Rond 1870 werd op dit perceel een koetshuis gebouwd voor de familie Van Hopbergen. Dit gebeurde tegelijkertijd met de bouw van hun villa op het aangrenzende perceel Markt 18. Dit koetshuis werd rond 1935 weer afgebroken.
Het huidige pand werd gebouwd in 1956, als bankgebouw voor de Coöp. Middenstandsspaarbank, naar een ontwerp van architectenbureau B. Blekkink te Aalten. Kenmerken zijn een forse bouwmassa, met de topgevel haaks op de straat gesitueerd en markante vormgeving in de stijl van de Delftse School. De met natuursteen omlijstte ingangspartij in de voorgevel en de in travertin uitgevoerde pilasters in de rechter zijgevel vormen opvallende elementen in de eenvoudige maar met zorg ontworpen gevels. Hoewel de invullingen van de vensters is gewijzigd heeft het pand zijn karakteristieke en monumentale uitstraling behouden.
Kadaster 1832Landstraat 30, perceel 3028 – Fragment kadastrale kaart, 1871Aan de Landstraat was het achtererf van het pand Markt 18 afgesloten met een bakstenen tuinmuur, links in beeld. Links daarvan zien we het koetshuis (foto uit ca. 1917)Landstraat 30, in het midden (met de lantaarn)Aaltensche Courant, 28 januari 1914
Gerrit te Boveldt was tot 1961 bakker aan de Landstraat 5 in Bredevoort. Hij was tevens kassier van de Coöp. Raiffeisenbank (Boerenleenbank) aan de Landstraat 5a, maar het grootste deel van de werkzaamheden liet hij daar over aan Jan Elferink, plaatsvervangend kassier en de latere directeur van de Raiffeisenbank. De Boerenleenbank verhuisde in 1964 naar de nieuwbouw op Markt 8.
Markt 8 in Bredevoort is een karakteristiek pand, gelegen in het hart van het historische stadje. Het werd oorspronkelijk gebouwd in opdracht van de Coöperatieve Raiffeisenbank in de jaren 1960 en doet tegenwoordig dienst als VVV-kantoor.
Tot 1961 was Gerrit te Boveldt bakker aan de Landstraat 5 in Bredevoort. Naast zijn werk als bakker was hij kassier van de Coöperatieve Raiffeisenbank (Boerenleenbank), gevestigd aan de Landstraat 5a, maar het grootste deel van de werkzaamheden liet hij daar over aan Jan Elferink, plaatsvervangend kassier en de latere directeur van de Raiffeisenbank.
De bouw van Markt 8
In 1963-1964 liet de Coöperatieve Raiffeisenbank in Bredevoort een nieuw, vrijstaand pand bouwen aan de Markt 8, middenin de kern van het oude Bredevoort. Het nieuwe pand kreeg op de begane grond een kantoorruimte met wachtkamer. Op de verdieping kwamen een vergaderzaal en archiefruimtes. In 1964 verhuisde de Boerenleenbank naar dit pand, dat later de Rabobank werd.
Architectuurstijl
Het gebouw werd ontworpen door architect B. Blekkink uit Aalten in een mengstijl van de Delftse School en het modernisme, ook wel bekend als ‘shake-hands’-architectuur. Kenmerkend voor het pand zijn de traditionalistische elementen, zoals de gevels van handvormsteen en het pannengedekte schilddak. Tegelijkertijd tonen de vensterlijsten en stalen ramen een duidelijke invloed van de modernistische architectuur.
Opmerkelijk is dat het pand in zowel de hoofdvorm als de detaillering vrijwel volledig intact is gebleven. Door zijn ontwerp en harmonieuze vormgeving voegt het gebouw zich naadloos in de historische omgeving van Bredevoort. Het pand is van groot beeldbepalend belang voor dit deel van de Markt.
De sluiting van de Rabobank
Vanaf 2013 functioneerde het gebouw niet langer als bankfiliaal. Het personeel werd overgeplaatst en de pinautomaat werd verwijderd. Met name het verdwijnen van deze automaat hield de gemoederen in het stadje destijds flink bezig. Ondanks een protestdemonstratie van de Bredevoortse bevolking, waarbij men in optocht ging ‘pinnen’ bij de Rabobank in Aalten, werd de automaat op 17 december 2013 definitief gesloten.
Hendrik Jan Degenaar (Aalten, 29-01-1801), bakker (1) Anna Geertruid ten Bengevoort (Winterswijk, 27-03-1796) (2) Hendrika Johanna Meijlink (Borculo, 26-10-1806)
Vroeger was hier onder andere de firma Velthuis gevestigd met een zaak in woningstoffering. Later verhuisde de ABN AMRO bank van de Markt naar dit pand. Tegenwoordig zit hier sportschool GetFit35 en een geldautomaat van Geldmaat.
Kerkstraat 15 in Aalten is een statig pand uit circa 1860, gebouwd in opdracht van textielfabrikant Eduard Driessen (1824–1895). Vanaf 1924 bood het pand onderdak aan de Boerenleenbank en later werd het een apotheek. Tegenwoordig is het pand weer in gebruik als woonhuis. Voor 1860 stond op deze plek een rooms-katholieke pastorie met schuurkerk.
Tot de protestantse Reformatie, omstreeks 1597, kerkten de Aaltense rooms-katholieken in de Oude Helenakerk op de Markt. Na de reformatie weken ze uit naar de Kruiskapel in Hemden, net over grens met Münster. Pas in 1790 mochten katholieken in Aalten hun godsdienst weer openlijk uitoefenen. Bernard Meierman stelde daartoe een deel van zijn huis beschikbaar: het later afgebrande Reigershuis aan de Kerkstraat.
De pastoor van de Kruiskapel in Hemden, genaamd Korten, kwam op zon- en feestdagen naar Aalten om hier de mis op te dragen en de sacramenten toe te dienen aan de katholieken van Aalten en Bredevoort.
RK pastorie en schuurkerk (1800–1859)
Na enkele jaren kocht kerkmeester Lambertus Wamelink een huis met schuur op de plaats waar nu Kerkstraat 15 is. Het huis werd ingericht als pastorie, terwijl de schuur tot kerk werd verbouwd. De inwijding vond plaats op 5 juli 1800.
Pastoor Korten bleef tot 1804 in Aalten actief. Daarna volgde pater Smits uit het klooster in Bocholt. In juli 1812 werd hij teruggeroepen en namen andere geestelijken uit Bocholt tijdelijk de bediening waar. Op 12 oktober van dat jaar trad G.H.J. Wansing aan als pastoor. Hij diende ruim 38 jaar in Aalten. Op 20 mei 1851 werd P. van Roggen als waarnemer aangesteld en op 22 juni formeel benoemd tot pastoor.
Na vijf decennia bleek de kerk te klein voor de groeiende parochie. Tijdens de Sint-Nicolaasmarkt, die met een kerkdienst begon, was de toeloop soms zo groot dat mensen de dienst buiten in de bittere kou bijwoonden. Men zocht en vond een terrein voor een nieuwe kerk aan het begin van de Dijkstraat. Op 4 mei 1859 werd de nieuwe Waterstaatskerk in gebruik genomen.
Sloop en nieuwbouw herenhuis
De oude kerk met woning werd verkocht aan fabrikant Eduard Driessen. Hij liet het oude huis afbreken en een nieuw statig herenhuis bouwen. De schuurkerk bleef bewaard en is tegenwoordig nog steeds zichtbaar vanaf ’t Lage Blik.
Tijdens de bouwwerkzaamheden kwam een bijzondere vondst aan het licht: dertien unieke kruiswegstaties uit de 16e eeuw. Ze waren op hun kop gelegd en gebruikt als keukenvloer. In 1870 schonk Driessen deze reliëfs aan het Aartsbisschoppelijk Museum in Utrecht, tegenwoordig bekend als het Museum Catharijne Convent, waar ze nog steeds te bezichtigen zijn.
Vanaf 1924 bood het pand onderdak aan de Boerenleenbank en later werd het een apotheek. Tegenwoordig is het pand weer in gebruik als woonhuis.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
1832
I-1188 I-1189
R.C. Pastorij van Aalten R.C. Kerk van Aalten
240 m² huis & erf 230 m² kerk & erf
1860
I-1188 I-1189
Gerhard Ferdinand Johan Driessen, fabrikant
240 m² huis & erf (amotie* 1861) 230 m² kerk & erf
1966
I-9261
de “Coöperatieve Boerenleenbank” te Aalten
3.005 m² bank, erf
* ‘amotie’ = sloop
Bewoners
1813
Aalten 16
“Kerk, huis en tuin” (“De romsche Kerk”)
Gerhard Hendrik Joseph Wansink (Vreden/D, 17-03-1772), R.C. Pastoor
De voormalige schuurkerk vanaf het Lage Blik (foto: Google Streetview)Fragment kadastrale kaart uit 1861, met de contouren van de oude pastorie en RK kerkFragment kadastrale kaart uit 1862, met het nieuwe huis van Eduard DriessenNederlandsche Staatscourant, 15 juli 1851
Het huidige pand aan de Markt 18 werd rond 1870 gebouwd. Daarvoor stond er al een ander huis op dezelfde plek. De contouren van dit oudere gebouw zijn zichtbaar op het kadastrale minuutplan van 1832. Het betrof een gebouwencomplex aan de Markt, dat uitkwam aan de Landstraat en een ruime tuin aan het achtererf had. Over de verschijningsvorm en ouderdom van dit complex is verder niets bekend.
Eigenaar van het gebouwencomplex was Gerrit Jan te Gussinklo (1785-1857). Te Gussinklo was kantonrechter en kastelein en trouwde in 1804 met Johanna Geertruid Arentzen (1785-1838). Beiden stamden uit een welvarende en invloedrijke familie van scholtenboeren, namelijk de Borninkhof op de Haart en de Ahof te Aalten.
Rond 1826 begon textielfabrikant Anton Driessen een bedrijf “in de Schuur en Tuinkamer van den heer Bonninghoff”. Hoogstwaarschijnlijk bedoelde men daarmee het huis dat destijds stond op het huidige adres Markt 18.
Rond het midden van de 19e eeuw kwam het complex aan de Markt en Landstraat in handen van Antonius Bernardus Rudolphus Janssen, koopman en handelsagent, getrouwd met Anna Catherina Hendrika Hafkemeijer. Janssen liet de bebouwing aan de Landstraat slopen en voegde de vrijgekomen ruimte toe aan het achtererf.
Nieuwbouw rond 1870
Kort voor 1870 werd het huis aan de Markt door Antonius Janssen verkocht aan Jacobus Wilhelmus van Hopbergen (1817-1913), gepensioneerd officier van het 3e Regiment Infanterie Leeuwarden (luitenant-kolonel) en oud lid van Provinciale Staten van Gelderland. Uit kadastrale gegevens valt af te leiden dat Van Hopbergen het bestaande huis aan de Markt omstreeks 1870 liet slopen, waarna op dezelfde plek een nieuwe blokvormige villa in eclectische stijl verrees.
Tegelijk met de bouw van de villa werd aan de Landstraat een koetshuis gebouwd. Dat werd rond 1935 weer afgebroken. Het achterterrein was aan de oostzijde bereikbaar via een deur en een poort aan het huidige Frerikspad.
Door latere verbouwingen is van het oorspronkelijke gebouw alleen het hoofdvolume, het casco, en een deel van de gevelindeling bewaard gebleven. Op de zolder bevindt zich nog een historische dienstbodekamer.
Notaris en bank
In 1931 werd de villa eigendom van notaris Mensink, die hier woonde en kantoor hield. Aan de achterzijde werd een kantoorruimte aangebouwd, bereikbaar via de Landstraat. Ook de Coöperatieve Middenstands- Spaar- en Credietbank was bij het notariskantoor ondergebracht. Na het overlijden van de notaris kwam het pand in 1943 in handen van de bank.
Tweede Wereldoorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was dit het woonhuis van W.B. Obbink, directeur van de NMB bank. Aan het einde van de oorlog maakte Von der Heydte van de Waffenarmee er een casino voor de officieren, met ‘geleende’ spullen uit de Oudheidkamer. De familie Obbink moest toen naar een ander huis.
Verbouwingen
In 1947 werd de aanbouw uit 1931 enkele meters naar achteren uitgebreid, onder supervisie van architect Willem Hebly uit Aalten. In 1951 kwam het pand in bezit van de Amsterdamsche Bank (later AMRO Bank). In 1955 liet de Coöperatieve Middenstandsspaarbank een nieuw bankgebouw op het terrein aan de Landstraat bouwen.
In 1965 vond een ingrijpende verbouwing van het bankgebouw aan de Markt plaats. Een groot deel van de bestaande indeling, waaronder het trappenhuis en de achtergevel, werd uitgebroken. Ook verloor de voorgevel in meerdere fasen veel van zijn oorspronkelijke decoratieve details.
In 2009 werd de bank verbouwd tot winkel met bovenwoning en gemoderniseerd. Centraal in de voorgevel werd een brede winkelpui geplaatst, en vrijwel het gehele bankinterieur werd verwijderd.
Museum
In mei 2024 werd bekend gemaakt dat het pand is aangekocht door het Nationaal Onderduikmuseum voor uitbreiding van het museum.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
1832
I-1075
G.J. te Gussinklo
770 m² huis & schuur
1854
I-1075
Antonius Bernardus Rudolphus Janssen, koopman
770 m² huis & schuur
1870
I-2637
Jacobus Wilhelmus van Hopbergen, gepensioneerd luit. kolonel
454 m² huis & erf
1871
I-3027
Jacobus Wilhelmus van Hopbergen, gepensioneerd luit. kolonel
590 m² huis & erf
1932
I-4044
Jan Hendrik Willem Mensink, notaris
589 m² huis & tuin
1944
I-6887
Coöp. Middenstands Spaar- en Credietbank / Algemene Bank Nederland N.V.
Markt 18, perceel 3027 – Fragment kadastrale kaart, 1871Directeur W.B. Obbink met het voltallige personeel in het kantoorgebouw van de Coöp. Middenstandsbank aan de Markt in Aalten, 1950Zutphensche Courant, 6 november 1888Aaltensche Courant, 17 december 1913De Graafschapbode, 2 november 1920Aaltensche Courant, 28 augustus 1923Aaltensche Courant, 7 november 1930
Dit pand op de hoek van de Markt en de Köstersbulte, met zijn karakteristieke klokgevel, heeft al vele bestemmingen gehad waaronder, woonhuis, winkel, bank, VVV-kantoor en politiebureau. Tegenwoordig maakt het deel uit van het gemeentehuis van Aalten.
Eigenaren
Overzicht is niet volledig.
Jaar
Perceel
Eigenaar
Omschrijving
1832
I-1163
Johannes Peters
390 m² huis & erf
1838
I-1163
Petronella Hendrika Lichterink, rentenierster
390 m² huis & erf
1849
I-1163
Lodewijk Vaags e.c., bakker
390 m² huis & erf
1854
I-1163
Lourens Prins, bakker
390 m² huis & erf
1873
I-3158
Gerharda Willemina Gussinklo
273 m² huis & erf
1875
I-3158
Gerrit Peters, kunstdraaijer
273 m² huis & erf
1880
I-3642
Gerrit Peters, kunstdraaijer
133 m² huis & erf
1919
I-3642
de N.V. “de Gelders-Overijselsche Bankvereeniging” te Deventer
In 1965 had Aalten een landelijke primeur. De Rabobank aan de Hofstraat werd in dat jaar geopend en had als eerste in Nederland een autoloket.
“Dat onze bank met haar tijd mee weet te gaan blijkt wel uit deze foto, waarop het moderne volautomatische buitenloket – of zo men wil: autoloket – staat afgebeeld.
Dit loket bevindt zich in de voorgevel onder een luifel. Automobilisten behoeven niet meer uit hun auto te stappen om naar binnen te gaan voor het afdoen van geldzaken. Zij kunnen via een microfoon en een vernuftig schakelsysteem in hun auto zittend hun geldzaken behandelen.
Hier geldt met recht: de een z’n microfoon, de ander zijn stuurwiel en tussen hen in het loket. Zo doet men zaken aan een buitenloket. Uit de aard der zaak kan ook een niet-automobilist van dit buitenloket gebruik maken.”
Autoschalter
Uit een gesprek met oud-directeur J. Beun in april 2014, door Ina Brethouwer:
“Bij mijn komst in 1959 werd de Coöperatieve Boerenleenbank groter maar de locatie Kerkstraat was een oud gebouw. Er moest verbouwd worden of er moest nieuwbouw komen. Er waren plannen voor een fusie met de Middenstandsbank maar we hadden te maken met twee felle tegenstanders. Aan deze klanten van de Middenstandsbank is veel aandacht besteed.
Achter de oude bank, gezien vanaf de Kerkstraat, lagen heel veel kleine volkstuintjes. Dat is het terrein waar nu de Rabobank in de Hofstraat staat. Er volgde een lange rij gesprekken met alle eigenaren en alle tuintjes zijn opgekocht.
De ontwikkelingen volgden zich op en begin jaren zestig begon de bouw van de nieuwe bank. In Nederland konden we die typische vloerbedekking die we zochten voor het nieuwe bankgebouw niet krijgen. We zijn daarom ettelijke keren naar Duitsland geweest. Daar kwamen we steeds weer die Autoschalter tegen.
Zo kreeg ook Aalten in Nederland de primeur van de “Autoschalter”, het buitenloket voor auto’s. Je reed voor met de auto en dan werd je via een la bediend. Je deed je spullen in de la, er was een spreek-luister-verbinding, de la werd naar binnengehaald en het gevraagde werd vervolgens toegeschoven.
Het nieuwe bankgebouw was acht meter vanaf de weg naar achteren gebouwd met het oog op toekomstige uitbreiding. Ook was er bij de nieuwbouw rekening gehouden met een tweede automatisch loket ondergronds in de kelder. Maar die ontwikkeling ging niet door, ook niet in Duitsland, vanwege bankpassen en andere apparatuur.
De fusie van de twee Aaltense banken werd doorgezet. De nieuwe naam werd: Coöperatieve Aaltense Boerenleenbank Middenstandsbank. Het ging allemaal goed, het was een evenredige verdeling en het werd geen prestigekwestie.”
Beheer toestemming
Deze website gebruikt cookies voor een optimale ervaring en analyse van bezoekgegevens. Ga je hiermee akkoord? Zonder toestemming werken sommige onderdelen van de site mogelijk minder goed.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door je Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
