Categorie: Kunstenaar

  • Gerrit Hendrik Heinen

    Gerrit Hendrik Heinen

    Ondernemer, fotograaf, decoratie- en kunstschilder en levensgenieter

    Gerrit Hendrik Heinen (Aalten, 01-08-1851 – Aalten, 26-09-1930) werd geboren aan de Varsseveldsestraat in Aalten. Zijn ouders waren Jan Willem Heinen en Antonetta Piepers.

    Op negentienjarige leeftijd vertrok Gerrit Hendrik naar Warnsveld, na een jaar kwam hij in 1871 weer terug in Aalten. In 1877 vertrok hij opnieuw. Ditmaal naar Rotterdam, om het vak van huis- en decoratieschilder te leren. Twee jaar later kwam hij in Amsterdam terecht. Daar begon hij een schildersbedrijf en had na enige jaren meer dan honderd gezellen in dienst.

    Heinen kreeg opdrachten voor wand- en plafondschilderingen, onder meer voor het Doelen Hotel, het Centraal Station te Amsterdam en de stations van Enschede en Antwerpen.

    Schiller

    Heinen maakte het zogezegd en investeerde in onroerend goed. Hotel-Café Schiller aan het Rembrandtplein was de ontmoetingsplaats voor de huizenhandel en Heinen was daar dan ook vaak te vinden.

    Daar werkte destijds ook Gerrit Jan Prins uit Aalten, de latere eigenaar van het café aan de Prinsenstraat. Door bemiddeling van Heinen werd op 1 april 1901 de officiële opening gevierd van ‘Sociëteit Schiller Prins’ in aanwezigheid van de heer Schiller uit Amsterdam. In 1902 schonk Heinen vier wandschilderingen, samen de vier jaargetijden vormend, voor de nieuw aangebouwde serre van Schiller.

    Heinen bleef ook Aalten vaak bezoeken. Hij was een levensgenieter, stedeling en natuurlijk kunstenaar in het decoratieve. Hij droomde ervan om van Aalten een kunstplaats te maken en stelde enkele werken beschikbaar aan de Oudheidkamer. De drommen mensen bleven echter uit.

    Op een van zijn reizen naar het buitenland leerde Heinen de Zwitserse Marie Streuli kennen. In 1880 trouwde hij met haar en samen kregen ze negen kinderen. Ze woonden aan de Keizersgracht. Gerrit Hendrik Heinen is de vader van onder anderen Marie Heinen, directrice van het Nationaal Bureau voor Vrouwenarbeid. Gerrit Heinen en Marie Streuli scheidden in 1911.

    Fotografie

    In 1894 maakte Heinen een serie foto’s van Amsterdam die hij in eigen beheer uitgaf onder de titel ‘Panorama’s en stadsgezichten van Amsterdam’ met 26 opnames. Voor zijn fotografie koos hij hoge standpunten, zoals het Rijksmuseum, het Centraal Station, het Paleis voor Volksvlijt en het Doelen Hotel, maar ook watertoren van Nieuweramstel en de zolders van gewone woonhuizen. In het Centraal Station in Amsterdam zijn nog steeds schilderingen van Heinen aanwezig.

    Heinen verdiende zoveel geld als ondernemer dat hij in 1913 kon ophouden met werken. Hij bleef wel bas-reliëfs schilderen. De laatste jaren van zijn leven bracht hij door in Italië, waar hij kennis maakte met Pietro Armati, een Italiaans kunstschilder, die hij naar Aalten bracht en aan opdrachten hielp.

    In 1930 stierf de schilder in Aalten. Hij werd begraven op begraafplaats Berkenhove.

  • Paul Hagemann

    Paul Hagemann

    Fotograaf, kunstschilder, tekenaar en amateur-natuurgeneeskundige

    Paul Hagemann (1882-1960) was een in Duitsland geboren kunstenaar en natuurgeneeskundige die zich rond 1926 in Aalten vestigde. Hij werkte als fotograaf, kunstschilder en tekenaar, en legde veel boerderijen rond Aalten vast. Daarnaast hield hij zich bezig met amateur-natuurgeneeskunde.

    Johannes Paul Hagemann, roepnaam Paul, werd geboren op 3 maart 1882 in Münster (Duitsland). Op 15 november 1923 trad hij in Amsterdam in het huwelijk met Francina Gijsberta (Bep) van Arkel.

    Het echtpaar vestigde zich vermoedelijk rond 1926 in Aalten. In 1934 stonden ze geregistreerd als bewoners van Bodendijk 19a in Aalten; in 1938 woonden ze op het adres IJzerlo 13b, en in 1945 weer in het dorp, aan de Dijkstraat 5.

    Hagemann heeft onder andere veel boerderijen en huizen in en rond Aalten op doek vastgelegd. Naast zijn artistieke bezigheden hield hij zich ook bezig met natuurgeneeskunde. Eén van zijn gezondheidsproducten was een doosje met metaal en iets van elektriciteit.

    Paul Hagemann overleed op 8 augustus 1960. Hij werd begraven op de rooms-katholieke begraafplaats aan de Piet Heinstraat in Aalten.


    Galerij

    Een selectie uit het werk van Paul Hagemann:

  • Piet te Lintum

    Piet te Lintum

    Columnist, illustrator, tekenaar en kunstschilder

    Piet te Lintum (1909-1985) was een veelzijdig kunstenaar uit de Achterhoek. Hij werkte als columnist, illustrator, tekenaar en kunstschilder, en schilderde een groot aantal landschappen en dorpstaferelen van zijn geboortestreek. Hij wordt daarom ook wel de “schilderende ambassadeur van de Achterhoek” genoemd.

    Pieter (Piet) te Lintum werd op 13 januari 1909 geboren in Aalten, als zoon van Jan te Lintum, kruidenier, en Johanna Christina Adolphina te Giffel. Het gezin woonde aan de Dijkstraat 4, het pand waar tot 2022 bakker Van den Dobbelsteen gevestigd was. Op 15 augustus 1942 trad hij in het huwelijk met Elisabeth Maria Schenk, met wie hij twee kinderen kreeg.

    Talent

    Van jongs af aan liet Te Lintum zien dat hij over uitzonderlijk tekentalent beschikte. Al op elfjarige leeftijd maakte hij goed gelijkende portretten. Zijn eerste lessen kreeg hij van een kunstenaar die juist afgestudeerd was van de kunstacademie. Tevens volgde hij een jaar lang schriftelijke cursussen van een instituut in Parijs.

    Op zijn achttiende volgde hij lessen aan de Kunstnijverheidsschool in Arnhem, waar hij les kreeg van Hendrik Valk en Gerard van Lerven. Daarna volgde hij drie jaar lessen aan de Rotterdamse Kunstacademie van David Bautz en Herman Mees. Zijn meest invloedrijke leermeester was echter prof. Johannes Hendricus Jurres, aan de Rijksschool voor Kunstnijverheid in Amsterdam.

    Loopbaan

    Na zijn opleiding bouwde Piet te Lintum een veelzijdige carrière op als illustrator voor diverse uitgeverijen. Hij tekende onder andere de illustraties bij de avonturen van Aornt Peppelenkamp, geschreven door Frans Roes onder het pseudoniem Herman van Velzen. Ook werkte hij voor uitgeverij Misset in Doetinchem (o.a. De Graafschapbode) en maakte hij stripvormige columns voor dagblad Tubantia. Daarnaast ontwierp hij reclamewerk, ansichtkaarten en maakte hij muurschilderingen.

    Piet te Lintum staat vooral bekend om het schilderen van bouwvallige gebouwen. Hij meed het moderne, rechtlijnige. Voor hem gold: hoe ouder en rotter het gebouw, des te mooier het geheel. Hierbij ging het hem niet alleen om het romantische beeld van verwaarloosde huizen en boerderijen. Hij vroeg met zijn werken ook aandacht voor de historie.

    Te Lintum zag destijds al met lede ogen aan dat er steeds meer oude gebouwen met een verleden werden gesloopt voor herinrichting van het Achterhoekse landschap. Het boerderijtje van Bernard Schlüter in het Duitse Südlohn en het Kuupershuusken in Bredevoort zijn om deze reden steen voor steen wederopgebouwd. Allemaal ten behoeve van de rijke, lokale geschiedenis.

    Nalatenis

    Op 1 mei 1985 overleed Piet te Lintum in Winterswijk. Zijn werk leeft voort in de herinnering van velen, niet in de laatste plaats dankzij het boek Wat ik te zeggen heb… van Hans de Beukelaer, dat een ode brengt aan zijn leven en werk. Voor het boek werden meer dan 500 werken van zijn hand opgespoord. Hoewel een groot deel van zijn muurschilderingen de tand des tijds niet heeft doorstaan, zijn zijn schilderijen van boerderijen, gebouwen en gezichten uit de streek blijvende getuigen van zijn liefde voor de Achterhoek.


    Galerij

    Een selectie uit het werk van Piet te Lintum:

    Leestips

    • Wat ik te zeggen heb…‘, Piet te Lintums schilderrijke reis door de Achterhoek en het nabije grensgebied
      Hans de Beukelaer en Jos Betting
    • Schilders uit de Achterhoek & Liemers, 1850-1950′
      Jan Stap en Jacob Schreuder
    • In het Cultuurhistorisch tijdschrift voor Achterhoek en Liemers, Oer/39 van maart 2021, verscheen een artikel over Piet te Lintum. Dit tijdschrift is nog verkrijgbaar bij het ECAL in Doetinchem.
  • Willy Walvoort

    Willy Walvoort

    Tekenaar, schilder en illustrator

    Jan Willem (Willy) Walvoort werd op 17 juli 1935 in Aalten geboren als zoon van fabrieksarbeider Johannes Walvoort en Berendina Geertruida Prinsen. Hij werkte beroepsmatig als onderhoudsman bij de Vereniging Volkshuisvesting (later De Woonplaats), maar verwierf lokale bekendheid als tekenaar en schilder. Walvoort legde talloze plekken in Aalten, Bredevoort en omgeving vast. Hij overleed op 16 januari 2018, 82 jaar oud.

    Jeugd, onderwijs en vak

    Walvoort toonde al vroeg belangstelling voor tekenen en schilderen. Meester Siebrands van de Openbare Lagere School in Aalten adviseerde Walvoorts ouders om hun zoon naar de Kunstacademie te sturen. Zijn ouders zagen dat echter niet zitten. “Een goed vak leren, waar je de kost mee kunt verdienen”, vonden ze belangrijker.

    Na de lagere school volgde hij de Technische School, de opleiding timmeren en metselen. Hierna bekwaamde hij zich in het vaktekenen. Zijn loopbaan bracht hem bij de Volkshuisvesting, waar hij jarenlang als onderhoudsman werkte.

    Oeuvre van tekeningen, schilderijen en illustraties

    Naast zijn werk bouwde Walvoort gestaag aan zijn oeuvre van vooral pentekeningen en schilderijen met herkenbare dorps- en stadsgezichten. In een interview in 1999 noemde hij de Achterhoekse schilder Piet te Lintum zijn grootste voorbeeld—“de schilderende ambassadeur van de Achterhoek”. Bescheiden als hij was, vertelde Willy in een interview dat er niet overdreven veel talent nodig is om te kunnen tekenen en schilderen. “Als je er veel liefde en tijd in wilt én kunt steken, dan kom je een heel eind!”

    Als boekillustrator kreeg Walvoort bekendheid in 1995. Hij illustreerde de heruitgave van Henk Krosenbrinks roman Het Beloofde Land. In 1997 verzorgde hij de omslagillustratie voor Jos Wessels’ boek: Nazareth en zijn katholieken. Nout Wellink, destijds president van de Nederlandsche Bank en geboren in Bredevoort, mocht het eerste exemplaar in ontvangst nemen.

    Laatste jaren en overlijden

    In zijn laatste levensfase verbleef Walvoort enige tijd in een verzorgingshuis in Varsseveld. Hij overleed op 16 januari 2018; de uitvaart vond in besloten kring plaats. Honderden tekeningen en schilderijen in particuliere en lokale collecties houden de herinnering aan deze kunstenaar levend.


    Galerij

    Een selectie uit het werk van Willy Walvoort:

  • Anton Kuijsten

    Anton Kuijsten

    Onderwijzer, aquarellist, tekenaar en houtsnijder

    Antonie (Anton) Kuijsten (1917–2007) was onderwijzer en schoolhoofd in Aalten, daarnaast autodidact houtsnijder, tekenaar en aquarellist. Hij leidde vanaf de oprichting tot aan zijn pensioen de Hervormde School Aalten-Zuid (later De Broekhof). Zijn achternaam wordt ook vaak gespeld als Kuysten.

    Kuijsten werd geboren op 5 oktober 1917 in Huizen. Zijn moeder overleed toen hij acht jaar was, maar dankzij de manier waarop zijn vader het gezin opving en de hulp in de huishouding die langdurig bij het gezin bleef, had hij toch een gelukkige jeugd.

    Na de kweekschool in Amsterdam stond Kuijsten op verschillende plaatsen voor de klas, onder meer in Naarden, Muiden, Rheden—waar hij zijn latere vrouw leerde kennen—en Zutphen. In de laatste maanden van de bezetting dook hij onder om te voorkomen dat hij voor de bezetter moest werken. Op 11 april 1947 trouwde hij in Rheden met Hendrina Groenewoud.

    Bij de opening van de 2e Nederlands-Hervormde School Aalten-Zuid in 1954 (de latere Broekhofschool) werd hij aangesteld als hoofd. Kuijsten stond bekend als een verteller die geschiedenislessen tot leven bracht “alsof hij er zelf bij was geweest”. In 1967 woonde het gezin aan de Wilhelminastraat 4 in Aalten. Hij deed ook veel voor de Protestantse Gemeente: ruim twintig jaar leidde hij de kinderkerk in Aalten-Zuid en hij was enige tijd ouderling.

    Naast het onderwijs ontwikkelde Kuijsten zich als autodidact houtsnijder, tekenaar en schilder. Behalve aquarellen maakte hij tekeningen met ecoline. Van zijn hand verschenen ook (verjaardags)kalenders. Hij is opgenomen in het boek Kunstig Aalten (2021), een overzicht van Aaltense kunstenaars, samengesteld door Leo van der Linde.

    Het plotselinge overlijden van zijn vrouw in 1987 was een zwaar verlies. Enkele jaren legde hij penseel en potlood neer, waarna hij zijn werk gelukkig weer hervatte. In zijn laatste levensfase kampte hij met een broze gezondheid. Na een opname in het ziekenhuis in Winterswijk en een kort verblijf in ’t Hoge Veld overleed hij uiteindelijk in het ziekenhuis. De begrafenis vond plaats op 1 december 2007, na een dankdienst in de Oude Helenakerk in Aalten. Hij vond zijn laatste rustplaats op begraafplaats Berkenhove.


    Galerij

    Een selectie uit het werk van Anton Kuijsten:

  • Joop en Truus Doodeheefver

    Joop en Truus Doodeheefver

    Kunstenaarsechtpaar

    Joop en Truus Doodeheefver waren een kunstenaars­echtpaar dat in 1973 van Amsterdam naar Aalten verhuisde en daar decennialang actief was. Joop (1924–2001) legde zich in Aalten toe op tekeningen en transparante aquarellen van landschappen en boerderijen. Truus (1928–2004) maakte portretten, dierfiguren en vrij werk in brons, aluminium en hout. Ze exposeerden geregeld samen in de regio en daarbuiten.

    Johannes Christoffel (Joop) Doodeheefver werd op 6 juni 1924 in Amsterdam geboren. Hij werd opgeleid in het atelier van Nel Fernhout en werkte circa dertig jaar als ontwerper-colorist bij de behangfabriek van zijn vader, de firma Rath & Doodeheefver. In 1945 trouwde hij met Truus Kremer.

    Geertruida Jeannette Frederika (Truus) Kremer werd op 15 februari 1928 in Leiden geboren. Kort daarna verhuisde het gezin naar Amsterdam. Ze leerde beeldhouwen bij Adrianus Remiëns en trouwde in 1945 met Joop Doodeheefver.

    Verhuizing naar Aalten

    Het echtpaar koesterde al langer de wens eens het jachtige Amsterdam te verlaten om zich in het “nog onbedorven oosten” te vestigen. In 1973 voegden ze de daad bij het woord en vestigden zich met hun gezin in de monumentale boerderij De Kiefte in de Aaltense buurtschap Heurne.

    Hier legde Joop zich toe op het tekenen en aquarelleren van landschappen en boerderijen in de omgeving. Hij werkte ook veel in opdracht, om objecten, personen en landschappen vast te leggen voor latere generaties. Hij verzorgde ook de illustraties voor het boek De Freule van Dorth, geschreven door Ben Bekker (1974).

    Truus beeldhouwde naturalistische portretten en dierfiguren en maakte houtsnijwerk. Een bekend werk van haar hand is het beeldje van Hendrickje Stoffels op ’t Zand in Bredevoort (1977).

    Zowel gezamenlijk als individueel exposeerden zij succesvol in binnen- en buitenland.


    Galerij

    Een selectie uit het werk van Joop en Truus Doodeheefver:

  • Piet Bloot

    Piet Bloot

    Schilder, tekenaar en dichter

    Pieter (Piet) Bloot (1924–1982) kwam in de zomer van 1940 als zestienjarige jongen uit het gebombardeerde Rotterdam naar Aalten. Op initiatief van de gereformeerde predikant Th. Delleman—voorheen dominee in Aalten, daarna in Rotterdam-Kralingen—verscheen in de Aaltense kerkbode een oproep om Rotterdamse kinderen uit getroffen gezinnen een onbezorgde zomervakantie te bieden. Piet was één van de gelukkigen.

    Wat als vakantie begon, werd een verblijf van vijf jaar. Bloot werkte in die periode in de hoornindustrie in Aalten. Omdat hij een passie voor tekenen had, keerde hij na de bevrijding terug naar Rotterdam, waar hij aan de Academie voor Beeldende Kunsten reclametekenen leerde.

    Piet kon echter niet meer aarden in Rotterdam en vertrok eind 1947 weer naar de Achterhoek. Hij ging werken bij het elektrotechnisch installatiebedrijf ERBA Van Lochem in Aalten. In september 1949 leerde hij Johanna Wildenbeest kennen, geboren op boerderij de Kiefte in de Heurne. Ze trouwden in 1952 en kregen drie kinderen.

    Begin jaren vijftig startte Bloot samen met collega Leendert Rhebergen onderaan de Hogestraat een eigen zaak: Rhebergen en Bloot, een elektrotechnisch installatiebedrijf met winkel in elektrische apparatuur.

    Piet Bloot overleed op 30 januari 1982, 57 jaar oud, en werd begraven op begraafplaats Berkenhove.

    Publicaties

    In 2016 verscheen bij uitgeverij Fagus Zo ik niet had geloofd, brieven van mijn moeder, gebaseerd op circa 160 brieven en kaarten die zijn moeder hem tussen 1940 en 1945 vanuit Rotterdam stuurde, aangevuld met zijn eigen herinneringen. Bloot is tevens opgenomen in Kunstig Aalten (2021), een overzichtswerk van Aaltense kunstenaars, samengesteld door Leo van der Linde.


    Galerij

    Een selectie uit het werk van Piet Bloot:

  • Wilhelm Albertus Lammers

    Wilhelm Albertus Lammers

    De Kippenschilder van Aalten’

    Wilhelm Albertus (Willem) Lammers (Aalten, 1857 – Ginneken, 1913) was een Nederlandse kunstschilder met een opvallende specialisatie: taferelen met pluimvee. Tot aan het einde van de 19e eeuw werd er nauwelijks aandacht besteed aan de leefomstandigheden van pluimvee. Kippen sliepen doorgaans in een boerenschuur of in bomen. De schilder wist dit levendig op doek vast te leggen.

    Levensloop

    Lammers werd op 3 april 1857 geboren op boerderij Schulenkamp in de buurtschap Dale bij Aalten, als zoon van Albertus Lammers en Theodora Huls. Het gezin verhuisde meerdere malen binnen Aalten—eerst naar de Kerkstraat, daarna de Dijkstraat en de Hoekstraat. Willem Lammers was aanvankelijk schoenmaker van beroep. In 1880 vertrok hij naar Gaanderen en enkele jaren later woonde hij in Amsterdam.

    In 1887 veroordeelde de Krijgsraad te ’s-Hertogenbosch hem wegens desertie tot vier maanden militaire detentie. Bij zijn registratie werd als beroep schilder genoteerd, zijn gezindte rooms-katholiek, lengte 1,66 m, met blond haar, blauwe ogen en een krullende baard.

    Op 24 juli 1890 trad Lammers in Breda in het huwelijk met Wilhelmina van den Akker. Het echtpaar woonde kort in Aalten (Dijkstraat) en verhuisde in april 1891 naar Breda. Daar werden acht kinderen geboren: zeven dochters—van wie één doodgeboren—en één zoon. Lammers overleed op 4 februari 1913 in Ginneken (gemeente Breda).

    Kunst

    Als kunstenaar was Lammers auto-didact. Hij werkte vooral in olieverf op doek of paneel, meestal in klein tot middelgroot formaat. Zijn voorstellingen tonen kippen, kuikens en hanen in hun dagelijkse omgeving: rond de voederplaats, bij de hooiberg of in een schuurinterieur. Hij signeerde zijn werk als “W.A. Lammers”, “W. Lammers” of met het monogram “W.L.”.


    Galerij

    Een selectie uit het werk van Wilhelm Albertus Lammers: