkt gedeelte van dit land en de aanwezigheid van uitstekende transportfaciliteiten een grote aantrekkelijkheid voor de industrie. Hoewel deze ontwikkeling niet in het algemeen belang van de fruitteelt in deze streek is en men over het instellen van streekplannen spreekt om dit in goede banen te leiden, betekent het voor de teler een garantie voor afzet in de toekomst.
Behalve de wijngaarden telt het bedrijf ruim 20 hektare bouwland en grasland. Oorspronkelijk lag dit allemaal in gras, maar Korten heeft maar twee melkkoeien en twee vaarzen en besloot een gedeelte van het grasland te scheuren. Op het bouwland teelt hij nu tarwe, haver, mais en tomaten, het laatste gewas op een leveringscontract met een conservenfabriek. Ook met het vee is het zo gesteld, dat hij graag meer koeien zou willen houden, vooral omdat hij de mest zo nodig heeft op het bedrijf. Maar hij zit nog niet voldoende ruim in zijn middelen om hier nu al geld in te kunnen steken. Het is nog „alle hens aan dek” om aan de verplichtingen, die met de koop van het bedrijf zijn aangegaan, tegemoet te komen en daarnaast het bedrijf nog te ontwikkelen.
De jongens werken wanneer ze maar even gemist kunnen worden bij anderen, hetzij in het bouwbedrijf of inde tabaksteelt. Ondanks de zware lasten is er echter de voldoening van de opbouw van een bestaan en het vertrouwen in een toekomst zonder vrees voor het probleem dat hen naar Canada dreef: wat moeten de jongens gaan doen? Op eigen boerderij en daarbuiten ligt nu voldoende ruimte voor ontplooiing. Moeder Korten maakt nu haar eigen wijn, niet veel maar van „eigen teelt” en goed van smaak, om zo bij bijzondere gelegenheden eens te proeven. En bij die gelegenheden zullen zij en haar man wel eens herinneringen ophalen aan de tijd in Aalten, op de „Lensink’’, waar nu een zoon de scepter zwaait en een jong gezin opgroeit.
Heeft u interessante verhalen over familieleden die uit Aalten naar Canada zijn geëmigreerd? Stuur ons een bericht!
Dagblad Tubantia, 1955
Vier jaar geleden is Marinus Rhebergen uit Aalten naar Canada vertrokken en momenteel is hij enkele maanden met vacantie in zijn geboorteplaats.
„Canada is, wordt gezegd, het land van de onbegrensde mogelijkheden, maar denk nou maar niet, dat iedere immigrant in Canada in enkele jaren rijk wordt. Denk zelfs maar niet dat ieder, die naar Canada emigreert, daar binnen een paar jaar zich een positie heeft verworven, zoals dat in Nederland nooit mogelijk zou zijn geweest. Er zijn uitzonderingen, er zijn mensen, die het buitengewoon treffen en binnen enkele jaren zich een stevige positie hebben verworven, maar…. het blijven exceptionele gevallen.”
Dit zegt Marinus Rhebergen uit de Richterinkstraat te Aalten, die vier jaar geleden naar Canada emigreerde en gisteren terugkeerde voor een vacantieverblijf in Aalten, waar zijn ouders en verdere familieleden wonen. Vier jaar geleden is Marinus vertrokken, samen met zijn vriend Constant de Jong, ook uit Aalten. Het was eigenlijk een tikkeltje een avontuur voor Marinus en Constant. Beiden hadden werk en beiden waren vrijgezel. Veel zorgen hadden zij niet. Het onbekende trok hen wel en aan ondernemingslust ontbrak hen het niet. Op een goede dag zijn we vertrokken, zomaar, op hoop van zegen.
„Toen we in Canada aankwamen moesten we”, vertelde ons Marinus, „natuurlijk zien wat geld op zak te krijgen. Nadat we aan land waren gekomen, besloten we de eerste de beste fabriek maar eens binnen te stappen. Het was een textielfabriek. Vooraf hadden we „getosst”, waarbij het zo was uitgevallen, dat, mocht er maar één man nodig zijn, ik het eerst aan beurt zou zijn. In die eerste fabriek trof ik het. De directeur – een Engelsman – kon wel mensen gebruiken. Hij gaf hoog op over de goede verhoudingen, die er steeds hadden bestaan tussen het Engelse en het Nederlandse volk. Natuurlijk was ik wel zo wijs niet over de oorlogen met Engeland te praten. Na een paar dagen kwam de directeur mij vertellen dat hij ook voor mijn vriend werk had. Zo kwamen wij beide in hetzelfde bedrijf aan de slag.”
Marinus had echter geen zin om in de textielfabriek te blijven. Hij zocht een betrekking op een kantoor en slaagde tenslotte in een plaats in ’t Noorden van Ontario. „Een beste baan had ik daar”, vertelde Marinus. „Eén bezwaar was er aan verbonden; ik was in die plaats de enige Nederlander en dat was niet prettig. De mentaliteit van de Canadezen is heel anders dan die van de Nederlanders en als puntje bij paaltje komt, blijf je ginds toch altijd Nederlander. Je houdt, of je wilt of niet altijd je Nederlandse gevoel voor gezelligheid en gemeenschapsbeoefening.”
Marinus is nu maar eens naar Aalten getrokken. Voor hoe lang? Och dat weet hij zelf nog niet. Hij is nergens aan gebonden. De baan in Canada heeft hij opgezegd. Zijn baas daar heeft hem een prachtig getuigschrift gegeven en gezegd dat te allen tijde de kantoorstoel weer voor hem klaar staat. Marinus heeft echter geen zin om weer als Nederlander geïsoleerd tussen de Canadezen te zitten. Ergens anders in Canada zal hij straks zijn geluk wel eens weer proberen.
Tal van Nederlanders heeft Marinus in de afgelopen vier jaar in Canada gesproken, ook verschillende oud-Aaltenaren. Het gaat hen behoorlijk goed, natuurlijk de een beter dan de ander. „In het algemeen”, zegt Marinus, „moet iemand, die in Nederland een klein bedrijfje of een kleine boerderij heeft, niet denken dat hij in Canada binnen een paar jaar onder de pannen is. Velen, die in Nederland zgn. kleine zelfstandigen waren, zijn dat in Canada ook. Wil men met reuze schreden de weg naar het fortuin op, dan moet men zich volledig aanpassen bij de Canadezen. Dat betekent, hun goede eigenschappen overnemen, maar ook de slechte. Dan krijgt men veel relaties en dat is van enorm belang, echter niet moreel.
Constant de Jong, die gelijk met Marinus is vertrokken, werkt nog steeds in dezelfde fabriek. Hij is minder goed dan Marinus in de gelegenheid geweest te veranderen, omdat hij enkele jaren na aankomst in Canada daar is getrouwd. En Constant is een man met Nederlandse verantwoordelijkheid; een getrouwd man moet niet gaan avonturen. Marinus is het vrijgezellenleven trouw gebleven.
Marinus Rhebergen bezocht in Canada dikwijls het gezin Voortman. Dat vond niet alleen zijn oorzaak in het feit dat er vier jongens in dit gezin zijn, waarmee het gezellig praten is, de vrouw van Voortman Sr. is uit Aalten afkomstig. De heer Voortman, die weduwnaar was, is namelijk in Hamilton hertrouwd met mej. Cato te Brake, die enkele jaren geleden naar Canada vertrok. Het gezin Voortman heeft, vertelt Marinus Rhebergen, eerst ’n aantal jaren in Picton gewoond. Na enkele jaren van hard werken en van flink sparen, besloot de heer Voortman een eigen huis te kopen.
Hij slaagde in Hamilton, waar in het centrum van de stad een groot huis te koop was. De heer Voortman werd eigenaar van dit pand en besloot het gedeeltelijk als pension in te richten. De zaken gingen vrijwel vanaf het begin heel goed. Dit was, aldus Marinus Rhebergen, vooral te danken aan de goede naam, die het pension kreeg. Het waren voornamelijk ongehuwde Nederlandse immigranten, die bij de familie Voortman in de kost gingen.
Ze hadden het er best. Niet alleen dat gezorgd werd voor goed eten en drinken, ook aan het scheppen van een gezellige sfeer werd veel aandacht besteed. In het algemeen munten de Canadese kosthuizen niet uit door gezelligheid. De Canadezen zijn minder gesteld op huiselijk verkeer dan de Nederlanders en dat blijkt ook uit de inrichting van hun woningen.
Vooral de ongehuwde Nederlandse immigrant heeft het in Canada niet gemakkelijk. Financieel kan hij zich, als hij tenminste van aanpakken weet, wel redden, doch het verdienen van geld alleen maakt de emigratie niet geslaagd, men moet zich ook in de nieuwe omgeving thuis voelen.
Ongehuwden zijn in Canada aangewezen op kosthuizen. „Dat is niet alles”, zegt Marinus. „Er is bijna geen huiselijk verkeer en je mist de gezellige sfeer van de Nederlandse gezinnen. De Nederlandse immigranten hebben ook veelal kostgangers, doch een bezwaar is, dat een Nederlands gezin soms acht tot tien kostgangers heeft. Daar wordt de spoeling wel eens dun van.”
De jongelui, die bij de familie Voortman hun kosthuis hebben, voelen zich stuk voor stuk in Canada op hun gemak en dat is ook het geval met de jongemannen, die hier ’s avonds na het werk enkele gezellige uren door brengen.
Ook met tal van andere immigranten heeft Marinus Rhebergen in Canada kennis gemaakt. Uiteraard heeft hij hoofdzakelijk bezoeken gebracht aan uit Aalten afkomstige Nederlanders. De heer J. Bierman uit Lintelo heeft aanvankelijk een paar jaar in het zuiden van Ontario op een boerderij gewerkt. Enkele jaren geleden heeft hij in Cochrane, in het noorden van Ontario, een boerderij gekocht. De grond was goedkoop en is goed. Een nadeel is dat men in het noorden vrij eenzaam woont en dat de winter daar lang is. De heer Bierman verbouwt vooral veel aardappels. De boerderij is ongeveer 500 ha groot.
De heer G.C. Stronks, voorheen wonende aan de Hogestraat te Aalten, werkt in Burlington op een tuinderij. Hij is momenteel bezig met het zelf bouwen van een huis.
De heer Ant. Lammers, die in Aalten een boekhandel had aan de Landstraat, woont met zijn gezin in Hamilton. De heer Lammers is eerst enkele jaren aan het pionieren geweest, doch heeft thans vast werk in een drukkerij en boekhandel. Hij is dus weer in zijn eigen branche beland.
De heer J. Wiggers, in Aalten een der directeuren van meubelfabriek Luimes en Wiggers, woont sedert enkele jaren in Smithfield bij Trenton. De heer Wiggers is een vakman, die ook in Canada veel waardering voor zijn werk ondervindt. Hij heeft zich vooral toegelegd op het verzorgen van interieurs van woningen. Voor zijn eigen gezin heeft hij een prachtig huis gebouwd. De heer Wiggers neemt in Canada het afwerken van woningen aan.
De heer H. Winkelhorst, die in Aalten woonde aan de Koopmanstraat, bezit thans een boerderij in Smithfield. Het bedrijf, dat hij eerst enkele jaren had gehuurd, heeft hij thans gekocht.
De heer Bertus Prinzen, die op de Hogestraat in Aalten een kruidenierswinkel dreef, en één der eerste emigranten uit Aalten was, heeft in Jarvis een grote boerderij – een veebedrijf. De heer Prinsen heeft in Jarvis tal van functies in het openbare leven. Hij is een vraagbaak voor veel immigranten.
De heer Bernard Prinsen uit IJzerlo, heeft in Bloomfield bij Picton een goede boerderij. Het is een gemengd bedrijf. Zijn zoon werkt ook op de boerderij, nadat deze eerst enkele jaren bij de General Motors had gewerkt.
De heer Willem Prinzen, die in Aalten aan de Willemstraat woonde, werkt bij een bouwonderneming, samen met een van zijn zoons. Ook zijn andere zoons hebben goed werk. Het gezin W. Prinsen woont in Bloomfield, waar zij een huis hebben gekocht. In Aalten was de heer Prinsen grossier in textiel.
De broers Geert, Arie en Wim Lammers uit Aalten hebben in Canadese fabrieken goed betaald werk gevonden.
Heeft u interessante verhalen over familieleden die uit Aalten naar Canada zijn geëmigreerd? Stuur ons een bericht!
Even kras en even opgewekt als ze een half jaar geleden uit Aalten vertrok voor een bezoek aan haar familieleden in Canada, is gisteravond mevr. wed. Lammers-Bulsink, in Aalten beter bekend onder de naam „opoe Lammers”, weer in haar woning in de Willemstraat aangekomen.
Op 30 November van het vorige jaar vertrok deze energieke vrouw, van wie men nauwelijks kan geloven dat zij dit jaar 84 wordt, met de Rijndam naar Canada om haar kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen te bezoeken, die na de oorlog naar Canada emigreerden en in brieven verschillende keren hadden geschreven: „opoe, U moest eens kunnen zien, hoe wij het hier hebben”.
Opoe Lammers heeft, na enig overwegen, deze uitnodiging aanvaard en eind vorig jaar vertrok zijn naar Canada. Zij heeft daar haar vele familieleden, die het zich maar moeilijk konden voorstellen dat „opoe” werkelijk kwam kijken, bezocht en haar ogen ook verder goed de kost gegeven. Ook met andere oud-Aaltenaren heeft zij in Canada kennis gemaakt. Het bezoek van hun oude moeder en grootmoeder was voor de kinderen en kleinkinderen in Canada een verrassing, groter dan men zich daar had kunnen voorstellen.
Opoe Lammers, die een prettige tijd heeft gehad in Canada is op 14 Mei j.l. terug gereisd met de Rijndam. Gisteren kwam zij in Rotterdam aan, waar zij door haar kinderen werd afgehaald. Per auto is ze daarna naar Aalten gereden, waar ze gisteravond tegen zeven uur arriveerde. Vele handen van familie, buren en kennissen moest zij bij aankomst schudden. Ze had het best naar de zin gehad in Canada, vertelde ze.
Gisteravond kwam de in Nederland wonende familie Lammers in gebouw „Irene” in intieme kring bijeen. Daar heeft opoe verteld van haar belevenissen en ze wist dit op zeer onderhoudende wijze te doen, zodat ieder zich een beeld kon vormen van de omstandigheden, waaronder de „Canadese tak” van de familie Lammers leeft.
Toen opoe Lammers uit Aalten vertrok nam zij voor de familie in Canada een geluidsband mede, waarop door de Aaltense familieleden gesproken woorden waren opgenomen. Het afdraaien van deze band veroorzaakte in de Canadese familiekring veel blijdschap en verrassing. Opoe Lammers bracht uit Canada ook weer een geluidsband mee. Zo hoorde men gisteravond in de familiesamenkomst de stemmen van de familieleden in Canada. Het bleek dat velen het Aaltense dialect nog niet hadden verleerd.
Heeft u interessante verhalen over familieleden die uit Aalten naar Canada zijn geëmigreerd? Stuur ons een bericht!
In 1951 keerden Johan Bosman en Riek Kraaijenbrink uit Canada even terug naar hun geboortestreek voor de kerkelijke inzegening van hun huwelijk in de Oosterkerk in Aalten.
We zitten tegenover Johan Bosman uit Barlo, een buurtschap in de gemeente Aalten. Ruim 2½ jaar is hij weg geweest, als emigrant in Canada; voor korte tijd is hij terug in zijn geboortestreek. Men kan ’t hem aanzien dat hij buiten de grenzen is geweest. Men merkt dat aan de royale snit van zijn kleding; men merkt ’t ook aan de opslag van zijn ogen, die kennelijk gewend zijn aan grotere verhoudingen…
Kenmerkend is in dit verband wat hij ons vertelt over zijn aankomst, enkele weken geleden, met de bus in Aalten: „Geweldig klein leek alles; de wegen waren zo smal en kronkelig… Ik dacht eerlijk dat de huizen allemaal bij elkaar geschoven waren…”
Vandaag is Johan Bosman de bruidegom! En Riek Kraayenbrink uit Varsseveld, het meisje dat hij al vóór zijn vertrek naar Canada had leren kennen, is de bruid. Beiden waren enkele jaren geleden – afzonderlijk – naar Canada geëmigreerd. Samen zijn ze teruggekomen om hier, in hun geboorteland, hun huwelijk kerkelijk te laten bevestigen.
Er is landhonger in Aalten en de omliggende buurtschappen. Voor vele boerenzoons is er geen land meer, en dus geen bestaansmogelijkheid. Er zijn dan ook uit Aalten en omgeving al zeer vele mannen en jonge gezinnen geëmigreerd. En ook thans staan er weer velen klaar om straks in het voorjaar te vertrekken.
Johan Bosman ging in April 1948, alleen. Het afscheid van thuis, en van zijn meisje, was hem zwaar gevallen. Maar het vooruitzicht dat Riek met haar ouders ook spoedig zou overkomen, gaf hem moed. Afwisselend werkte Johan, in los verband, dan op het land, dan op de fabriek. „Je verandert daar nogal gemakkelijk van betrekking of van beroep”, zegt Bosman. „Hier kom je er niet zo gauw toe.”
Ondertussen was in 1949 Riek met haar ouders en zes broers naar Canada overgestoken. Zo spoedig mogelijk maakten de jonggeliefden een afspraak voor een ontmoeting. Maar dat is nu eenmaal niet zo eenvoudig in een vreemd en groot land. De liefde maakt echter vastberaden. Chatham, in Zuid-Ontario was de ontmoetingsplaats. Hij reisde er van Montreal heen per trein, zij liftte per auto!
Het meisje vond een betrekking in Chatham, waar ze meteen gelegenheid had de Engelse taal te leren. Johan ging werken „in de buurt”. In de familiekring van Riek vierden zij hun verloving.
Hun plan was in het najaar van 1951 te trouwen. Maar dan in Aalten! Want zij wilden deze grote gebeurtenis beleven in de vertrouwde omgeving van hun geboortestreek, temidden van Johans familie en wederzijdse vrienden. Bovendien vonden zij de tijd nu nog ’t best geschikt voor een bezoek aan Nederland. Zou ’t over een paar jaar nog kunnen, als ze misschien meer in de zorgen zaten?
Johan verzocht zijn ouders de nodige formaliteiten voor hun huwelijk in Aalten in orde te maken. Hij ontving echter bericht terug, dat de burgerlijke huwelijkssluiting voor hem, als niet-ingezetene, niet meer mogelijk was in Nederland. Het jonge paar besloot toen, in ieder geval het kerkelijk huwelijk in Aalten te doen plaats vinden.
Op 27 October j.l. trouwden zij voor de wet, in Chatham. Daarna reisden ze zo spoedig mogelijk af naar Nederland, waar ze op 22 November aankwamen.
En op een stormachtige donkere najaarsmiddag in December, heeft het paar de kerkelijke bevestiging van het huwelijk ontvangen in de Oosterkerk in Aalten. „Welgelukzalig hij, die de God Jacobs tot zijn hulpe heeft”, was de tekst die ds. A.A. Oostenbrink, Geref. predikant te Varsseveld, had gekozen voor zijn huwelijkspredicatie.
Wat zal er omgegaan zijn in deze jonge mensen in dit plechtige uur! Zal de bruid niet gedacht hebben aan haar moeder, die in de verte met haar meeleefde, en aan haar vader die deze dag niet meer heeft mogen beleven? En zal de bruidegom, rondziende in de kerk, niet een ogenblik hebben beseft, dat deze dag, en dit korte verblijf in Nederland, een laatste weerzien betekent met velen die hier rondom hem zitten?…
Ja, want ze gáán terug! Ze vonden ’t fijn ouders en vrienden weer te zien; maar hier blijven, nee, dat kon niet meer. De bruid bevalt het huishouden in Canada best. „Het gaat daar allemaal meer met electriciteit” zegt ze. „Het is alles veel practischer ingericht.”
Op onze vraag of het echtpaar al voorzien is van een huis in Canada, antwoordt de bruidegom: „We hebben nog geen huis. Als ik een geschikte boer kan vinden die werk voor me heeft, dan vinden we wel onderdak op de boerderij. Kan ik een goeie baan vinden op de fabriek, dan huren we in de stad een paar kamers. Voor pas getrouwden zijn er, wat dit betreft, nog wel mogelijkheden in Canada. Maar eens hoop ik toch zelf een boerderij te kunnen kopen, want daar ben ik uiteindelijk voor geëmigreerd.”
Deze woorden tekenen de man die ze spreekt. Ze tekenen de man Johan Bosman, die uit ’t harde emigratiehout gesneden is. Ze tekenen ook de situatie in een land waar mogelijkheden zijn, waar nog een toekomst is voor jonge mensen…
Heeft u interessante verhalen over familieleden die uit Aalten naar Canada zijn geëmigreerd? Stuur ons een bericht!
Boerengezin van veertien personen gaat er zijn geluk beproeven
Het was 1949 en de familie Scholten, bestaande uit vader Hendrik Willem Scholten, moeder Grada Everdina Scholten-Kemink en hun twaalf (!) kinderen woonden op boerderij „Lankhof” in Barlo. Van de twaalf kinderen, zeven jongens en vijf meisjes, was de oudste 22 en de jongste 7 jaar oud.
Zoon Roelof, geboren in 1940, vertelde in een interview in 2015 dat hij zich de nervositeit herinnerde die er tijdens de Tweede Wereldoorlog in de familie heerste. Het was een zeer gevaarlijke tijd. Ze verstopten ook mensen op zolder. Vaak kwamen de Duitsers controleren of ze iemand konden vinden. Als er ’s nachts bommen vielen, gingen ze allemaal naar de schuilkelder en beschermden zichzelf zo goed als ze konden.
Na de oorlog rees bij het echtpaar Scholten de wens om hun geluk in Canada te zoeken, niet in de eerste plaats met het oog op hun eigen toekomst, maar vooral voor die van hun kinderen. Een belangrijke reden was de bevolkingsaanwas in Nederland; het land raakte vol!
Ook in de Achterhoek was zowat alle grond al in cultuur gebracht. De oudste zoon kon het bedrijf van zijn vader voortzetten, zoals vroeger gebruikelijk was, maar de andere jongens konden geen eigen bedrijf beginnen, omdat daarvoor de landbouwgrond ontbrak. Als zij hun vleugels wilden uitslaan, moesten zij hun geluk dus elders beproeven.
In 1949 besloot het gezin Scholten de sprong te wagen en te emigreren naar Canada. Hendrik Willem verhuurde het bedrijf in Barlo, want je kon nooit weten. Stel ze zouden heimwee krijgen, dan was het goed om niet alle schepen achter zich te verbranden.
In de nacht van zondag op maandag 7 maart 1949 vertrok het echtpaar Scholten uit Barlo met twaalf kinderen per trein naar Rotterdam. Het was het eerste deel van de lange reis die zij nog voor de boeg hadden. Bij de verhuizing namen ze een legertruck en een trailer mee. Daarop stonden drie houten containers met hun overige bezittingen.
In de loop van de ochtend scheepten zij zich in op de „Prinses Beatrix”, de veerboot naar Harwich. Zij maakten deel uit van een gezelschap van 220 personen, afkomstig uit alle delen van het land. Het waren voornamelijk agrariërs met hun gezinnen, die aan de overzijde van de Atlantische Oceaan een nieuw leven gingen beginnen.
Van Harwich reisden ze verder met de trein naar Londen, waar het ondernemende gezelschap overnachtte. Vervolgens ging het per schip naar Southampton om daar over te stappen op de „Aquitania”, een groot passagiersschip van de Cunard White Star Line.
De „Aquitania” was een schip van 46.000 ton en was, na de „Queen-schepen”, eveneens van de Cunard White Star Line, het grootste schip ter wereld. Het kon 1500 passagiers vervoeren en de overtocht naar Halifax in Canada duurde ongeveer zes dagen. Het was het enige stoomschip ter wereld met vier schoorstenen. Een bijkomstige omstandigheid? Zeker niet! Er is een tijd geweest, dat emigranten per se met schepen met veel schoorstenen wilden varen. Sommige reisbureaus lieten de gegadigden foto’s zien, waarop op een schip een schoorsteen bijgemaakt was… Hoe meer schoorstenen, des te groter veiligheid, meenden de in het reizen onervaren emigranten.
In elk geval zouden de 220 Nederlanders in de toeristenklasse, met slaapzaaltjes voor zes tot twaalf personen, een behoorlijke overtocht hebben. Vanaf Halifax zou de familie Scholten dan nog vijf dagen in de trein moeten zitten om via Medicine Hat en Lethbridge hun plaats van bestemming te bereiken: het plaatsje Picture Butte in de Canadese provincie Alberta.
Het gezin Scholten arriveerde op 18 maart per trein in Picture Butte. Het was erg koud. Bij aankomst leek het wel alsof alle 500 inwoners van het plaatsje aanwezig waren. Wellicht dachten ze dat de Derde Wereldoorlog begon, toen er een legertruck uit de treinwagon rolde. Ze vestigden zich in twee barakken net ten noorden van Picture Butte, op de boerderij van J.E. Lawlor.
De omstandigheden in die barakken waren niet ideaal. Het was binnen net zo koud als buiten. In één van de barakken sliepen vader en moeder en daar was ook de keuken. De kinderen sliepen allemaal in de andere barak. Vader plaatste tweepersoonsbedden boven elkaar met ongeveer 60 centimeter ertussen. De meisjes sliepen aan de ene kant en de jongens aan de andere kant. Voorin was een kleedruimte.
In het begin was het moeilijk. Het loon bedroeg ongeveer $0,25 per uur. Vader en moeder maakten zich in die jaren veel zorgen hoe ze genoeg eten konden kopen voor het gezin. Hoewel de plaatselijke supermarkten, Woodruff en Stella-Lacey, zeer behulpzaam waren. Ze konden daar op rekening kopen en soms kregen ze zelfs iets gratis. Maar in de winter was er heel weinig werk. De jongens gingen naar Burmis en werkten daar op de houtwerf. Ook al verdienden ze nauwelijks geld, ze hadden tenminste een plek om te verblijven, kleding en eten.
Ongeveer drie jaar na aankomst in Canada verhuisde de familie Scholten naar een andere boerderij, net ten oosten van Picture Butte. Daar bleven ze een jaar en verbouwden er bieten. Toen kocht Hendrik Willem in 1953 een boerderij, ongeveer zeven kilometer van Picture Butte, met ongeveer 130 hectare land. Roelof ging in Picture Butte naar school en hielp daarnaast zijn vader op de boerderij. Sommige van zijn broers werden ook boer, en sommigen kozen voor een ander beroep. Twee werden leraar en verhuisden naar een ander deel van Alberta. Roelof bleef op de boerderij van zijn ouders en hielp zijn vader bij het boerenwerk.
Hendrik Willem Scholten overleed in 1965 aan een longontsteking. Grada Everdina overleed in 1987, op de respectabele leeftijd van 89 jaar.
De Graafschapper, 29 april 1948
Aan de Exodus van Hollandse emigranten naar Canada schijnt voorlopig nog geen einde te komen. Al deze mensen worden hier uit hun enge begrenzing geperst en opgeslokt door het grote land aan de overzijde van de Oceaan, met zijn geweldige oppervlakte, voor wie deze bevolkingsaanwas niet meer dan een druppel in een emmer betekent.
Het is een sterk geloof in een goede toekomst en een onverwoestbaar enthousiasme voor Canada met zijn enorme mogelijkheden, dat het vertrek van deze Hollandse boeren stimuleert. Maar het is ook de geest van hun voorvaderen, de pioniers van het Oosten en het Westen, die in deze stoere werkers van polderland en akker voort leeft en waarin het ware trekkersbloed van de Hollander zich niet verloochent.
Telkenmale als er een schip met emigranten vertrekt en wij van dit vertrek getuige zijn, moeten wij denken aan het bekende gezegde: „Afscheid nemen is een weinig sterven.” Want voor de meesten van deze emigranten betekent dit vertrek een afscheid voor altijd van het land waar hun wieg eens gestaan heeft. En daar het niet het slechtste deel van ons volk is dat emigreert, voelt men het vertrek als een verlies.
Heel wat hartroerende tonelen spelen zich dikwijls hierbij af. Wenende moeders die zich slechts met moeite van hun zoons, kunnen losscheuren, wanneer deze zich moeten inschepen, maar ook vaders die met tranen in de ogen afscheid nemen van hun kinderen, terwijl de overige familieleden zich meestal slechts met moeite kunnen bedwingen. Dit is geen overdreven sentimentaliteit. Het is veeleer een demonstratie van aanhankelijkheid welke aan echtheid niets te wensen overlaat.
Ditmaal is het de „Tabinta” van de Mij. Nederland, die een groot contingent emigranten naar Canada zal brengen. Het is de tweede afvaart in een maand naar Canada, wel een bewijs, dat er schot begint te komen in het uitvoeren van de emigratieplannen. Dit jaar hoopt men 10.000 mensen met de „Kota Inten” en de „Tabinta” naar Canada te brengen en het volgend jaar wil men dit aantal zelfs verdubbelen.
Het is vandaag een bijzondere mooie dag voor de afvaart. Uit alle delen van het land zijn de emigranten naar Rotterdam gekomen en ook de Achterhoek is weer vertegenwoordigd.
Hendrik Winkelhorst uit Aalten wil de grote stap wagen en in Canada een bestaansmogelijkheid zoeken. Z’n vrouw Grada gaat natuurlijk mee, evenals de drie kinderen: Willemien, Arie en Wim. Hun bestemming is Ontario en zij komen op een gemengd bedrijf van 50 H.A. Hendrik heeft zijn broer, waar hij de laatste tijd als chauffeur werkzaam was in de steek gelaten en hij hoopt z’n wagen daar voor een tractor te verwisselen. Hier in Holland werd het hem te eng. Te veel ambtenarij. In Canada zal het wel beter gaan, meent hij. Hij zal z’n familieleden schrijven als het hem goed gaat, maar ook als het hem slecht gaat. Hij is echter vol goede moed. Wat anderen lukt, zal ook hem wel lukken.
De 22-jarige Albert te Winkel uit Barlo komt ons vrolijk lachend tegemoet. Hij is niet het minst onder de indruk van dit vertrek. De boerderij Oosterink in Barlo zal het nu wel zonder hem moeten stellen. Hij heeft daar niet minder dan 4½ jaar gewerkt. Hij weet dus wel van aanpakken, trouwens hij is een van de tien thuis en dan leer je dat al vroeg, vertelt hij. Hij weet nog niet bij welke boer hij daar te werk zal worden gesteld. Wel weet hij de plaats van bestemming en dat is West Meath, in Ontario. Hij vertelt ons voorts, dat hij in Canada wel een vrouw zal zoeken. Hij meent, dat er daar genoeg zijn. We wensen hem hiermede veel succes.
Smid Klein Nibbelink uit Bredevoort heeft vandaag z’n smederij in de steek gelaten – om z’n zoon Hendrik uitgeleide te doen. Hendrik is reeds op het schip, doch zijn vader vertelt ons dat Hendrik 24 jaar oud is en in Bredevoort een eigen bedrijfje had. Hendrik zag hier echter weinig toekomst, maar hoopt die te vinden in Duchess in Alberta. Hendrik is nog niet getrouwd, dus hij heeft alleen maar voor zichzelf te zorgen. Vader Nibbelink gelooft wel dat hij daarin zal slagen.
Jan Hendrik Geurkink van de Krosenbrink in Miste, is de Benjamin van de Achterhoekers. Hij is pas 18 jaar, heeft thuis op de boerderij gewerkt en de landbouwschool gevolgd. Het wordt hem hier te benauwd en hoewel hij nog erg jong is, wil hij het toch proberen in Canada. Z’n zuster is er nog niet zo zeker van dat dit zal lukken, maar in dit geval kan hij altijd nog terug komen, zegt ze. Bovendien komt Jan Geurkink op dezelfde boerderij als Hendrik Klein Nibbelink. Daar is werk genoeg voor hen beiden, want het is een gemengd bedrijf van 285 H.A. Ze vinden het prettig om samen te gaan.
Er is ook nog een Aaltense onderduiker op de boot. Het is Maarten Schinkelshoek uit Rotterdam, die in Aalten geruime tijd was ondergedoken op de boerderij van de Wed. Luiten, „’t Olde Mulder”. Hij heeft daar veel geleerd en wil dat in Canada in de practijk brengen. Hij heeft reeds vriendschap gesloten met de andere Aaltense jongens. Ze kunnen het met hun drieën best vinden.
Omstreeks 5 uur blaast de „Tabinta” voor de derde keer op z’n stoomfluit. Dit is het sein tot vertrek. Wanneer het schip zich van de kade losmaakt wordt het Wilhelmus gespeeld. Zoals altijd weer een plechtig en ontroerend moment, dat de emigranten niet licht zullen vergeten. Langzaam wordt de afstand tussen het schip en de achterblijvenden groter, totdat het voorgoed uit het gezicht verdwijnt. Daar gaan ze, de voor hun onbekende verten tegemoet. Onze beste wensen vergezellen hen hierbij.
Onze streek heeft ook vandaag wederom zijn tol aan de emigratie betaald. Nog verscheidene andere Achterhoekers zijn met de Tabinta naar Canada vertrokken, doch ’t was ons niet mogelijk met allen een persoonlijk onderhoud te hebben, terwijl wij ook niet de beschikking hadden over de namen van alle Achterhoekse emigranten.
Heeft u interessante verhalen over familieleden die uit Aalten naar Canada zijn geëmigreerd? Stuur ons een bericht!
Jong boerenechtpaar Ter Horst-Somsen zag geen toekomst in Nederland
Op 8 juni 1918 werd Johan Hendrik ter Horst geboren op boerderij Egelsmaat in de buurtschap Lintelo, bij Aalten. Everdina Geertruida (Dien) Somsen zag op 6 november 1918 het levenslicht op boerderij de Olde Kleuver in de buurtschap de Haart, eveneens bij Aalten. Op 1 april 1948 traden Johan en Dien in Aalten met elkaar in het huwelijk.
Het jonge stel wilde graag boeren, maar op beide familiebedrijven was voor hen geen plek – de oudere broers namen de boerderij over, zoals gebruikelijk. Dus moesten zij een andere boerderij vinden, maar dat bleek niet eenvoudig. Toen ze werden uitgeloot voor een boerderij in de polder, zagen zij nog maar één keuze: emigreren.
Kort na hun huwelijk, vertrok het jonge paar op 4 juni 1948 per schip naar Canada. Ze vestigden zich in de streek rond Chatham en Wilkesport, in de provincie Ontario. Daar runden zij gedurende hun werkzame leven een melkveeboerderij. Hun huwelijk bleef kinderloos.
Dien overleed in 2004 en kreeg haar laatste rustplaats op de begraafplaats van Wallaceburg, Ontario. Johan volgde haar in 2013 en werd begraven bij zijn vrouw.
Heeft u interessante verhalen over familieleden die uit Aalten naar Canada zijn geëmigreerd? Stuur ons een bericht!
Onderstaande lijst bevat landverhuizers uit de gemeente Aalten die naar Canada zijn geëmigreerd, de meesten na de Tweede Oorlog. Een deel van hen is inmiddels overleden. We proberen zoveel mogelijk hun graf te vinden op findagrave.com. Deze lijst is bij lange na (nog) niet compleet. Werk in uitvoering, fouten voorbehouden, aanvullingen en correcties zijn welkom!
| Achternaam | Voornaam | Geb.datum | Emigratie | Laatste NL adres | Graf |
|---|---|---|---|---|---|
| Aalbers | Gerhard H | 1952 | |||
| Aalbers | Gerharda A | 1952 | |||
| Aalbers | Jan Gerhard | 23-12-1913 | 1952 | Bowmanville, Ontario, CA | |
| Aalbers | Liza J | 1952 | |||
| Bierman | Derk Jan | 22-08-1910 | 1947 | Gendringseweg 11 | |
| Bokkel, te | Wander | 06-04-1932 | 1952 | Brandon, Manitoba, CA | |
| Bosman | Gerharda | 1951 | |||
| Bosman | Hendrika Willemina | 26-04-1935 | 1954 | Stoney Creek, Ontario, CA | |
| Bosman | Johan Bernard | 09-02-1928 | 1948 | Wallaceburg, Ontario, CA | |
| Brake, te | Catharina | 18-02-1905 | Burlington, Ontario, CA | ||
| Brake, te | Fredrika | 16-04-1905 | 1948 | Lichtenvoordsestraatweg 97 | Grande Prairie, Alberta, CA |
| Brederode, van | Hendrik Frederik | 27-10-1928 | 1953 | Stoney Creek, Ontario, CA | |
| Brusse | Gesina Hendrika | 06-05-1892 | 1951 | Edmonton, Alberta, CA | |
| Buesink | Johan | 29-03-1906 | 1951 | Strathroy, Ontario, CA | |
| Bulsink | Gerhard Willem Adolph | 03-02-1912 | 1949 | Mississauga, Ontario, CA | |
| Bussink | Herman | 22-05-1931 | 1952 | Brantford, Ontario, CA | |
| Bussink | Hermina | 20-09-1924 | 1951 | ||
| Bussink | Jan Hendrik | 14-08-1929 | 1952 | ||
| Debbink | Jan Hendrik | 15-01-1922 | 1948 | Millet, Alberta, CA | |
| Demkes | Bernard | 18-01-1915 | 1952 | Langley, British Columbia, CA | |
| Duenk | Arent Jan | 23-02-1927 | Leamington, Ontario, CA | ||
| Duenk | Arent Jan | 15-09-1930 | 1953 | Romienendiek 9 | Acton, Ontario, CA |
| Duenk | Gerrit Jan | 01-06-1901 | 1953 | Romienendiek 9 | Acton, Ontario, CA |
| Duenk | Jan Hendrik | 12-01-1922 | 1953 | Brooks, Alberta, CA | |
| Duenk | Johan Antoni | 14-12-1919 | 1953 | Romienendiek 9 | Palmerston, Ontario, CA |
| Duenk | Johannes | 21-12-1927 | Brooks, Alberta, CA | ||
| Ebbers | Johanna Elizabeth | 28-07-1913 | 1947 | Bloomfield, Ontario, CA | |
| Eeden, van der | Jan H | 1952 | |||
| Eelink | Janna Catharina | 02-12-1861 | 1912 | Kriegerdijk 2 | Edmonton, Alberta, CA |
| Eenink | Berendina Adriana | 12-07-1925 | 1951 | ||
| Eerden, van | Christina Gesina | 14-05-1926 | 1951 | Calgary, Alberta, CA | |
| Eerden, van | Jan Hendrik | 25-09-1932 | Calgary, Alberta, CA | ||
| Eerden, van | Johannes | 03-04-1924 | 1948 | La Glace, Alberta, CA | |
| Groot Nibbelink | Willem Bernard | 03-01-1926 | 1952 | Bloomfield, Ontario, CA | |
| Grotenhuis, te | Abraham | 29-03-1906 | South Gower, Ontario, CA | ||
| Haar, ter | Dina | 04-11-1905 | 1953 | Wellington, Ontario, CA | |
| Haar, ter | Gesina Christina | 10-02-1917 | 1952 | Bowmanville, Ontario, CA | |
| Harbers | Johan | 29-10-1921 | 1952 | Westville, Nova Scotia, CA | |
| Haverkamp | Arend Jan | 09-11-1929 | 1954 | Oude Begraafplaats, Aalten | |
| Haverkamp | Reinder | 1954 | |||
| Heersink | Geertruida | 07-10-1929 | 1954 | Limerick, Ontario, CA | |
| Heideman | Johan | 1951 | |||
| Heij | Cornelis Hendrik Jan | 24-08-1904 | 1952 | Bredevoortsestraatweg | Kitchener, Ontario, CA |
| Heij | Johan Herman | 1946 | 1952 | Bredevoortsestraatweg | |
| Heijink | Gerrit Jan | 08-12-1897 | 1949 | Haartsestraat 51 | Mitchell, Ontario, CA |
| Heijink | Mina | 01-05-1922 | Clinton, Ontario, CA | ||
| Heinen | Gerrit Jan | 1950 | Gendringseweg 36 | ||
| Heinen | Gesina Johanna | 02-04-1908 | 1954 | Burlington, Ontario, CA | |
| Heinen | Jan | 09-11-1928 | 1952 | Bloomfield, Ontario, CA | |
| Helmink | Johanna | 1951 | |||
| Hengeveld | Cornelis W | 1953 | |||
| Hennepe, te | Evert Hendrik | 29-02-1908 | 1948 | ||
| Hennepe, te | Johan | 30-05-1910 | Abbotsford, British Columbia, CA | ||
| Hiddink | Johannes | 1951 | |||
| Hoftijzer | Alida | 1948 | Hondorpweg 4 | ||
| Hoftijzer | Arnold Christiaan | 15-07-1904 | 1958 | Port Perry, Ontario, CA | |
| Hoftijzer | Bertram Korts | 28-03-1935 | Whitby, Ontario, CA | ||
| Hoftijzer | Bertram Korts | 10-03-1933 | 1948 | Hondorpweg 4 | Bayside, Ontario, CA |
| Hoftijzer | Bertus Johannes | 15-03-1919 | Ventnor, Ontario, CA | ||
| Hoftijzer | Dora Geertruida | 26-06-1937 | 1948 | Hondorpweg 4 | |
| Hoftijzer | Frans Hermanus | 31-01-1939 | 1958 | ||
| Hoftijzer | Gerard | 1948 | Hondorpweg 4 | ||
| Hoftijzer | Gerard Willem | 19-03-1908 | 1948 | Hondorpweg 4 | Stockdale, Ontario, CA |
| Hoftijzer | Hendrik Willem | 07-01-1939 | 1948 | Hondorpweg 4 | |
| Hoftijzer | Johannes | 08-11-1909 | 1958 | Trenton, Ontario, CA | |
| Hoftijzer | Johannes Jacobus | 24-02-1936 | 1948 | Hondorpweg 4 | Stockdale, Ontario, CA |
| Hoftijzer | Roelof | 10-06-1934 | 1948 | Hondorpweg 4 | |
| Horst, ter | Johan Hendrik | 08-06-1918 | 1948 | Wallaceburg, Ontario, CA | |
| Houwer | Gerharda Antonia | 26-05-1920 | 1948 | Millet, Alberta, CA | |
| Houwers | Johanna Hendrika | 18-05-1900 | Fingal, Ontario, CA | ||
| Huiskamp | Gerhard Willem | 17-06-1909 | 1947 | Bloomfield, Ontario, CA | |
| Huiskamp | Hendrik Willem | 05-12-1935 | 1947 | Bloomfield, Ontario, CA | |
| Hunink | Rieka B | 1951 | |||
| Jansen | Johannes T | 1952 | |||
| Janssen | Johanna | 16-03-1923 | Ventnor, Ontario, CA | ||
| Jentink | Christiaan Johan | 1942 | 1948 | Lichtenvoordsestraatweg 97 | |
| Jentink | Christine | 1946 | 1948 | Lichtenvoordsestraatweg 97 | Grande Prairie, Alberta, CA |
| Jentink | Hendrik Jan | 18-12-1902 | 1948 | Lichtenvoordsestraatweg 97 | Grande Prairie, Alberta, CA |
| Jentink | Hendrika Christina | 1934 | 1948 | Lichtenvoordsestraatweg 97 | |
| Jentink | Jan Hendrik | 27-03-1929 | 1948 | Lichtenvoordsestraatweg 97 | |
| Jentink | Johanna Everdina | 06-01-1904 | 1953 | Acton, Ontario, CA | |
| Jonge, de | Constant | 1951 | |||
| Kämink | Derk Arent Jan | 18-02-1907 | Bloomfield, Ontario, CA | ||
| Kämink | Dirk | 24-04-1946 | Belleville, Ontario, CA | ||
| Kämink | Wilhelmina | 24-06-1932 | 1954 | ||
| Kemink | Grada Everdina | 22-06-1898 | 1949 | Markerinkdijk 59 | Iron Springs, Alberta, CA |
| Klein Nibbelink | Hendrik | 1948 | |||
| Klijn Hesselink | Hendrik Willem Antonie | 07-09-1924 | 1951 | ||
| Klomps | Gerrit Jan | 17-03-1927 | 1952 | London, Ontario, CA | |
| Klomps | Johannes G | 1952 | |||
| Kok, de | Simon | 1952 | |||
| Konink | Liza Catharina | 01-02-1926 | Leamington, Ontario, CA | ||
| Korten | Anna Geertruida | 26-04-1926 | 1951 | Klokkemakersweg 10 | |
| Korten | Gerhardus Hendrikus | 27-03-1935 | 1951 | Klokkemakersweg 10 | Dunnville, Ontario, CA |
| Korten | Gesinus Albertus | 23-08-1931 | 1951 | Klokkemakersweg 10 | Vineland, Lincoln, Ontario, CA |
| Korten | Hendrik W | 1951 | |||
| Korten | J J | 1951 | |||
| Korten | Jan W | 1952 | |||
| Korten | Johannes Bernardus | 16-09-1895 | 1951 | Klokkemakersweg 10 | |
| Kuiperij | Hendrik W | 1951 | |||
| Lammers | Antonius | 22-05-1911 | 1952 | Hamilton, Ontario, CA | |
| Lammers | Dina Willemina | 10-04-1927 | Blenheim, Ontario, CA | ||
| Lammers | Evert J | 1951 | |||
| Lammers | Geert | 31-05-1926 | 1951 | Fonthill, Ontario, CA | |
| Lammers | Gerrit J | 20-04-1935 | 1954 | ||
| Lammers | Gesina | 23-06-1931 | 1952 | ||
| Lammers | Hendrik Jan | 10-06-1937 | 1952 | Burlington, Ontario, CA | |
| Lammers | Herman | 1948 | |||
| Lammers | Willem | 27-12-1927 | 1951 | ||
| Lammers | Willem | 1952 | |||
| Lichtenberg | Bernarda Antonetta | 03-02-1915 | 1949 | Landstraat 27, Aalten | Mississauga, Ontario, CA |
| Lichtenberg | Henk | 1949 | Landstraat 27, Aalten | ||
| Lievers | Aleida Grada | 27-11-1916 | 1953 | Palmerston, Ontario, CA | |
| Lievers | Berend | 30-12-1885 | 1911 | Bredevoortsestraatweg 97 | Neerlandia, Alberta, CA |
| Lievers | Gerharda Johanna | 10-10-1909 | 1913 | Haart 91b | Burnaby, British Columbia, CA |
| Lievers | Gerrit Jan | 29-04-1912 | 1913 | Haart 91b | Neerlandia, Alberta, CA |
| Lievers | Hendrik | 18-07-1888 | 1913 | Haart 91b | Neerlandia, Alberta, CA |
| Lievers | Jan Willem | 29-07-1908 | 1913 | Haart 91b | Ponoka, Alberta, CA |
| Lievers | Jansjen | 14-02-1891 | 1913 | Haart 91b | Neerlandia, Alberta, CA |
| Lievers | Johanna | 18-05-1909 | 1911 | Bredevoortsestraatweg 97 | Neerlandia, Alberta, CA |
| Lievers | Wilhelmina Hendrika | 13-01-1911 | 1911 | Bredevoortsestraatweg 97 | Neerlandia, Alberta, CA |
| Linde, te | Berendina | 04-08-1926 | 1948 | La Glace, Alberta, CA | |
| Linde, te | Gerrit Jan | 10-12-1921 | 1951 | Calgary, Alberta, CA | |
| Luijmes | Engelina | 07-08-1921 | 1948 | Bijnenweg 5 | Maple Ridge, British Columbia, CA |
| Luijmes | Gerrit T | 03-07-1932 | 1952 | ||
| Luijmes | Willem | 1952 | |||
| Luimes | Engelina Johanna | 04-07-1906 | Duncan, British Columbia, CA | ||
| Mateman | Hendrika Johanna | 19-04-1904 | South Gower, Ontario, CA | ||
| Meerdink | Derk Jan Gerhard | 20-02-1915 | 1949 | Meinenweg 7 | Surrey, British Columbia, CA |
| Neerhof | Albert Johan | 25-04-1927 | 1948 | Romienendiek 14 | Owen Sound, Ontario, CA |
| Neerhof | Antoon Christiaan | 28-03-1896 | 1948 | Romienendiek 14 | Tara, Ontario, CA |
| Neerhof | Arnold Christiaan | 11-11-1930 | 1948 | Romienendiek 14 | Trenton, Ontario, CA |
| Neerhof | Gesina Berendina | 10-11-1935 | 1948 | Romienendiek 14 | |
| Neerhof | Jan Bernard | 22-02-1933 | 1948 | Romienendiek 14 | Owen Sound, Ontario, CA |
| Neerhof | Willemina Aleida | 28-08-1921 | 1948 | Romienendiek 14 | Clinton, Ontario, CA |
| Nijman | Johanna Harmina | 21-08-1881 | 1911 | Polstraat 47a | |
| Nijman | Linus Johan | 17-05-1935 | 1958 | ||
| Onnink | Gesina Aleida | 06-02-1932 | 1952 | Listowel, Ontario, CA | |
| Ormel | Geertruida Willemina | 30-04-1909 | 1953 | Iron Springs, Alberta, CA | |
| Pennings | Willemina | 1904 | Colwood, British Columbia, CA | ||
| Prinsen | Aleida Harmina | 25-04-1898 | 1949 | Haartsestraat 51 | Mitchell, Ontario, CA |
| Prinsen | Bernard | 1952 | |||
| Prinsen | Evert | 16-01-1937 | |||
| Prinsen | Willem | 1952 | |||
| Prinzen | Bernard | 13-01-1899 | 1948 | Westendorpweg 6 | Picton, Ontario, CA |
| Prinzen | Bertus | 03-01-1906 | 1947 | Hogestraat 7 | Jarvis, Ontario, CA |
| Prinzen | Jan | 1951 | |||
| Prinzen | Willem | 17-07-1897 | Picton, Ontario, CA | ||
| Rensink | Grada W | 11-10-1936 | 1958 | ||
| Rensink | Hendrika Johanna | 28-01-1927 | Georgetown, Ontario, CA | ||
| Rhebergen | Marinus Bernhard | 05-10-1918 | 1951 | Whitby, Ontario, CA | |
| Rosier | A | 1954 | |||
| Rosier | Aaltje | 18-03-1928 | 1954 | ||
| Ruesink | M J | 1951 | |||
| Scholten | Arnold Gerhard | 03-06-1928 | 1949 | Markerinkdijk 59 | Collingwood, Ontario, CA |
| Scholten | Dirk Willem | 01-05-1931 | 1949 | Markerinkdijk 59 | Iron Springs, Alberta, CA |
| Scholten | Grada Everdina | 13-02-1935 | 1949 | Markerinkdijk 59 | |
| Scholten | Grada Johanna | 26-02-1930 | 1949 | Markerinkdijk 59 | |
| Scholten | Hans | 1949 | Markerinkdijk 59 | ||
| Scholten | Hendrik Willem | 07-05-1898 | 1949 | Markerinkdijk 59 | Iron Springs, Alberta, CA |
| Scholten | Hendrik Willem | 23-06-1936 | 1949 | Markerinkdijk 59 | Granum, Alberta, CA |
| Scholten | Hendrika Everdina | 18-09-1932 | 1949 | Markerinkdijk 59 | |
| Scholten | Hermanus Theodorus | 13-02-1927 | 1949 | Markerinkdijk 59 | |
| Scholten | Ina | 1949 | Markerinkdijk 59 | ||
| Scholten | Jan Willem Antonie | 09-11-1933 | 1949 | Markerinkdijk 59 | |
| Scholten | Roelof | 1940 | 1949 | Markerinkdijk 59 | |
| Scholten | Wilma | 1949 | Markerinkdijk 59 | ||
| Sikking | Adriana Johanna | 26-02-1910 | 1952 | Trenton, Ontario, CA | |
| Smees | Gerrit | 1952 | |||
| Smees | Johan H | 1952 | |||
| Smees | Theodora Hendrika | 15-12-1924 | 1952 | Westville, Nova Scotia, CA | |
| Somsen | Everdina Geertruida | 06-11-1918 | 1948 | Wallaceburg, Ontario, CA | |
| Stronks | Derk Jan | 10-12-1931 | 1954 | ||
| Stronks | Gerrit Christiaan | 27-01-1905 | 1954 | Burlington, Ontario, CA | |
| Stronks | Gerrit Hendrik | 29-09-1906 | 1953 | Iron Springs, Alberta, CA | |
| Teeuwsen | Johannes Christiaan | 04-01-1897 | 1951 | Edmonton, Alberta, CA | |
| Teeuwsen | Johannes Hendrik | 04-02-1931 | 1951 | Edmonton, Alberta, CA | |
| Teeuwsen | Wilhelmina Johanna | 18-10-1906 | 1958 | Port Perry, Ontario, CA | |
| Tolkamp | Hendrik Johan | 05-09-1903 | 1953 | Wellington, Ontario, CA | |
| Tolkamp | Hendrika Gezina | 05-12-1909 | Bloomfield, Ontario, CA | ||
| Tolkamp | Willem J | 07-07-1935 | 1954 | ||
| Vaags | Grada Dela | 29-03-1915 | 1948 | Trenton, Ontario, CA | |
| Veldhuis | Aleida | 01-02-1906 | 1948 | Hondorpweg 4 | Stockdale, Ontario, CA |
| Vreeman | Aleida Christina | 03-10-1913 | 1951 | Jarvis, Ontario, CA | |
| Vreeman | Herman Bernard | 31-08-1932 | 1952 | Brandon, Manitoba, CA | |
| Vrieze | Hendrik J | 1952 | |||
| Walvoort | Aaltjen | 22-05-1883 | 1911 | Bredevoortsestraatweg 97 | Neerlandia, Alberta, CA |
| Wassink | Lamberdina Willemina | 12-03-1906 | 1947 | Hogestraat 7 | Jarvis, Ontario, CA |
| Weenink | Tjitske Jacoba | 03-03-1931 | 1954 | Brampton, Ontario, CA | |
| Wesseling | Tieme | 1951 | |||
| Westerveld | Bernardus | 1918 | Clinton, Ontario, CA | ||
| Westerveld | Catrinus Willem | 01-02-1924 | 1952 | ||
| Westerveld | Dora Johanna | 12-01-1902 | 1948 | Westendorpweg 6 | Picton, Ontario, CA |
| Westerveld | Gerrit H | 08-12-1919 | 1954 | ||
| Westerveld | Hendrik Willem | 17-09-1922 | Georgetown, Ontario, CA | ||
| Westerveld | Johanna Geertruida | 09-01-1897 | 1951 | Klokkemakersweg 10 | |
| Westerveld | Johannes Willem | 12-05-1930 | Iona Station, Ontario, CA | ||
| Westervelt | Hendrika Grada | 09-10-1930 | 1952 | Bloomfield, Ontario, CA | |
| Wiggers | Jan Hendrik | 06-03-1919 | 1952 | Trenton, Ontario, CA | |
| Wijnveen | Aleida D | 03-05-1934 | 1954 | ||
| Wikkerink | Albert Hendrik | 11-06-1946 | Colwood, British Columbia, CA | ||
| Wikkerink | Berendina Hendrika | 14-02-1927 | 1953 | ||
| Wikkerink | Dela Gesina | 20-04-1934 | |||
| Wikkerink | Geziena Berendina | 23-09-1929 | Taber, Alberta, CA | ||
| Wikkerink | Hendrik | 26-02-1900 | Colwood, British Columbia, CA | ||
| Wikkerink | Hendrik Jan | 07-09-1927 | 1954 | Brampton, Ontario, CA | |
| Wikkerink | Jan Hendrik | 23-07-1926 | Abbotsford, British Columbia, CA | ||
| Wikkerink | Jan Hendrik | 30-12-1934 | Shawnigan Lake, British Columbia, CA | ||
| Wikkerink | Jan Willem | 06-02-1907 | Duncan, British Columbia, CA | ||
| Wikkerink | Jantje Gerharda | 02-06-1932 | 1951 | Fonthill, Ontario, CA | |
| Wikkerink | Lena Fredrika | 03-02-1931 | Taber, Alberta, CA | ||
| Wikkerink | Reind Gerrit | 03-08-1930 | 1953 | Stoney Creek, Ontario, CA | |
| Wikkerink | Wesselina | 06-09-1934 | Brighton, Ontario, CA | ||
| Wilde, de | Mietje | 1912 | 1952 | Bredevoortsestraatweg | Kitchener, Ontario, CA |
| Winkel, te | Albert | 27-05-1925 | 1948 | Fitzroy Harbour, Ontario, CA | |
| Winkel, te | Jan Derk | 28-02-1925 | Blenheim, Ontario, CA | ||
| Winkelhorst | Arie | 1948 | |||
| Winkelhorst | Gerrit J | 1951 | |||
| Winkelhorst | Hendrik Jan | 09-08-1910 | 1948 | Koopmanstraat 47 | |
| Winkelhorst | Willemina | 20-03-1942 | 1948 | ||
| Winkelhorst | Wim | 1948 | |||
| Wubbels | Hendrika Aleida | 27-05-1909 | 1948 |